Ruimteveiligheid herzien: vijf veelbelovende startups

Het wordt steeds drukker in de ruimte. Van satellieten tot ruimtepuin: er gebeurt van alles. Volledig inzicht in wat zich daar afspeelt, is daarom essentieel — zeker voor defensiedoeleinden. Alleen door mogelijke dreigingen tijdig te signaleren, effectief te beheren en snel te reageren, kan maximale bescherming worden gegarandeerd.

Tijdens de Defense Tech Day 2026 van NATO DIANA (Defense Innovation Accelerator for the North Atlantic) presenteerden vijf bedrijven hun innovatieve oplossingen om de veiligheid in de ruimte te versterken. Elke technologie draagt bij aan een betere Space Domain Awareness, door satellietcommunicatie te verbeteren, contextbewustzijn te creëren en te reageren op potentiële dreigingen. Alle vijf maken deel uit van de Belgische of Nederlandse DIANA-cohorten.

Wat is Space Domain Awareness?

Space Domain Awareness (SDA) draait kort gezegd om het weten wat zich in de ruimte bevindt, wat objecten daar doen en welke gevolgen dat kan hebben. Het is te vergelijken met luchtverkeersleiding, maar dan voor de ruimte: systemen houden bij waar satellieten en ruimtepuin zich bevinden en volgen hun bewegingen. Daar voegt SDA een extra laag aan toe: het detecteren en beoordelen van mogelijke dreigingen.

Binnen een militaire context richt SDA zich vooral op dreigingsdetectie, afschrikking en gevechtsgereedheid. De technologie sluit daarmee aan op belangrijke defensiebehoeften: het beschermen van kritieke infrastructuur, het onderscheiden van vijandige activiteiten van normale bewegingen en het mogelijk maken om snel en effectief te reageren wanneer nieuwe dreigingen ontstaan.

Tightbeam Photonics: laserverbindingen die de ruis doorbreken

Opgericht door een team astronomen van de University of Toronto, pakt Tightbeam Photonics een groeiend knelpunt bij satellieten aan. Het radiofrequentiespectrum raakt steeds voller, terwijl de hoeveelheid data die satellieten produceren blijft toenemen. Daardoor wordt het steeds moeilijker, trager en duurder om al die informatie terug naar de aarde te sturen.

De oplossing van Tightbeam Photonics ligt in optische communicatie via de vrije ruimte: het versturen van data met laserstralen tussen satellieten en grondstations. Daarbij gebruikt het bedrijf adaptieve-optiekchips die zijn gebaseerd op tientallen jaren onderzoek binnen de astronomie. Deze chips corrigeren de vervormingen die de atmosfeer veroorzaakt en die laserverbindingen kunnen verstoren.

Waar traditionele systemen voor zulke correcties vaak bestaan uit grote en kostbare optische installaties, maakt Tightbeam Photonics gebruik van een compacte en goedkopere oplossing. Het bedrijf werkt momenteel aan de uitbreiding van zijn netwerk van grondstations om de technologie op grotere schaal inzetbaar te maken.

GlobVision: één gedeeld operationeel beeld voor de ruimte

GlobVision presenteerde ESCAPE, een AI-gestuurd SDA-platform dat een probleem oplost waar elke operator in het veld tegenaan loopt. Ruimtedata komt uit een grote verscheidenheid aan bronnen, zoals grondradars, optische telescopen en sensoren in de ruimte. Los van elkaar geven die gegevens slechts een beperkt beeld; de echte waarde ontstaat wanneer alle informatie wordt samengebracht.

ESCAPE combineert verschillende datastromen tot één geïntegreerd overzicht waarmee risico’s kunnen worden gedetecteerd en operators de context krijgen die nodig is om snel te handelen. De softwarelaag is sensoronafhankelijk ontworpen, waardoor het platform kan aansluiten op bestaande systemen van klanten.

Volgens het bedrijf is de technologie inzetbaar in zowel geclassificeerde als niet-geclassificeerde omgevingen. Daarnaast biedt ESCAPE een soevereine versie voor overheden die hun Space Domain Awareness-infrastructuur niet buiten de eigen controle of in het buitenland willen onderbrengen.

NorthStar Earth & Space: permanente ogen in een baan om de aarde

NorthStar Earth & Space presenteerde een SDA-platform dat is gebouwd rond een eigen constellatie van ruimtegebaseerde optische sensoren. De satellietvloot is uitgerust met camera’s die activiteiten in een baan om de aarde volgen en zorgt voor continue observatie van de ruimte, van een lage baan om de aarde tot een geostationaire baan op 35.786 kilometer boven de evenaar.

