De IO+ week: Europa wil een toekomst waarop het kan vertrouwen

Goedemorgen! Ons artikel over Europese satellietnetwerken die de concurrentie met Starlink aangaan, was deze week met grote afstand het best gelezen. Ik vermoed dat die belangstelling veel verder gaat dan interesse in ruimtevaart. Het verhaal raakt een gevoelige snaar: de angst dat de systemen waarvan we afhankelijk zijn uiteindelijk worden aangestuurd door iemand met andere belangen dan de onze. De afhankelijkheid van Oekraïne van Starlink maakt die kwetsbaarheid pijnlijk tastbaar. Opeens gaat het eigendom van infrastructuur over vrijheid, veiligheid en de vraag wie beslissingen mag nemen die ons leven beïnvloeden.

Leescijfers vertellen ons niet precies wat mensen voelden, maar volgens mij bood dit verhaal iets waar veel lezers naar op zoek zijn: bewijs dat Europa kan handelen. Naast de ongerustheid leeft een verlangen naar meer onafhankelijkheid, en misschien ook wat gekrenkte trots. We willen dat Europese vindingrijkheid leidt tot eigen bedrijven, infrastructuur en keuzemogelijkheden. Een satellietnetwerk geeft de vaak abstracte ambitie van ‘strategische autonomie’ een herkenbare vorm. Het laat zien dat Europa kan meebepalen hoe zijn technologische toekomst eruitziet.

Onzekerheid en ambitie

Die combinatie van onzekerheid en ambitie is kenmerkend voor deze tijd. De belofte van een naadloos verbonden wereld roept inmiddels ongemakkelijke vragen op over macht. Wie bepaalt de toegang? Wat gebeurt er als commerciële relaties politieke instrumenten worden? We willen nog steeds het gemak en de mogelijkheden van een verbonden wereld, maar ook sterkere garanties dat essentiële diensten beschikbaar blijven wanneer verhoudingen verslechteren. De populariteit van het artikel suggereert hoe groot de behoefte aan die geruststelling is.

Is er reden voor optimisme? Volgens mij wel, zij het voorzichtig. IRIS², de samenwerking tussen grote telecombedrijven en de voorgenomen bundeling van Europese ruimtevaartactiviteiten laten zien dat er wordt gewerkt om zorgen om te zetten in eigen slagkracht. Maar lanceercapaciteit, financiering en industriële samenwerking blijven grote obstakels; volwaardige alternatieven bouw je niet van vandaag op morgen. Het bemoedigende is dat Europa beschikt over expertise en organisaties die zich hiervoor willen inzetten. Optimisme wordt geloofwaardig zodra iemand aan het moeilijke werk begint. Dit verhaal laat zien dat die stap wordt gezet.

https://ioplus.nl/en/posts/europe-builds-its-own-satellite-networks-to-rival-starlink

Maar liefst vijf nieuwe portretten van finalisten in de onze AI Pitch Competition:

AI die het zware werk doet

In het bagageruim van een vliegtuig tillen medewerkers zware koffers in krappe omstandigheden, onder voortdurende tijdsdruk. De Eindhovense startup UNSEQ ontwikkelt robots die deze fysieke belasting moeten overnemen. Met AI leren ze tassen en koffers van verschillende vormen, materialen en afmetingen herkennen en hanteren. De ambitie is eenvoudig te begrijpen; de technische uitdaging is om dat een volledige werkdag betrouwbaar te laten verlopen. Deze finalist van de AI Pitch Competition biedt een overtuigende maatstaf voor zinvolle vooruitgang: helpt technologie iemand om aan het einde van een dienst minder lichamelijk belast te zijn? https://ioplus.nl/en/posts/a-flight-should-not-come-at-the-expense-of-someones-back

Automatiseren met behoud van zeggenschap

Het verlangen naar technologische onafhankelijkheid loopt ook door onze AI-verhalen van deze week. One Horizon bouwt een platform waarmee bedrijven werkprocessen kunnen automatiseren, zelf hun AI-modellen kunnen kiezen, die waar nodig lokaal kunnen draaien en mensen betrokken kunnen houden bij belangrijke beslissingen. Oprichters Gijs van de Nieuwegiessen en Tijn van Daelen nemen ervaring mee uit een eerdere onderneming in bedrijfsautomatisering. Ze richten zich op de lastige stap tussen een indrukwekkende demonstratie en een betrouwbaar hulpmiddel: verschillende systemen laten samenwerken, met behoud van controle over gegevens en bedrijfsprocessen. https://ioplus.nl/en/posts/how-one-horizon-brings-independent-ai-automation-to-enterprises

Een andere soundtrack voor kleine ondernemers

Voor sportscholen, cafés en winkels bepaalt achtergrondmuziek mede de sfeer, maar licentiekosten kunnen zwaar op de onderneming drukken. YourNeuroTune biedt met AI gemaakte muziek die is afgestemd op zakelijke omgevingen. Het bedrijf combineert muziekproductie met controles op overeenkomsten met bestaande werken en menselijke selectie. Volgens de onderneming kan deze aanpak de gebruikelijke vergoedingen aan collectieve rechtenorganisaties verlagen, waarbij voor elke markt een juridische beoordeling plaatsvindt. De startup is inmiddels actief in vier landen en roept een interessante vraag op over generatieve AI: hoeveel van de muziek rond onze dagelijkse bezigheden wordt straks speciaal gemaakt voor dat moment en die plek? https://ioplus.nl/en/posts/functional-not-for-the-charts-yourneurotune-on-copyright-fees

