Logo

AI is dé doorbraak voor fotonica. Maar kunnen chipmakers volgen?

De vraag naar fotonica groeit sneller dan het aanbod. Op PIC Summit 2026 spraken experts over hoe op te schalen.

Published on November 18, 2026

photonic chip

© SMART Photonics

Mauro verruilde Sardinië voor Eindhoven en volgt als GREEN+ expert de energietransitie. Hij vertelt data-gedreven verhalen en maakt series over duurzaamheid.

Als Johan Feenstra terugkijkt op de eerste edities van PIC Summit Europe, herinnert hij zich een industrie die nog op zoek was naar haar bestaansrecht. “Welke toepassing gaat de vraag naar fotonica echt aanjagen? Wat zorgt ervoor dat deze industrie op grote schaal kan groeien?” blikte de CEO van SMART Photonics terug. “Ik denk dat daar geen discussie meer over is.”

AI is het antwoord. Tijdens de sessie Scaling in Datacom kwamen op de vijfde editie van PIC Summit vier bedrijven uit de fotonica-toeleveringsketen bijeen: foundry SMART Photonics, substraatmaker Soitec, optische-componentenproducent Coherent en chipmaker STMicroelectronics.

Hun boodschap was eensluidend: de vraag is er. De uitdaging zit inmiddels ergens anders. Om aan de groeiende behoefte te voldoen, moet de industrie de productiecapaciteit uitbreiden en de integratie en industrialisatie van fotonische chips versnellen.

Beperkt door aanbod, niet door vraag

Feenstra liet zien hoe optische verbindingen steeds dieper het datacenter binnendringen. Van verbindingen tussen gebouwen (scale-across) tot verbindingen tussen serverracks (scale-out): overal nemen de volumes toe. Volgens hem groeit de markt van duizenden naar miljoenen, honderden miljoenen en uiteindelijk miljarden componenten. Alleen al de vraag naar lasers zal naar verwachting jaarlijks met zo'n 50 procent toenemen.

“De groei wordt volgens mij eerder beperkt door het aanbod dan door de vraag”, zei Feenstra. “Als we meer konden leveren, zou de markt nog sneller groeien.”

Een belangrijke rol is weggelegd voor indiumfosfide, het materiaal waarop SMART Photonics zijn technologie heeft gebouwd. Het maakt het mogelijk om verschillende optische functies, zoals lasers, versterkers, modulatoren en snelle detectoren, op één chip te combineren.

Een jaar geleden moest Feenstra investeerders nog een marktprognose voorleggen waarin het aandeel van indiumfosfide sterk terugliep. De nieuwste prognose laat een ander beeld zien: het materiaal behoudt bijna de helft van de markt en blijft naar verwachting tot ver in het volgende decennium het grootste platform.

Om de groeiende vraag aan te kunnen, werkt SMART Photonics mee aan de bouw van een nieuwe waferfabriek met 6-inch wafers in Eindhoven. Het gebouw moet in 2027 klaar zijn. De eerste productiebatches voor klanten worden in 2028 verwacht.

“Dit is geen pilotlijn”, benadrukte Feenstra. “Ik kan je verzekeren: kom maar kijken, dit is echt een fabriek.”

Maar opschalen kan SMART Photonics niet alleen. Daarvoor zijn samenwerkingen in de hele productieketen nodig. Feenstra noemde de recente samenwerking met GlobalFoundries, waarbij indiumfosfide met silicium wordt gecombineerd, en een project met Foxconn dat tijdens de summit werd aangekondigd.

“De eindklant geeft maar om één ding: de specificaties van het product”, zei Feenstra. “Of het nu met één of twee platforms is gemaakt, maakt voor die klant niet uit.”

Geen enkel materiaal kan alles

Voor René Jonker, EVP en Chief Product Officer bij Soitec, is de AI-boom evenzeer een probleem van dataverplaatsing als van rekenkracht. “Ik zou zeggen dat de AI-revolutie net zo goed gaat over het verplaatsen van data als over het verwerken ervan,” zei hij. Hij noemde connectiviteit het knelpunt van het systeem.

