Europa bouwt eigen satellietnetwerken tegen Starlink
Europese alternatieven voor Starlink winnen terrein, ondanks Amerikaanse dreigementen en industriële uitdagingen.
Published on October 22, 2026
© Zelch Csaba - Pexels
Merien richtte in 2015 samen met Bart E52 op en bedacht onze AI-tool Laio. Hij schrijft columns over waterstof, mobiliteit en het openbaar vervoer.
De afhankelijkheid van Oekraïne van Starlink voor kritische communicatie is een Achilleshiel. Heel Europa leert dat vertrouwen op een systeem dat onderhevig is aan de grillen van Trump en Musk niet kan. Daarom wordt er vaart gezet achter Europese alternatieven voor het Starlink van Musk. In de strijd gaat het niet alleen om markt en technologie, maar ook om schaarse frequentieruimte. Terwijl de VS dreigen met sancties, bouwt Europa aan drie grote projecten: IRIS², Project Bromo en een gezamenlijk spectrumbod van vier telecomreuzen. Deze initiatieven moeten de strategische autonomie van Europa in de ruimte versterken.
Het Europese Alternatief
Het Europese Alternatief is een serie over Europese techoplossingen die privacy, digitale soevereinheid en duurzaamheid centraal stellen. In plaats van afhankelijk te zijn van grote Amerikaanse platforms, laten we zien welke alternatieven Europa zelf biedt—transparant, veilig en in lijn met Europese waarden.
Starlinks onbetrouwbaarheid dwingt Europa tot actie
In Oekraïne speelt Starlink een cruciale rol voor militaire communicatie. De afgelopen maanden zijn herhaaldelijk storingen gerapporteerd. Bij snelheden boven de 160 km/u vielen verbindingen weg. Dit leidde tot het neerstorten van drones en financiële verliezen van miljoenen euros voor Oekraïense eenheden.
De oorzaak van de onderbrekingen blijft gissen, maar lijkt volgens de Wall Street Journal bij Elon Musk te liggen.De afhankelijkheid van een Amerikaans privébedrijf als SpaceX vragen op over de betrouwbaarheid op lange termijn. Elon Musk’s politieke keuzes en de invloed van de Amerikaanse overheid maken Europa kwetsbaar. Deze situatie heeft de EU aangespoord om vaart te zetten achter eigen, soevereine satellietnetwerken. Europa heeft natuurlijk al geostationaire internetsatelliet aanbieders, de strijd is nu om het low orbit aanbod.
De ‘frequency war’ tussen de VS en Europa
Om satellieten met de aarde te laten communiceren is frequentieruimte nodig. De EU wil bepaalde frequentiebanden reserveren voor Europese bedrijven. De spanningen tussen de VS en Europa lopen op nu Europese bedrijven plannen maken om gezamenlijk te bieden op het 2 GHz S-band spectrum. Dit spectrum wordt in 2027 geveild.
De Amerikaanse ambassadeur bij de EU, Andrew Puzder, dreigt met ‘verwoestende’ maatregelen. Dit doet hij als Europa doorgaat met plannen die Starlink en andere Amerikaanse belangen kunnen schaden. De VS ziet de Europese initiatieven als een bedreiging voor SpaceX en andere Amerikaanse spelers. Europa wil echter een deel van het spectrum reserveren voor eigen aanbieders om strategische autonomie te waarborgen. De EU overweegt om het spectrum op te splitsen in drie segmenten: militair, commercieel Europees en open voor internationale bieders.
Op dit moment zijn er drie grote partijen die gebruik willen gaan maken van die frequentieruimte.
IRIS²: Europa’s ambitieuze antwoord op Starlink
Het IRIS²-project (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) is het vlaggenschip van de EU. Het doel is een eigen, veilig satellietnetwerk op te bouwen. In augustus 2026 tekende de Europese Commissie een implementatieovereenkomst met het SpaceRISE-consortium. Dit consortium bouwt 348 satellieten: 330 in lage baan (LEO) en 18 in middelhoge baan (MEO). Daarnaast komen er 66 extra satellieten voor defensie, veiligheid en noodhulp.