Twee toegestane handelingen, één gevaarlijke uitkomst

Een AI-agent kan toestemming hebben om klantgegevens te lezen én om een e-mail te versturen. Toch kan de combinatie van die handelingen een ernstig datalek veroorzaken. Dat probleem wil Kyvvu aanpakken met zijn Agent Security Kernel, die voorgenomen acties toetst aan de reeks gebeurtenissen die eraan voorafging. Medeoprichter Maurits Kaptein stelt dat betrouwbare beveiliging thuishoort in de software die de acties van een agent uitvoert. Nu AI steeds meer bedrijfssystemen kan bedienen, wordt inzicht in wat een agent al heeft gedaan essentieel om te bepalen wat die vervolgens mag doen. https://ioplus.nl/en/posts/this-action-is-fine-except-after-that-one

Werkcultuur zit in alledaagse taal

Een beoordeling, een vacaturetekst of een haastig geschreven e-mail kan bepalen of iemand zich gewaardeerd voelt en zich durft uit te spreken. Be-Inc-oprichter Eline Schoonen brengt dat inzicht naar Microsoft 365 met een AI-coach die mogelijk problematische formuleringen signaleert, uitlegt waarom en alternatieven aanbiedt. De schrijver houdt het laatste woord, en individuele medewerkers krijgen geen score. Haar redenering overtuigt: wie de werkcultuur wil verbeteren, moet aandacht besteden aan de gewone, dagelijkse communicatie waarin mensen die cultuur ervaren. https://ioplus.nl/en/posts/culture-isnt-made-at-an-away-day-its-made-in-the-sentence

Europese uitvindingen hebben groeiruimte nodig

Kabels voor quantumcomputers, lasermarkeringen op fruit en technologie voor de zorg voor pasgeborenen: de Nederlandse bedrijven in het startupoverzicht van Rise Europe maken de mogelijkheden van deeptech tastbaar. Twintig Nederlandse ondernemingen staan in het rapport, met sterke voorbeelden uit onder meer fotonica, quantumtechnologie en geavanceerde productie. Ze leggen ook een bekende uitdaging bloot. Een wetenschappelijke doorbraak heeft productiecapaciteit, certificering, klanten en geduldig kapitaal nodig om uit te groeien tot een bedrijf van betekenis. Europa’s technologische ambities vragen om ondersteuning tijdens dat hele traject. https://ioplus.nl/en/posts/dutch-deep-tech-takes-on-europes-scaling-challenge

Robots die de weg vrijmaken voor nieuwe woningen

Meer woningen bouwen betekent ook de bijbehorende infrastructuur aanleggen. De Deense startup ERLEtek ontwikkelt compacte robots die keerwanden en waterkeringen bouwen door beton laag voor laag aan te brengen, zonder traditionele bekisting. Volgens het bedrijf kan die aanpak het benodigde aantal arbeidsuren aanzienlijk verminderen. Samen met aannemers werkt het eraan om de technologie te laten aansluiten op bestaande bouwpraktijken. Robots lossen tekorten aan infrastructuurbudgetten niet op, maar kunnen schaars personeel wel helpen meer van het voorbereidende werk voor nieuwe woonwijken uit te voeren. https://ioplus.nl/en/posts/housing-needs-infrastructure-can-robots-build-it-faster

Twentse chipambities nemen praktische hobbels

Europa’s technologische onafhankelijkheid hangt ook af van heel praktische zaken: elektriciteit en water. Voor de geplande fotonische chipfabriek van New Origin in Enschede is op beide terreinen vooruitgang geboekt. Partners werken aan een slim elektriciteitsnet en afspraken over proceswater uit het Twentekanaal, mogelijk aangevuld met gezuiverd afvalwater. Technische details en formele afspraken vragen nog aandacht, maar de voortgang versterkt het vertrouwen in het project. De fabriek moet helpen om Twentse kennis over fotonica naar industriële productie te brengen, voor toepassingen van communicatie tot gezondheidszorg. https://ioplus.nl/en/posts/enschede-chip-factory-clears-major-construction-hurdles

Blessures bekijken terwijl het lichaam beweegt

Klachten ontstaan vaak tijdens beweging, terwijl veel onderzoeken het lichaam in rust beoordelen. Bij FC Eindhoven demonstreren Artrofy, Usono en Fysiotherapie Hagenaars een andere aanpak: mobiele echodiagnostiek die zichtbaar maakt wat er gebeurt wanneer iemand beweegt. De combinatie van Ultrasound on the Move en ProbeFix Dynamic brengt gespecialiseerd onderzoek rechtstreeks naar sportclubs, praktijken en andere locaties. De samenwerking richt zich aanvankelijk op hamstringblessures, met bredere ambities om klachten door sport, werk en dagelijkse beweging beter te begrijpen. https://ioplus.nl/en/posts/fc-eindhoven-first-mobile-centre-for-dynamic-ultrasound-imaging

Liever luisteren?

De highlights van afgelopen week zijn ook te beluisteren in onze podcast IO+ Weekly:

Onze andere nieuwsbrieven

Bedankt voor het lezen van deze nieuwsbrief. Maar we hebben nog meer te bieden. Aanmelden is heel eenvoudig, bijvoorbeeld via het optieblok op de IO+ homepage, of gewoon door hieronder op je favoriete nieuwsbrief te klikken:

• IO+ Daily (1.200 leden)
• Mauro’s Green Corner (maandelijks, 13.800 leden)
• Elcke’s Saturday Data Dive (maandelijks, 20.550 leden)
• Elcke en Mauro’s BIO+ Bites (maandelijks, 29.300 leden)
• Bart’s Saturday CHIPS (maandelijks, 16.300 leden)

Geniet van je zondag!