Nederlandse tech in beweging: van potentie naar wereldleiderschap

De oogst van afgelopen week schetst een Nederland dat op een kantelpunt staat. Economische en technologische ontwikkelingen volgen elkaar niet langer lineair op, maar versterken elkaar in hoog tempo. De sterke cijfers van ASML maken duidelijk dat mondiale verschuivingen – zoals de explosieve vraag naar AI-chips – directe gevolgen hebben voor regionale ecosystemen, arbeidsmarkten en beleidskeuzes. Wat eerst succesverhalen leken van individuele bedrijven, blijken signalen van een bredere structurele verschuiving: technologie is niet langer een sector, maar de ruggengraat van economische en geopolitieke positie.

ASML Campus in Veldhoven

Tegelijk groeit het besef dat ambitie alleen niet genoeg is. De actieagenda’s binnen de Nationale Technologiestrategie, de uitgesproken doelstelling om in 2035 een technologische wereldleider te zijn en de lessen uit internationale ecosystemen zoals Beieren laten zien dat Nederland zoekt naar een nieuwe vorm van organisatiekracht. Niet versnipperde initiatieven, maar gerichte samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven moeten het verschil maken. De uitdaging ligt niet zozeer in het bedenken van plannen, maar in het creëren van uitvoeringskracht en langjarige focus.

Daar komt bij dat de ontwikkeling van ecosystemen als Brabant laat zien hoe groot het potentieel is, én hoe kwetsbaar het blijft zonder voldoende opschalingsvermogen. Het nieuwe kabinetsbeleid rond wetenschap en digitale autonomie onderstreept daarom dat strategische onafhankelijkheid geen abstract ideaal meer is, maar een praktische noodzaak. De rode draad door de artikelen is helder: Nederland heeft de kennis, bedrijven en netwerken om voorop te lopen, maar alleen door samenhangende keuzes en structurele investeringen kan die positie ook duurzaam worden verzilverd.

Een aantal artikelen lichten we eruit:

1. De cijfers van ASML zijn geen incident. Ze zijn een aankondiging
De recente kwartaalcijfers van ASML tonen niet slechts een toevallige piek, maar een structurele verschuiving: recordorderboeken gedreven door echte, contractuele AI-vraag en een diep geïntegreerd ecosysteem van leveranciers. Voor de regio Brainport Eindhoven fungeert dit niet als scorebord, maar als planningshorizon die groei-investeringen rechtvaardigt. Het succes brengt echter ook maatschappelijke en infrastructurele uitdagingen met zich mee – van woningtekorten tot druk op voorzieningen – waardoor zowel economisch als sociaal beleid moet bijsturen om duurzame regionale ontwikkeling mogelijk te maken.

2. Boost voor Nederlandse tech met tien gloednieuwe actieagenda’s
De presentatie van tien actieagenda’s binnen de Nationale Technologiestrategie (NTS) markeert een belangrijke stap van strategie naar uitvoering voor Nederland. Meer dan 1.000 organisaties hebben meegewerkt aan 53 grootschalige publiek-private innovatieprogramma’s met een totaalbudget van ruim €14 miljard. Deze agenda’s richten zich op sleuteltechnologieën zoals AI, quantum, semiconductors en cybersecurity en bieden concrete roadmaps voor technologische doorbraken en ecosystemen die het verdienvermogen en de strategische positie van Nederland moeten versterken.

3. Nederland tech wereldleider in 2035: ‘Tijd van praten voorbij’
Het blueprint-evenement rond de National Technology Strategy in het NEMO Science Museum benadrukte dat Nederland ambitie heeft om tegen 2035 een wereldleider in technologie te zijn. Met de tien actieagenda’s, een duidelijke focus op prioritaire domeinen en betrokkenheid van kennisinstellingen, startups én industrie, wordt gewerkt aan een geïntegreerd innovatie-landschap. De boodschap: strategische samenwerking en focus, niet verspreide inspanningen, zijn cruciaal om de wereldleiderambitie waar te maken.

