Hoe een Franse rechter uw tech-afhankelijkheid blootlegt

Stel u voor: u bent een gerespecteerd rechter aan het Internationaal Strafhof in Den Haag. U doet uw werk en past het internationaal recht toe. Plotseling weigert uw creditcard dienst. U kunt geen taxi meer betalen, geen vliegticket boeken en zelfs geen boek bestellen. Uw bankrekening is bevroren en uw e-mailadres is afgesloten.

Dit is geen dystopische fictie, maar de harde realiteit voor Nicolas Guillou. Deze Franse rechter bij het Internationaal Strafhof (ICC) ondervindt aan den lijve wat het betekent als Washington de digitale kraan dichtdraait. Zijn situatie is meer dan een persoonlijk drama; het is een luidruchtig luchtalarm voor de Europese autonomie. Het toont genadeloos aan dat onze afhankelijkheid van Amerikaanse tech- en betaalsystemen een directe bedreiging vormt voor onze soevereiniteit.

Een 'burgerlijke dood' door een algoritme

Nicolas Guillou omschrijft zijn situatie als een 'burgerlijke dood'. Sinds de Verenigde Staten hem in de zomer van 2025 op de sanctielijst plaatsten, is zijn leven drastisch ingeperkt. De directe aanleiding was zijn goedkeuring van een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. De gevolgen waren direct en verstrekkend. Zijn Visa-credit card stopte met werken. Online betalingen voor alledaagse zaken zoals hotels of vluchten werden onmogelijk. Zelfs diensten als Amazon, Airbnb en Booking.com zijn voor hem verboden terrein.

Dit gaat veel verder dan financieel ongemak. Het raakt de kern van het functioneren in een moderne maatschappij. Guillou werd plotseling een 'digitale paria'. Hij kan niet functioneren zoals andere burgers, simpelweg omdat de infrastructuur die wij allemaal gebruiken - van betalingsverkeer tot cloudopslag - in handen is van Amerikaanse bedrijven. In een gesprek met Eurocommissarissen Valdis Dombrovskis en Maria Luís Albuquerque in Brussel waarschuwde Guillou dat dit lot elke Europese ambtsdrager kan treffen. Als een rechter in Den Haag 'uitgezet' kan worden door een besluit in Washington, wie is dan nog veilig?

De lange arm van de Amerikaanse wet

De macht die de VS uitoefent, verloopt via het Office of Foreign Assets Control (OFAC). De juridische basis hiervoor, waaronder Executive Order 14203, stelt de Amerikaanse overheid in staat om tegoeden te bevriezen van iedereen die betrokken is bij het ICC. Maar de impact reikt veel verder dan de Amerikaanse grenzen. Dit komt door de extraterritoriale werking van deze sancties. Vrijwel elke internationale transactie raakt op enig moment het Amerikaanse financiële stelsel of maakt gebruik van Amerikaanse technologie.

Europese banken en techbedrijven zijn als de dood voor Amerikaanse boetes. Ze kiezen eieren voor hun geld en voeren de sancties strikt uit, zelfs tegen Europese burgers op Europees grondgebied. Guillou wijst erop dat zelfs een enkele Amerikaanse schakel in een dienstverleningsketen voldoende is om de hele dienst te blokkeren. Dit mechanisme maakt van Amerikaanse techbedrijven de facto de handhavers van Amerikaans buitenlands beleid, dwars door de Europese rechtsstaat heen. Het ondermijnt niet alleen de economische vrijheid, maar bedreigt ook de democratische besluitvorming. Ambtenaren kunnen uit angst voor persoonlijke sancties besluiten om bepaalde dossiers niet aan te raken.

Tech-afhankelijkheid als achilleshiel

De zaak-Guillou staat niet op zichzelf. Het is een symptoom van een veel breder probleem waar we al vaker over schreven: de extreme Europese afhankelijkheid van Amerikaanse techreuzen. Of het nu gaat om cloudopslag, e-maildiensten of betaalsystemen, de touwtjes zijn in handen van partijen als Microsoft, Google en Visa. Eerder berichtten wij al over de risico's van diensten als Outlook en Gmail in het licht van de Amerikaanse CLOUD Act. Deze wetgeving geeft Amerikaanse autoriteiten toegang tot data, ongeacht waar deze is opgeslagen.

De reactie vanuit Brussel is tot nu toe vooral diplomatiek van aard, maar de urgentie neemt toe. Guillou pleit ervoor dat de EU bestaande regelgeving, zoals het 'Blocking Statute', activeert. Dit mechanisme is in de jaren negentig ontworpen om Europese bedrijven te beschermen tegen de effecten van extraterritoriale sancties. In theorie zou dit bedrijven moeten verbieden om Amerikaanse sancties na te leven als deze in strijd zijn met EU-belangen. In de praktijk durven weinig bedrijven het risico aan om de toegang tot de Amerikaanse markt te verliezen.

We hebben eigen infrastructuur nodig

Daarom is er meer nodig dan alleen regels. Er moet gebouwd worden. Guillou en diverse beleidsmakers dringen aan op de versnelde invoering van de digitale euro en onafhankelijke betaalsystemen zoals Wero. Ook op het gebied van cloudinfrastructuur worden stappen gezet. Het recent opgerichte European Digital Infrastructure Consortium (EDIC) moet de ontwikkeling van eigen, soevereine digitale goederen versnellen. Het doel is helder: een ecosysteem creëren waarin Europese burgers en instituties kunnen blijven functioneren, ongeacht wie er in het Witte Huis zit.

De ervaringen van Nicolas Guillou dienen als een 'testcase' voor Europa. Ze laten zien dat economische en digitale soevereiniteit geen abstracte beleidstermen zijn, maar voorwaarden voor overleving. Als de EU niet in staat is haar eigen rechters te beschermen tegen buitenlandse inmenging, staat de geloofwaardigheid van de hele unie op het spel. De technologie is er. Alternatieven voor Amerikaanse diensten bestaan, van beveiligde e-mail tot onafhankelijke clouds. De vraag is niet langer of we deze moeten omarmen, maar hoe snel we de overstap kunnen maken.