5 Europese alternatieven voor WhatsApp

Het geluid is universeel. Een korte 'ping' en je hand grijpt automatisch naar je broekzak. WhatsApp is niet zomaar een app; het is de standaardinfrastructuur voor onze sociale en zakelijke levens geworden. We delen babyfoto's, maken zakelijke afspraken en sturen locaties door. Het gemak is ongeëvenaard. Maar de prijs die we betalen is onzichtbaar en hoog. We hebben onze digitale communicatie volledig uitbesteed aan Meta, een Amerikaans bedrijf dat leeft van data. De Europese autonomie staat hierdoor onder druk. Onze gesprekken lopen via servers die vallen onder Amerikaanse wetgeving. Hoewel de inhoud van je berichten versleuteld is, weet Meta precies met wie je praat en wanneer. Dit betekent dat de Amerikaanse overheid in theorie altijd toegang kan eisen. Gelukkig kantelt het speelveld. Nieuwe Europese wetgeving dwingt de techreuzen hun poorten te openen. Dit creëert ruimte voor Europese spelers die privacy wél als kernwaarde hebben.

Serie

Het Europese Alternatief

The European Alternative is een serie over Europese techoplossingen die privacy, digitale soevereinheid en duurzaamheid centraal stellen. In plaats van afhankelijk te zijn van grote Amerikaanse platforms, laten we zien welke alternatieven Europa zelf biedt—transparant, veilig en in lijn met Europese waarden.

Bekijk serie

De wurggreep van Silicon Valley

De dominantie van de grote drie–Meta, Google en Apple–is verstikkend voor innovatie in Europa. Meta bezit met WhatsApp en Messenger de infrastructuur waarop miljarden mensen communiceren. Google en Apple bieden met hun eigen berichtenapps, iMessage en Google Messages, geen ontsnapping aan Big Tech; ook zij houden je gevangen in het Amerikaanse ecosysteem. Zelfs als je kiest voor een 'ouderwetse' sms, ben je niet veilig. Op een Android-telefoon wordt een sms vaak ongemerkt omgezet naar RCS (Rich Communication Services). Dit loopt via de servers van Google. Op een iPhone gebeurt hetzelfde via iMessage van Apple.

Je denkt dat je via het telecomnetwerk verstuurt, maar je data belandt alsnog in de cloud van een techreus. Deze centralisatie is een risico voor onze digitale soevereiniteit. Als Meta besluit de voorwaarden te wijzigen, hebben Europese gebruikers geen keuze. We slikken het of we verliezen contact met onze vrienden. Dit netwerkeffect is jarenlang de slotgracht geweest van WhatsApp. Niemand stapt over naar een andere app, omdat niemand anders daar zit. Het is het klassieke kip-ei-probleem. Europese alternatieven konden technisch superieur zijn, maar zonder gebruikers waren ze kansloos. Tot nu. De Europese Unie heeft met de Digital Markets Act (DMA) een breekijzer in de strijd gegooid.

De DMA: Het einde van de gesloten tuin

De Digital Markets Act (DMA) is de belangrijkste tech-wetgeving van dit decennium. De wet wijst grote spelers als WhatsApp aan als 'poortwachters'. De regel is simpel: ze moeten hun platform openstellen voor concurrenten. Dit heet interoperabiliteit. Het betekent dat je straks met een andere app berichten kunt sturen naar iemand op WhatsApp. Dit lost het grootste probleem van alternatieve apps op. Je hoeft je vrienden niet meer te overtuigen om ook over te stappen. Jij kiest voor privacy, zij blijven op WhatsApp, en toch kunnen jullie praten. De technische implementatie is complex maar cruciaal.