4. Brabant groeit naar 768 startups en scale-ups, maar opschalen blijft een punt van zorg
Brabant heeft zich stevig gepositioneerd als één van Europa’s belangrijkste startup-regio’s met 768 startups en scale-ups en bijna €2 mrd aan opgehaald kapitaal. Het ecosysteem concentreert zich vooral op deep tech, semiconductors en health-innovaties en trekt steeds meer investeringen aan. Tegelijk blijft het groeien naar internationale schaal moeilijk: de ‘scale ratio’ (het aandeel startups dat uitgroeit tot significante scale-ups) blijft achter bij topregio’s elders.

5. Wat een top-ecosysteem zoals in Beieren ons kan leren
De vergelijking met Beieren illustreert dat sterke ecosystemen voortkomen uit organisatiekracht en samenhang, niet alleen uit individuele successen. Beieren’s aanpak – met gestructureerde samenwerking tussen universiteiten, overheid, investeerders en corporates en deelname in pan-Europese netwerken zoals RISE Europe – kan Nederland inspireren om niet alleen initiatieven te hebben, maar deze strategisch te verbinden en te schalen. Het artikel, geschreven door twee deelnemers aan de studiereis naar München, benadrukt dat schaal en impact keuzes zijn die bewust ontworpen moeten worden.

6. Dit wil het nieuwe kabinet met wetenschap en digitale autonomie
Het nieuwe Nederlandse kabinet zet in op een structurele koerswijziging om economische kracht te versterken, met onderwijs, wetenschap en digitalisering als kernpijlers. Het beleid richt zich op verbetering van basisvaardigheden, versterking van beroepsonderwijs en het aantrekken én behouden van internationaal talent — allemaal als fundament voor innovatie en concurrerend vermogen. Universiteiten en hogescholen worden gezien als motoren van economische vernieuwing, met nadruk op R&D-investeringen en strategische valorisatie, terwijl digitale autonomie expliciet wordt gepositioneerd als geopolitieke noodzaak: Europese cloud- en dataoplossingen, cybersecurity-investeringen en opschaling van technologie-innovaties staan centraal in het regeerakkoord.

Designer Floris Schoonderbeek (bedenker van Circlefarming) en onderzoeker Paul van Zoggel (Wageningen University & Research & Eindhoven University of Technology)

Een selectie van andere hoogtepunten van afgelopen week:

• Op naar de volgende voedselketen, cirkel voor cirkel
• Donatie Gates Foundation helpt imec met R&D voor fotonica in zorg
• Nederlanders in Silicon Valley haalden in 2025 half miljard op
• Tweede kans voor producent sinaasappelschilproducten
• Microsoft bewaart, en deelt, uw encryptiesleutels
• Maakkracht: “Je begint met een stuk metaal, en eindigt met iets dat werkt”
• Meer R&D, meer rendement: zo maak je innovatie efficiënter
• Waarom we niet uit de Amerikaanse digitale houdgreep komen

Wil je ook alle andere artikelen bekijken? Hier vind je ze.

Elke dag een podcast

Elke ochtend om 6.30 uur (op werkdagen) staat er weer een nieuwe podcast voor je klaar. Daarin bespreken onze AI-collega’s Oliver en Shelby de twee interessantste onderwerpen van de dag. Dit maakt de IO+ Daily de ideale manier om je hoofd te vullen met optimistisch nieuws uit de wereld van innovatie en technologie. Morgen ook.

Onze andere nieuwsbrieven

Bedankt voor het lezen van deze nieuwsbrief. Maar we hebben nog meer te bieden. Aanmelden is heel eenvoudig, bijvoorbeeld via het optieblok op de IO+ homepage, of gewoon door hieronder op je favoriete nieuwsbrief te klikken:

• IO+ Daily (1.200 leden)
• Mauro’s Green Corner (maandelijks, 13.800 leden)
• Elcke’s Saturday Data Dive (maandelijks, 20.550 leden)
• Elcke en Mauro’s BIO+ Bites (maandelijks, 29.300 leden)
• Bart’s Saturday CHIPS (maandelijks, 16.300 leden)

Geniet van deze zondag en vergeet niet dat er morgenochtend om 6.30 uur een nieuwe aflevering van IO+ Daily voor je klaarstaat. Wees voorbereid voordat je op je fiets stapt!