Vier defensie-startups zetten data om in beslissingen

We beschikken nu over meer informatie dan ooit tevoren. Die overvloed aan data brengt echter een ander probleem met zich mee: hoe maak je er optimaal gebruik van? Militaire commandanten hebben met hetzelfde vraagstuk te maken en besteden meer tijd aan het analyseren van data dan aan het handelen ernaar.

Tijdens de Defense Tech Day 2026 van NATO DIANA (Defense Innovation Accelerator for the North Atlantic) presenteerden vier bedrijven hun innovatieve oplossingen om ruwe data — zoals video, radar en dronebeelden — om te zetten in waardevolle inzichten. Met andere woorden: deze vier bedrijven, allemaal afgestudeerd uit de Belgische en Nederlandse DIANA-cohorten, zetten sensordata om in informatie waarmee beter onderbouwde beslissingen kunnen worden genomen.

XRF: één gedeeld beeld voor elk systeem

Een Spaans technologiebedrijf, XRF, wil een van de grootste uitdagingen binnen internationale militaire samenwerking oplossen: versnipperde data. Vandaag de dag werkt ieder NAVO-land met zijn eigen command-and-controlsysteem (C2), waarin informatie over bijvoorbeeld luchtmacht, landtroepen en maritieme operaties wordt verzameld. Tijdens gezamenlijke missies moeten militairen die verschillende databronnen onder hoge druk en in realtime met elkaar verbinden.

Het Spaanse bedrijf ontwikkelde daarvoor een digitale tussenlaag die bovenop bestaande systemen kan worden geplaatst. De software haalt informatie uit de verschillende nationale systemen en brengt die samen in één overzichtelijk beeld. Daardoor kunnen systemen van verschillende landen met elkaar communiceren, zonder dat zij hun eigen infrastructuur hoeven te vervangen.

Volgens XRF maakt de technologie het mogelijk om sneller beslissingen te nemen tijdens gezamenlijke operaties, omdat militairen niet langer tussen tientallen losse schermen en databronnen hoeven te schakelen.

Het platform is inmiddels getest en gebruikt door onder meer het Spaanse en Nederlandse leger. Daarnaast demonstreerde XRF de technologie tijdens trainingen en missieplanning met Spaanse special forces in Duitsland, waarbij gebruik werd gemaakt van virtual reality. De combinatie van realtime data en virtuele simulaties moet militairen beter voorbereiden op complexe operaties waarin samenwerking tussen landen cruciaal is.

C2GRID: ruwe dronebeelden omzetten in een realtime beeld van het slagveld

C2GRID pakt een probleem aan dat in de moderne oorlogsvoering niet meer te negeren valt. Op elk gegeven moment vliegen er 10.000 drones boven Oekraïne, die elk beelden terugsturen naar commandocentra. Militaire analisten worden hierdoor overspoeld door deze enorme stroom aan beeldmateriaal, dat ze vaak handmatig moeten analyseren — waardoor ze het simpelweg niet kunnen bijbenen.

De Estse start-up automatiseert dit proces door beelden van tientallen drones tegelijk samen te voegen tot een 3D-beeld van het slagveld, in plaats van dat een mens dit beeld mentaal moet reconstrueren. Operators kunnen vervolgens veranderingen over tijd opsporen, vijandelijke posities verifiëren en afstanden op het model meten. De technologie is gevormd door oorlogservaring: ze is getest en ingezet tijdens de oorlog in Oekraïne.

InovecTech: bestaande camera's omzetten in AI-sensoren

De meeste camera's die worden gebruikt voor beveiliging, monitoring en industrieel gebruik worden niet door AI geanalyseerd. InovecTech schat dat percentage op 80%. In plaats van klanten te vragen nieuwe hardware aan te schaffen, bouwde het bedrijf AI specifiek voor computer vision, waarmee de al aanwezige infrastructuur wordt omgevormd tot wat het bedrijf "virtuele sensoren" noemt. Reeds geïnstalleerde camera's kunnen zo automatisch detecteren, tellen en signaleren in plaats van alleen maar op te nemen.

Het Tsjechische bedrijf zegt de technologie al zes jaar in industriële omgevingen te gebruiken, en heeft er vertrouwen in dat dezelfde aanpak toepasbaar is binnen het militaire domein. Bestaande camera's worden zo omgevormd tot "guardians". Om AI-gestuurde monitoring mogelijk te maken, is nieuwe infrastructuur geen vereiste; het verschil wordt vooral gemaakt door de softwarelaag erbovenop.

Exentech: gooibare 360°-intelligentie

Opereren op het slagveld brengt vaak veel gevaarlijke situaties met zich mee: ruimtes doorzoeken, gebouwen inspecteren, of een gebied verkennen voordat troepen of hulpverleners er zelf naar binnen gaan. Exentech maakt een compact, robuust sensorapparaat, een soort vervanger van een persoon. In plaats van dat iemand zelf om een hoek of een ruimte hoeft te kijken, kan het apparaat eerst naar binnen worden gegooid. Vervolgens fungeert het als een extra paar ogen en oren.

Het systeem van Exentech geeft gebruikers een volledig 360-gradenzicht op de omgeving en blijft na het neerwerpen een stabiel beeld doorgeven. Dankzij thermische beeldvorming kan het apparaat ook waarnemen bij slecht zicht, bijvoorbeeld in donkere ruimtes, rook of andere omstandigheden waarin normale camera’s tekortschieten.

Volgens Exentech is het systeem ontworpen om samen te werken met bestaande sensornetwerken. Het is daarmee geen losstaand hulpmiddel, maar een extra laag binnen bredere informatie- en communicatiesystemen.

De technologie kan worden ingezet voor militaire operaties, bijvoorbeeld bij het veilig verkennen van gebouwen of gebieden, maar ook voor civiele toepassingen zoals zoek- en reddingsacties. Daarmee past het binnen de zogenoemde dual-use-technologieën: innovaties die zowel voor defensie als voor maatschappelijke toepassingen waarde kunnen hebben. Dat is precies het soort technologie waar het NAVO-innovatieprogramma DIANA naar zoekt.

Data krijgt pas echte waarde wanneer het wordt omgezet in bruikbare inzichten

Sensoren en data vormen steeds minder de beperkende factor; tijd wordt dat wel. Deze vier bedrijven richten zich op het verkleinen van de kloof tussen wat er zojuist is gebeurd en welke actie daarop moet volgen. Naarmate nieuwe technologieën sneller worden toegepast op het slagveld, wordt die reactietijd steeds korter. Dat tijdsvoordeel kan uiteindelijk net zo bepalend worden als de wapensystemen zelf.