WhatsApp eist dat gekoppelde apps dezelfde zware versleuteling gebruiken als zijzelf, gebaseerd op het Signal Protocol. Dit garandeert dat de inhoud van berichten veilig blijft, zelfs als ze tussen verschillende apps reizen. Meta waarschuwt wel voor spam en privacyrisico's, omdat ze geen controle hebben over wat de andere app met de data doet. Toch is dit een enorme stap vooruit. Het haalt de macht weg bij het platform en geeft die terug aan de gebruiker. Jij kiest de app die bij jouw waarden past, niet de app die iedereen toevallig al heeft. Dit opent de deur voor innovatieve Europese partijen die zich nu eindelijk kunnen onderscheiden op veiligheid en functionaliteit, zonder dat ze eerst een miljard gebruikers hoeven te werven.

5 Europese alternatieven op een rij

1. Threema (Zwitserland)
   Threema is de koploper in privacy. Het is een betaalde app, een bewuste keuze om te voorkomen dat jij het product wordt. Je betaalt eenmalig en krijgt een app die geen telefoonnummer vereist en geen metadata opslaat. De servers staan fysiek in Zwitserland, veilig buiten de Amerikaanse invloedssfeer.
2. TeleGuard (Zwitserland)
   Voor wie niet wil betalen, is er TeleGuard. Je werkt met een ID in plaats van een telefoonnummer en de app slaat geen gebruikersgegevens op servers op. Ze financieren zichzelf met zakelijke functies, niet met datahandel. Het is een robuust alternatief dat volledig voldoet aan de AVG.
3. Skred (Frankrijk)
   Skred pakt het radicaal anders aan met peer-to-peer technologie. Er zit geen centrale server tussen; de verbinding loopt direct van jouw telefoon naar die van de ander. Hierdoor kan niets worden onderschept of opgeslagen door derden. Het vereist geen accountgegevens en biedt absolute controle over je data.
4. BirdyChat (Letland)
   BirdyChat is een van de eerste partijen die interoperabiliteit met WhatsApp toepast. De app richt zich op de zakelijke markt en laat professionals vanuit een veilige omgeving chatten met klanten op WhatsApp. Zo blijven werk en privégescheiden zonder dat de klant hoeft te wisselen. Maar door de professionele focus is dit geen vervanger voor je persoonlijke WhatsApp gebruik.
5. Haiket (Verenigd Koninkrijk)
   Haiket kiest voor een 'voice-first' benadering om gesprekken natuurlijker te maken. Ook zij gebruiken de DMA om berichten naar WhatsApp-gebruikers te sturen. Hoewel nog in de kinderschoenen, bewijst Haiket dat Europese veiligheid gecombineerd kan worden met het bereik van Amerikaanse giganten.

Waarom Signal en SMS niet het antwoord zijn

Vaak wordt Signal genoemd als hét alternatief. En technisch gezien klopt dat. Signal is de gouden standaard voor beveiliging. Zelfs de Europese Commissie raadt het aan. Maar Signal is Amerikaans. Het valt onder Amerikaanse jurisdictie. Hoewel Signal nauwelijks data opslaat, is het principieel geen Europese oplossing die bijdraagt aan onze strategische autonomie. Bovendien heeft Signal aangegeven niet mee te willen doen aan de interoperabiliteit van de DMA. Ze zijn bang dat koppeling met WhatsApp hun eigen strenge privacy-standaarden verwaterd. Als je Signal gebruikt, blijf je dus op een eiland zitten.

Daarnaast is er de vertrouwde sms. Het lijkt de meest neutrale optie. Het werkt op elke telefoon en vereist geen internet. Maar schijn bedriegt. Sms is totaal onbeveiligd; berichten zijn als ansichtkaarten die iedereen onderweg kan lezen. Daarnaast wordt sms, zoals eerder genoemd, steeds vaker 'afgevangen' door Google en Apple om er chatfuncties aan toe te voegen. Je verliest de controle zonder dat je het doorhebt. Voor een echt Europees alternatief moeten we kijken naar apps die hier ontwikkeld zijn, onder onze wetgeving vallen en onze privacywaarden respecteren. Gelukkig zijn die er.