Doordat de sensoren zich in de ruimte bevinden, hebben beperkingen zoals bewolking en daglicht — die traditionele grondstations kunnen hinderen — veel minder invloed. De verzamelde waarnemingsdata wordt verwerkt door een schaalbare softwarelaag die informatie van de eigen sensoren combineert met gegevens van partners en klanten. Zo ontstaat een continu bijgewerkt beeld van activiteiten in de ruimte, inclusief analyses die operators helpen om sneller en gerichter actie te ondernemen.

Volgens NorthStar Earth & Space draaide het systeem drie jaar lang voor de Amerikaanse overheid en werd de technologie ook ingezet in Oekraïne.

Neuraspace: snellere beslissingen in een drukke baan om de aarde

Neuraspace heeft grote ambities en noemt zichzelf de Europese koploper op het gebied van Space Domain Awareness (SDA). Nu de ruimte rond de aarde steeds drukker wordt, schiet de traditionele aanpak voor het vermijden van botsingen tekort. Handmatige analyses door menselijke operators zijn te traag om mee te groeien met het snel toenemende aantal satellieten in een baan om de aarde.

Het bedrijf ontwikkelde daarom een platform dat botsingsvermijding en baanoptimalisatie automatiseert. Volgens Neuraspace kan het systeem beslissingen tot honderd keer sneller nemen, de controle op mogelijke botsingen sterk verbeteren en banen tot twintig keer nauwkeuriger bepalen dan mogelijk is met publiek beschikbare trackinggegevens.

De defensiegerichte versie van het platform voegt daar twee functies aan toe. Een eigen sensornetwerk zorgt voor bredere dekking, terwijl een transponderachtig systeem satellieten in staat stelt om onderling informatie uit te wisselen en hun intenties kenbaar te maken. Dat werkt vergelijkbaar met systemen in de scheepvaart, waarbij vaartuigen hun identiteit en koers uitzenden.

Door die extra laag aan informatie krijgen operators op aarde beter inzicht in wat er in de ruimte gebeurt. Zo kunnen zij normale activiteiten onderscheiden van bewegingen die mogelijk wijzen op een dreiging.

Ecosmic: een besturingssysteem voor ruimteveiligheid

Het Italiaanse Ecosmic bouwt naar eigen zeggen “het besturingssysteem voor ruimteveiligheid”. Het platform Valkyrie richt zich op een vraag die steeds belangrijker wordt nu de hoeveelheid infrastructuur in de ruimte snel groeit: hoe weet je wat zich daar afspeelt en hoe bepaal je of een activiteit een mogelijke dreiging vormt?

Veel commerciële sensornetwerken zijn momenteel beperkt in bereik en staan los van elkaar, waardoor ze slechts een deel van het totale beeld kunnen geven. Valkyrie probeert die versnippering op te lossen met een systeem dat werkt via een feedbacklus van drie lagen.

De eerste laag verzamelt data uit een netwerk van gekoppelde grond- en ruimtegebaseerde sensoren. De tweede laag combineert deze informatie en gebruikt analyses om afwijkingen en mogelijke risico’s te herkennen. De derde laag geeft operators de mogelijkheid om snel actie te ondernemen.

Volgens Ecosmic bewijst het systeem zijn waarde inmiddels in de praktijk: Valkyrie beschermt momenteel meer dan 70 satellieten.

Ruimteveiligheid: een stapel van capaciteiten

Wat deze vijf bedrijven laten zien, is dat ruimteveiligheid niet met één enkele technologie kan worden opgelost. Het vraagt om een combinatie van verschillende capaciteiten: het kunnen waarnemen wat er in de ruimte gebeurt, communiceren over die informatie en vervolgens snel kunnen reageren.

Opvallend is dat deze technologieën grotendeels uit de commerciële sector komen, en niet uit traditionele defensieorganisaties. Bedrijven ontwikkelen daarmee oplossingen voor een domein dat steeds strategischer wordt.

Nu steeds meer infrastructuur de ruimte in wordt gebracht en de ruimte formeel wordt gezien als een militair domein, verschuift de belangrijkste vraag naar de manier waarop deze nieuwe technologieën effectief kunnen worden samengebracht en ingezet.