Geen enkel materiaal kan aan alle eisen voldoen, betoogde hij: silicium is makkelijk op te schalen, dunnefilm-lithiumniobaat maakt snellere modulatoren mogelijk en indiumfosfide levert lichtbronnen. De toekomst is “heterogene fotonica”, waarin die materialen op één platform samenkomen. De bijdrage van Soitec bestaat uit engineered substrates: een dunne laag van deze materialen op een siliciumbasis, zodat ze kunnen meeliften op de bestaande siliciumproductie.

Maar doorbraken alleen zijn niet genoeg. “Het is één ding om iets één keer te doen en op een conferentie te presenteren,” zei Jonker. “Het is iets heel anders als je dat miljoenen keren moet doen.” Europa heeft de ingrediënten in huis, voegde hij eraan toe, maar zou kunnen leren van het pragmatisme in Azië. “Industrialisatie zal uiteindelijk bepalen wie de winnaars in deze markt worden.”

Wachten op de elektronica

Anna Tatarczak, Distinguished Member of Technical Staff bij Coherent, illustreerde de vooruitgang van de industrie met cijfers. In twintig jaar tijd is de bandbreedtedichtheid van optische verbindingen 150 keer zo hoog geworden. Het energieverbruik per bit daalde met een factor 40 en de prijs per gigabit per seconde met een factor 60.

Toch groeit de behoefte aan rekenkracht jaarlijks met een factor 4,5, terwijl de prestaties van chips slechts verdubbelen. Daardoor vormen de verbindingen steeds vaker de bottleneck: data verplaatsen wordt een grotere uitdaging dan data verwerken.

Tatarczak verwacht dat verschillende chiparchitecturen naast elkaar zullen blijven bestaan. Fotonica is qua snelheid volgens haar al klaar voor 400 gigabit per lane. “We wachten tot de elektronica zover is.”

Ook warmtebeheer wordt een steeds grotere uitdaging, zeker nu AI-accelerators vermogens van 1 kilowatt bereiken.

Haar conclusie sloot aan bij die van Feenstra: “De productiemogelijkheden zijn er, maar de marktvraag moet de investering in extra capaciteit rechtvaardigen.”

Inzetten op 300 mm

Luca Verre, hoofd strategie bij STMicroelectronics, legde uit hoe de chipmaker terugkeert naar siliciumfotonica. ST begon zo’n tien jaar geleden aan de technologie voor telecomtoepassingen, maar zette die in de ijskast omdat de markt er nog niet was. Drie jaar geleden pakte het bedrijf de draad weer op, in nauwe samenwerking met belangrijke klanten en “vanaf dag één” met de focus op 300 mm-wafers. “We dachten dat dit uiteindelijk een markt zou worden waarin schaal belangrijk is,” zei hij. “Dat waren belangrijke weddenschappen die we besloten aan te gaan, en die betalen zich nu uit.”

Het resultaat, PIC100, wordt nu in volume geleverd vanuit de fab van ST in Frankrijk, met 200 gigabit per lane en AWS als launching customer. Een volgende generatie mikt op 400 gigabit per lane. ST combineert de technologie met eigen BiCMOS-chips en microcontrollers, omdat het opschalen van optische interconnects volgens Verre “een systeemuitdaging is die een bedrijf als ST niet in z’n eentje kan aangaan”.

Dat was ook de gedeelde conclusie van de sessie. Gevraagd naar de stand van zaken over vijf jaar, verwachtte Feenstra dat AI en datacom de belangrijkste markt voor fotonica blijven. Die markt kan volgens hem nog wel eens honderd keer zo groot worden. Tegelijkertijd zullen steeds meer toepassingen gebruikmaken van fotonica, zodra de industrie op grotere schaal kan produceren en de capaciteit, stabiliteit en voorspelbaarheid van een volwassen industrie biedt.