HighTechXL lanceert een fonds van 11 miljoen voor deep tech

De vroegste fase van een startup is ook de kwetsbaarste. Er is nog geen product, geen omzet, vaak nauwelijks een team — alleen een idee en de mensen die bereid zijn er alles op te zetten. Daarbij kan het een uitdaging zijn om investeerders te vinden die al vanaf het prille begin op dit idee willen inzetten.

Dit is het probleem dat HighTechXL, de in Eindhoven gevestigde deep tech venture builder, nu direct aanpakt met de lancering van PreSeedXL, een fonds van €11 miljoen dat gericht is op het ondersteunen van founders vanaf de allereerste stappen in het bouwen van een bedrijf. Het fonds werd vandaag gelanceerd, met steun van private investeerders, de eigen aandeelhouders van HighTechXL en €5 miljoen van de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland).

"We merkten dat het voor founders steeds moeilijker werd om financiering te krijgen tijdens of na ons programma," zegt Patricia de Kort, cfo van HighTechXL en fondsbeheerder van PreSeedXL. "Ventures besteedden 75% van hun tijd aan fondsenwerving — tijd die ze niet besteedden aan marktvalidatie, teamopbouw of technologieontwikkeling."

Een marktfalen aanpakken

De cijfers onderbouwen de urgentie. Het recente State of Dutch Tech-rapport van TechLeap toonde aan dat hoewel het totale beschikbare kapitaal voor Nederlandse startups min of meer stabiel is gebleven, het aantal nieuwe bedrijven in de pre-seed- en seedfase daalt — mede omdat kapitaal voor die vroegste fase steeds schaarser wordt. Naarmate geld zich concentreert in latere financieringsronden, krimpt de pipeline die deze ronden voedt geruisloos.

"Als het aantal pre-seeds daalt, wordt de pipeline steeds kleiner," zegt ceo John Bell. "We zeiden: nee, we moeten dit in een heel, heel vroeg stadium aanpakken."

Voor HighTechXL, dat de afgelopen zes jaar samen met founders meer dan 100 deep tech ventures van de grond af heeft opgebouwd, is dit een natuurlijke uitbreiding van zijn activiteiten. Deep tech-bedrijven ontwikkelen innovaties op basis van fundamentele wetenschappelijke of technische doorbraken — denk aan gebieden zoals fotonica, batterijtechnologie of AI. Daarom hebben ze vroege ondersteuning nodig om hun technologie te testen.

Op deze manier formaliseert het PreSeedXL-fonds wat de venture builder al lang begrijpt: dat geld op het juiste moment essentieel is om klantbetrokkenheid, teamuitbreiding en nieuwe financiering te ontsluiten.

Hoe het PreSeedXL-fonds werkt

PreSeedXL is opgebouwd rond mijlpalen. Startups die het HighTechXL-programma volgen, kunnen na drie mijlpalen financiering ontvangen, gekoppeld aan hun ontwikkelingsvoortgang. In de eerste drie maanden, gericht op marktvalidatie, levert het behalen van de eerste drempel €25.000 op. Een tweede drempel brengt nog eens €50.000. Het voltooien van het volledige programma levert een aanvullende €100.000 op.

Daarnaast kunnen ventures een extra €125.000 aanvragen op basis van een sterk businessplan — kapitaal dat ook kan dienen als co-financiering bij het aanvragen van subsidies of het aantrekken van andere investeerders.

"Omdat we een bedrijf opbouwen met mensen en technologie — we brengen ze samen, we helpen ze een venture te creëren — kennen we hen echt goed," zegt De Kort. "We kennen hun producten, hun potentieel. En daarom kunnen we eerder beslissen of we willen investeren."

Deze nauwe relatie met de founders is wat PreSeedXL onderscheidt van een traditioneel vroegfasefonds, zoals De Kort en Bell benadrukken. Terwijl de meeste investeerders een pitchdeck en een founding team zien dat ze nog nooit hebben ontmoet, ziet HighTechXL founders al voordat ze überhaupt founders zijn, en bouwt het bedrijf samen met hen op.

Patricia de Kort en John Bell - © HighTechXL

Diversiteit als vliegwiel voor succes

HighTechXL werkt nauw samen met partners, waaronder ASML en Philips, maar ook de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) — waar ze op basis van een formele overeenkomst diep in de onderzoekspipeline kunnen kijken om veelbelovende technologieën te identificeren nog voordat ze het lab hebben verlaten. Technologieën stromen ook binnen via partnerorganisaties in Duitsland, Zwitserland, België en Denemarken.

Maar technologie alleen is nooit voldoende. "Een idee hebben, een technologie hebben, staat ver af van het hebben van een bedrijf — laat staan een succesvol bedrijf," zegt Bell. Wat HighTechXL zoekt, en wat PreSeedXL zal helpen aantrekken, zijn ondernemende teams. Minimaal een ceo-type en een cto-type, complementair in achtergrond, vaak divers in cultuur en ervaring. "We hebben door de jaren heen geleerd dat mensen met verschillende achtergronden elkaar veel meer aanvullen dan mensen die op elkaar lijken," merkt hij op.

Een voorbeeld dat Bell noemt is Senergetics, een team dat is opgebouwd rond een cto met diepgaande expertise in AI, data en sensoren, gecombineerd met een ceo die afkomstig was uit de procesissolatie-industrie. Samen werken ze aan voorspellende monitoring van lekkage en corrosie — een grote, onderbedeelde markt die geen van beiden zo effectief had kunnen bedienen op eigen kracht. "We hebben een team samengesteld dat ik denk dat we op geen enkele andere manier hadden kunnen bedenken," voegt hij toe.

De ontbrekende schakel invullen

De ambitie van het fonds is om in vijf jaar tussen de 40 en 45 startups te ondersteunen — ongeveer acht tot negen per jaar — en dat selectief te doen. "We zullen zeer selectief zijn om de juiste founders te vinden met de juiste instelling en ambities," zegt De Kort. "We investeren alleen verder in bedrijven die potentieel hebben en schaalbaar zijn."

Het doel is niet alleen om startups te financieren, maar om ze minder risicovol te maken voor vervolgsinvesteerders. Zodra een venture de drempels van PreSeedXL heeft gehaald, kapitaal achter zich heeft en een jaar van begeleide ontwikkeling heeft doorlopen, wordt het een veel geloofwaardigere propositie voor venture capital-firma's, regionale ontwikkelingsagentschappen en subsidieprogramma's. "Je krijgt financiering, en dat opent veel deuren," zegt De Kort. "Het creëert een financieel vliegwiel."

Het initiatief sluit ook aan bij een bredere beweging binnen het Nederlandse ecosysteem om de kloof tussen universitair onderzoek en commerciële levensvatbaarheid te dichten. PreSeedXL is daar deels een antwoord op. "We hebben de handen ineengeslagen met TU/e en haar Alumniafonds om voormalige studenten te stimuleren te investeren in het overbruggen van deze kloof. Het is een ontbrekende schakel in de markt voor vroegfasefinanciering," zegt Bell. "Een marktfalen, eigenlijk. En wij stappen daarin."