Technologiesnelheid is de nieuwe gevechtskracht

Drie minuten en tien seconden. Dat was precies de tijd die elke start-up kreeg om zijn pitch te houden op het podium tijdens Defense Tech Day 2026 in Eindhoven. Zodra de tijd om was, viel de microfoon stil en kwam de volgende oprichter naar voren. Een bewuste keuze van de organisatoren – en een treffende metafoor voor het centrale thema van de dag: in defensietechnologie geldt dat als je niet snel genoeg bent, je niet meetelt.

Het evenement, gezamenlijk georganiseerd door de NATO DIANA (Defense Innovation Accelerator for the North Atlantic) accelerators The Gate Brainport en het Belgische Ignity, bracht startups uit de DIANA-cohorten van beide landen uit 2026 samen om te pitchen voor militaire functionarissen, spelers uit de defensie-industrie en investeerders. Eén boodschap kwam steeds terug in de keynotes, pitches en gesprekken: innovatie doet er alleen toe als het op tijd komt.

Wie het snelst inspeelt, wint

Luitenant-generaal Ludy Schmidt, vice-chef van de Nederlandse Defensie, opende met een ontnuchterende beoordeling van de dreigingssituatie. Op basis van Nederlandse inlichtingenrapporten vertelde hij het publiek dat er in 80 jaar nog nooit zo'n aanhoudende druk op de nationale veiligheid is geweest vanuit zoveel verschillende richtingen tegelijk — de oorlog van Rusland in Oekraïne, destabilisatiecampagnes binnen de grenzen van de EU en de NAVO, de assertievere houding van China, instabiliteit van het Midden-Oosten tot Afrika.

Maar het tempo kwam opnieuw ter sprake in zijn toespraak. Hij verwees naar de OODA-loop – de cyclus van observeren, oriënteren, beslissen en handelen, ontwikkeld door strateeg John Boyd – en wees erop dat moderne oorlogsvoering in toenemende mate een wedstrijd is om wie die cyclus het snelst kan doorlopen. “De krachten die zich het snelst aanpassen, behalen het voordeel.” En toen kwam de uitdaging: “De echte vraag is of we ons snel genoeg kunnen aanpassen aan deze nieuwe realiteit. Veiligheid zal niet altijd alleen afhangen van militaire kracht — maar van ons vermogen om sneller te innoveren dan onze tegenstanders.”

Meer van hetzelfde kopen, en sneller, lost het probleem niet op. Wat nodig is, is snelheid in de hele innovatieketen — van idee tot prototype tot operationele inzet.

Lieutenant General Schmidt - © Nick Bookelaar

Snelheid die de frontlinie bereikt

Brigadegeneraal Steven Lauwereys, hoofd van de Belgische Organisatie voor Defensie-innovatie en Defensie-industrie, betrad eveneens het podium en ging nog een stap verder in zijn betoog. Hij wees op de bewijzen die al zichtbaar zijn in Oekraïne: kleine drones die wekelijks worden geüpgraded op basis van directe feedback van het slagveld, en autonome systemen die in realtime de manier waarop eenheden zich organiseren, hervormen. “Op het slagveld van vandaag winnen meestal de teams die het snelst testen, leren en bijsturen.”

Maar hij voegde daar een belangrijke kanttekening aan toe. Snelheid in het lab telt niet mee. “Innovatie doet er alleen toe als het de operationele omgeving bereikt. Als het niet op tijd aan het front is, heeft het geen nut.”

Dit is waar veel defensietechnologiestartups tegen een muur aanlopen. Militaire aanbestedingscycli zijn lang, terwijl technologie zich in enkele weken ontwikkelt. Lauwereys was openhartig: het defensie-establishment moet veranderen. Overheden en strijdkrachten moeten risico's nemen en stoppen met wachten tot eisen perfect zijn gedefinieerd voordat ze met nieuwe technologie aan de slag gaan. “Onze operationele eisen zijn misschien niet altijd volledig gedefinieerd. Jullie technologieën zijn misschien nog niet volledig uitgerijpt. Maar als jullie oplossingen een operationeel voordeel kunnen opleveren, moeten we ze onderzoeken.”

Startups in een race tegen de klok

DIANA is een initiatief van de NAVO om startups op het gebied van defensietechnologie in het hele bondgenootschap te helpen bij de ontwikkeling van technologieën voor dubbel gebruik. Het programma loopt in 16 NAVO-landen en biedt startups een traject van zes maanden om hun bedrijf te laten groeien. Tot de 22 startups die tijdens de Defense Tech Day een pitch hielden, behoren C2GRID en Vidoc.

C2GRID bouwt aan een door AI aangestuurd gemeenschappelijk operationeel beeld — waarbij de stortvloed aan gegevens van het slagveld snel genoeg wordt omgezet in bruikbare inlichtingen om echt het verschil te maken. “In Oekraïne wordt een doelwit dat een paar jaar geleden nog maanden zou hebben gekost om in kaart te brengen, nu binnen enkele minuten in kaart gebracht”, legt Heiti Kruusmaa, medeoprichter van het Estse bedrijf, uit. “Westerse legers werken nog steeds op basis van uren, soms zelfs dagen. Wij proberen die kloof te dichten.”

Hun systeem verwerkt visuele en thermische dronebeelden, comprimeert deze tot 3D-modellen van het slagveld en voert machine-ondersteunde analyses uit met behulp van een enkele GPU – licht genoeg om in het veld in te zetten. Hun advies aan collega-oprichters was geworteld in diezelfde urgentie: “Het leger is niet op zoek naar nieuwigheid. Ze hebben iets nodig dat betrouwbaar, snel en eenvoudig genoeg is voor elke soldaat om onder stress te gebruiken,” voegde hij eraan toe.

Vidoc bekijkt het snelheidsprobleem vanuit een andere invalshoek. Nu AI-modellen in staat zijn om softwarekwetsbaarheden niet alleen op te sporen, maar ook autonoom te exploiteren, is de tijd tussen het bestaan van een fout en de aanval daarop ingestort. “De economische aspecten van hacken worden steeds aantrekkelijker”, aldus oprichter en ingenieur Jakub Sienkiewicz. “Het wordt voor iedereen toegankelijk.”

Hun tool scant continu de broncode en vindt zwakke plekken voordat tegenstanders dat doen. In de defensie, waar software de basis vormt voor alles van communicatie tot wapensystemen, is het argument simpel: de verdediger moet sneller zijn dan de aanvaller.

Daniil Rõbnikov van C2GRID houdt een presentatie op het podium - © Nick Bookelaar

Innovatie om onze samenleving veilig te houden

Beide bedrijven waren van mening dat het DIANA-programma hen jaren aan worstelen met een ondoorzichtig ecosysteem heeft bespaard. “Aanbestedingen kosten tijd”, aldus Sienkiewicz. “Maar we zijn er nu veel dichterbij om het te begrijpen.”

Generaal Schmidt had het duidelijk verwoord: “Technologie is nog steeds afhankelijk van menselijke vindingrijkheid. Ik vraag om uw vindingrijkheid om ons uit te dagen, om ons te helpen sneller te innoveren, om ons te helpen de technologische voorsprong op te bouwen die onze samenlevingen zal beschermen.”