Is Rob Jetten echt of AI?

Een diepgaand onderzoek van de Volkskrant onthult dat premier Rob Jetten en zijn partij D66 sinds 4 juni 2025 honderden socialemediaberichten lieten genereren door kunstmatige intelligentie. Van de 232 unieke AI-gegenereerde posts, verspreid over 434 kanalen, was maar liefst 30% van alle berichten van Jetten en D66 afkomstig van tools als ChatGPT of Claude. De Volkskrant gebruikte de betrouwbare AI-detector Pangram om de teksten te analyseren en concludeert dat het gebruik van AI zonder transparantie de authenticiteit van de premier ondermijnt.

Honderden posts,één vraag: wie is de echte Jetten?

Het onderzoek van de Volkskrant richtte zich op 1.812 unieke berichten van Jetten en D66 sinds 2021. Daaruit bleek dat AI niet alleen werd ingezet voor social media, maar ook voor anderhalve pagina in Jettens boekHoe het wél kanen voor teksten in drie campagnefilmpjes. Deskundigen als Claes de Vreese (UvA) waarschuwen dat taalmodelellen een‘wenselijke emotie’creëren, niet per se wat de politicus echt voelt.‘Mensen zullen zich afvragen: wie is nou deéchte Jetten?’. Suzan Verberne (Universiteit Leiden) noemt de AI-teksten‘eenheidsworst’: generiek, zonder spontaniteit. Marc van Oostendorp (Radboud Universiteit) spreekt van bedrog:‘Dit is het omgekeerde van transparantie’.

D66:‘AI is een hulpmiddel, geen bedrieger’

D66 verdedigt het AI-gebruik als een instrument voor efficiëntie. De partij gebruikt AI voor eerste concepten, spellingscontrole, het versimpelen van moeilijke woorden en het inkorten van lange teksten.‘Elke post begint en eindigt met de blik en verbeteringen van medewerkers’, aldus de partij. Toch erkent D66 dat niet alle AI-teksten worden bewerkt en dat er fouten in sluipen, zoals onlogische zinnen over de verhuisketen of onjuiste metaforen over het energienet. De partij pleit in haar Europese verkiezingsprogramma van 2024 voor AI-labels, maar past deze niet toe bij eigen berichten omdat ze‘aangepast of geaccordeerd’zijn door een mens.

AI-teksten herkenbaar aan stijl en fouten

De Volkskrant ontdekte dat AI-teksten van Jetten en D66 opvallen door specifieke retorische patronen. Zo komt de‘drieslag’(drie opeenvolgende argumenten) in 80% van de AI-teksten voor, terwijl tegenstellingen ruim twee keer zo vaak voorkomen als in menselijke teksten. Ook vermijden de berichten gedachtestreepjes om AI-gebruik minder zichtbaar te maken. Toch bleken er regelmatig onlogische elementen in te zitten, zoals een voorstel om gevangenen buiten de gevangenis te laten werken zonder celvrijkoming. Deze fouten en patronen maken de teksten herkenbaar als AI-gegenereerd.

Transparantieparadox: labelen leidt tot wantrouwen

De EU AI Act, sinds 2 augustus 2026 van kracht, verplicht transparantie over AI-gegenereerde content. Toch toont onderzoek aan dat 70% van de consumenten wel transparantie wil, maar dat dezelfde transparantie de koopintentie verlaagt door zorgen over privacy en controleverlies. IO+ noemt dit de‘transparantieparadox’: labelen leidt tot afwijzing, zelfs als de tekst door mensen is gecontroleerd. De EU AI Act maakt een uitzondering voor content die door een mens met redactionele verantwoordelijkheid is gecontroleerd, zoals bij D66 het geval zou zijn.

Ook dit artikel is met AI geschreven, op basis van instructies door de redactie en vervolgens nagekeken door de redactie. AI als schrijftool is niet meer weg te denken. Maar dat maakt de ‘wat is echt’ discussie wel moeilijker.

Politieke communicatie in het AI-tijdperk

Het gebruik van AI in politieke communicatie is niet uniek voor Jetten en D66. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 gebruikte 90% van de AI-gegenereerde campagnecontent geen labels, ondanks de wettelijke verplichting. De PVV was de grootste producent van AI-content, gevolgd door andere partijen. Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt dat AI desinformatie en manipulatie in de hand werkt, zoals onjuiste antwoorden van chatbots of AI-gemaakte beelden zonder vermelding. De vraag is of media en politici transparantie kunnen combineren met het behoud van vertrouwen. Experts pleiten voor een cultuurverandering waarbij AI wordt gezien als een legitiem hulpmiddel, mits de eindverantwoordelijkheid bij de mens blijft.