Mauro verruilde Sardinië voor Eindhoven en volgt als GREEN+ expert de energietransitie. Hij vertelt data-gedreven verhalen en maakt series over duurzaamheid.
OpenAI, Anthropic en Gemini van Google: de grote namen in AI komen allemaal uit de VS. Toch is Europa nog niet uitgespeeld. Nu de grenzen van grote taalmodellen (LLM’s) zichtbaar worden, ontstaat ruimte voor iets nieuws – en daar wil Europa bij zijn.
Onder de noemer ‘novel AI’ werken bedrijven aan alternatieven voor de klassieke aanpak. Denk aan systemen die niet alleen tekst genereren, maar ook fysieke taken uitvoeren, zoals het aansturen van robots. Een van die spelers is het Parijse AMI Labs, dat onlangs 1 miljard dollar ophaalde voor zijn praktijkgerichte AI.
Dat momentum zie je ook terug in de investeringen. In 2025 ging er opnieuw een recordbedrag naar innovatieve AI-bedrijven, blijkt uit de vijfde editie van het European Deep Tech Report van Dealroom.co. Het rapport, opgesteld door investeerders Lakestar en Walden Catalyst, laat zien dat Europa stevig inzet op deeptech: technologie gebouwd op fundamentele wetenschappelijke doorbraken.
Nieuwe golf van AI
Innovatieve AI-bedrijven haalden samen 3,4 miljard dollar op. De helft daarvan ging naar Mistral AI. Het Franse bedrijf werkt aan een breed inzetbaar model, bedoeld om de strijd aan te gaan met OpenAI en Anthropic.
Tegelijk zit er veel beweging in nieuwe richtingen, zoals AI-gestuurde engineering en zogeheten wereldmodellen. Zo haalde Black Forest Labs 300 miljoen dollar op voor technologie die beelden en video’s genereert. “De afgelopen maanden is dit segment duidelijk versneld,” zei Lorenzo Chiavarini, hoofd onderzoek bij Dealroom.co, bij de presentatie van het rapport. Met de miljardendeal van AMI Labs lijkt die trend in 2026 gewoon door te zetten.
Volgens analisten is het cruciaal dat Europa ook in de volgende AI-golf meedoet. Die draait minder om chatbots en algemene toepassingen en meer om concrete inzet in bijvoorbeeld robotica en engineering.
Opvallend: veel van die nieuwe AI-bedrijven zitten in Londen. Daar vind je onder meer spraaktechnologiebedrijf ElevenLabs, zelfrijsoftwaremaker Wayve en videoplatform Synthesia.
Europa heeft hoge verwachtingen
Naast AI noemt het rapport „Future of Compute“ als een ander opkomend deeptech-gebied. In dit domein, dat onder meer kwantumcomputers, fotonische chips en edge computing omvat, verdubbelde de financiering in 2025 tot 2,5 miljard dollar.
Quantumcomputingbedrijven, of ze nu aan hardware, software of de volledige stack werken, waren de drijvende kracht achter deze financieringsgolf. De 800 miljoen dollar die het Britse Quantinuum ophaalde, was de grootste investering in deze sector in 2025.
Op dit moment staat Europa er volgens het rapport goed voor op het gebied van quantum computing. Zelfs in de altijd terugkerende vergelijking met de Verenigde Staten en China beschikt het oude continent over toponderzoekers en beheerst het een groot deel van de toeleveringsketen. Niettemin benadrukte Jan Goetz, CEO van de Finse quantumcomputerfabrikant IQM, de noodzaak om de beste Europese bedrijven in het segment op te schalen met aanzienlijke investeringen.
Londen en Parijs zijn de toekomstige hotspots voor computertechnologie, met respectievelijk 14 en 12 van de beste startups die actief zijn in dit segment. Op de derde plaats is er een ex aequo tussen Grenoble, Oxford en Eindhoven. De hoofdstad van Brainport wordt vertegenwoordigd door Axelera AI, SMART Photonics, ONWARD Medical, EFFECT Photonics, SCIL Nanoimprint Solutions en Morphotonics.
Deeptech als vliegwiel
AI is zonder twijfel de kracht die deeptech volledig op z’n kop zet. In 2025 ging de helft van al het deeptech-geld naar ‘AI x deeptech’: ruim 10,2 miljard dollar. Tegelijk is dat nog altijd schraal vergeleken met de VS, waar bedrijven in dit segment twaalf keer zoveel ophaalden.
Net als vorig jaar noemt het rapport deeptech een sleutelsector voor Europa. “Alle ingrediënten zijn er: kapitaal, marktkansen en talent,” zegt Chiavarini. “Nu is het zaak daar de volgende generatie succesbedrijven van te bouwen.”
Makkelijk is dat niet. Deeptech kost tijd. Nieuwe technologie moet zich eerst bewijzen, en dat proces is onzeker en vaak grillig. Zonder lange adem – en dus voldoende financiering – komt zo’n doorbraak er simpelweg niet.
Toch ligt juist hier de sleutel, stelt Dealroom.co. Deeptech-bedrijven werken aan oplossingen voor de grote problemen van nu: van efficiëntere rekentechnologie tot duurzamere energieopslag.
De grote kapitaalbarrière
Deeptech trok vorig jaar 20 procent meer durfkapitaal aan en zit daarmee net onder het recordjaar 2021. Inmiddels gaat een derde van alle venture-investeringen in Europa naar deze sector. Dat klinkt positief, maar volgens analisten blijft één knelpunt hardnekkig: een gebrek aan kapitaal.
Vooral in de groeifase wringt het. Startups weten de eerste financiering nog wel te vinden, maar zodra er meer dan 20 miljoen dollar nodig is, wordt het lastig. Dan zijn het vaak Amerikaanse investeerders die instappen. Zij financieren de grote rondes – en profiteren later ook het meest van een overname of beursgang.
Volgens analisten moet Europa daarom meer eigen groeikapitaal mobiliseren. Alleen zo kan de afhankelijkheid van buitenlandse investeerders worden verkleind. Het Scaleup Europe Fund van de Europese Innovatieraad (EIC), dat naar verwachting binnenkort van start gaat, is een eerste stap. Maar daarmee is het probleem nog niet opgelost.
Vooral deeptech-bedrijven die afhankelijk zijn van hardware lopen tegen grenzen aan. Voor hen is alleen aandelenkapitaal vaak niet voldoende. Alternatieve financieringsvormen, zoals leningen in een vroege fase of publiek-private fondsen met steun van de Europese Investeringsbank, kunnen uitkomst bieden.
Daarnaast moet de kring van investeerders worden vergroot. Pensioenfondsen en verzekeraars blijven nu nog te veel aan de zijlijn staan. Ook het versterken van de Europese kapitaalmarkten is essentieel. De langverwachte Kapitaalmarktenunie kan daarbij een belangrijke rol spelen.
Tijd voor actie
Er zijn in Europa onderzoekers van wereldklasse – het rapport wijst erop dat 30% van de topuniversiteiten op het gebied van deeptech Europees is en dat er ook een hele reeks opkomende bedrijven is. Het is nu tijd om de ambities waar te maken en meer in deeptech te investeren. De vraag is of de Europese instellingen snel genoeg handelen om deze ontwikkeling bij te houden.
Het vlaggenschipinitiatief van de Commissie voor startups, EU Inc., is door oprichters bekritiseerd. Hoewel er enkele stappen in de goede richting zijn gezet, biedt het huidige voorstel geen oplossing voor de versnippering van de 27 lidstaten: een groot probleem voor Europese start-ups.
Europa kan zich niet veroorloven nog een kans te laten liggen.