Aerospacelab, een Belgisch bedrijf, heeft een contract van €2,4 miljard binnengehaald. Het bedrijf produceert 264 LEO-satellieten in zijn fabriek in Charleroi. Deze fabriek moet in 2027 een jaarlijkse capaciteit van 500 satellieten halen. De eerste lanceringen zijn gepland voor 2029. Operationele diensten starten vanaf 2030.
The Four: telecomreuzen bundelen krachten voor spectrum
Deutsche Telekom, Orange, Telefónica en Vodafone hebben in oktober 2026 een Letter of Intent ondertekend. Zij willen gezamenlijk bieden op het Mobile Satellite Services (MSS) spectrum. Dit initiatief richt zich op directe satellietcommunicatie naar mobiele telefoons (Direct-to-Device, D2D). Het doel is de Europese soevereiniteit in kritieke connectiviteitsinfrastructuur te versterken.
De vier operators zullen gezamenlijk grondinfrastructuur opzetten. Daarnaast selecteren ze een satellietpartner om de ruimte-infrastructuur te leveren. Het spectrum dat in 2027 wordt geveild, omvat 2 GHz S-band. De doelgroep is 21 Europese markten. AST SpaceMobile, al een partner van Vodafone, speelt hierin een sleutelrol.
Project Bromo: fusie voor een Europese ruimtevaartgigant
Project Bromois een geplande fusie tussen de ruimtevaart- en satellietdivisies van Airbus, Thales en Leonardo. Het doel is een Europese ruimtevaartgigant te vormen die kan concurreren met SpaceX. De nieuwe entiteit heeft een jaaromzet van€6,5 miljard en 25.000 medewerkers. De fusie moet in 2027 operationeel zijn.
Airbus neemt 35% van de aandelen. Thales en Leonardo krijgen elk 32,5%. De fusie omvat de integratie van de ruimtevaartdivisies van de drie bedrijven. Dit omvat satellietproductie, ruimtesystemen en defensiegerelateerde diensten. Toch zijn er uitdagingen, zoals antitrustbeoordelingen en de integratie van verschillende bedrijfsculturen .
OHB is een Duits ruimtevaartbedrijf dat zich specialiseert in satelliettechnologie. Het bedrijf heeft al satellieten in een lage baan (LEO) voor communicatie en aardobservatie. OHB werkt aan een eigen constellatie van kleine satellieten voor breedbandinternet, als alternatief voor Starlink. Daarnaast levert OHB componenten voor andere Europese projecten, zoals Galileo. OHB en andere Europese spelers hebben kritiek geuit op de mogelijke monopoliepositie van Bromo.
Uitdagingen: lancering, financiering en concurrentie
Ondanks de vooruitgang blijven er grote uitdagingen. Europa heeft beperkte lanceercapaciteit. In 2025 voerde de EU slechts 8 van de 324 wereldwijde ruimtelanceringen uit. Ter vergelijking: de VS voerden 193 lanceringen uit.
Snel opschalen kan niet. De productielijn van bouwer ArianeGroup is ingericht op een basissnelheid van 10 raketten per jaar. Voor IRIS² zijn nog geen lanceercontracten afgesloten. Amazon heeft al 18 Ariane 6-lanceringen gereserveerd.
Financiering is een andere horde. Europese ruimtevaartbedrijven haalden in 2025 € 1,4 miljard op. Dit is een daling van 8% ten opzichte van het jaar ervoor. Wereldwijd stegen de private investeringen in ruimtevaart met 60%. Toch toont Aerospacelab aan dat schaalvergroting mogelijk is. Het bedrijf behaalde in 2026 winstgevendheid al voordat het de IRIS²-contracten binnenhaalde.