€200 miljoen impuls: België bouwt centrum voor fotonica-chips

Thema Foundries investeert meer dan €200 miljoen in de bouw van een volledig geïntegreerde fotonische chipfabriek in Oudenaarde, België. Het nieuwe, ultramoderne productie- en servicecentrum wil tegemoetkomen aan de sterk stijgende energiebehoeften van datacenters en AI door gebruik te maken van de kracht van fotonische technologie.

De nieuwe fabriek wordt gebouwd op het terrein van de voormalige BelGaN-fabriek, die in 2024 failliet ging, waardoor 440 banen verloren gingen. Thema Foundries heeft via haar dochteronderneming Bellaser BV de gebouwen gekocht om ze om te vormen tot een ultramoderne faciliteit. Het doel is, aldus de initiatiefnemers, om "Europa's eerste volwaardige productie- en servicecentrum voor geïntegreerde fotonica op te zetten". Dat lijkt echter niet realistisch, aangezien nog dit jaar gestart wordt met de bouw van een fotonicafabriek in Eindhoven.

Met de bouwstart van die proeffabriek voor fotonische chips op de High Tech Campus Eindhoven wil Nederland zijn ambitie onderschrijven om een spil te zijn in de Europese chipindustrie. Eind dit jaar start TNO met de bouw van deze fabriek, waar op industriële schaal op Indiumfosfide (InP) gebaseerde fotonische chips worden geproduceerd. De fabriek vormt een sleutelelement binnen het Europese project PIXEurope en wordt mede gefinancierd via de EU Chips Act.

De investering van in totaal 153 miljoen euro wordt gedragen door onder meer PhotonDelta, het Ministerie van Economische Zaken, het Ministerie van Defensie en TNO zelf. Ook de High Tech Campus Eindhoven investeert in het gebouw en de benodigde cleanroom-infrastructuur. De proeffabriek komt tot stand binnen het Photonic Integration Technology Centre (PITC), een samenwerking van TNO, TU Eindhoven en Universiteit Twente.

Volgens Ton van Mol, managing director bij TNO, is de fabriek veel meer dan een technologische faciliteit: “Deze proeffabriek is een gamechanger voor Nederlandse bedrijven en het toekomstig verdienvermogen van ons land. Het is een kritisch onderdeel van een krachtig ecosysteem in fotonische chips waarmee Nederland zich wereldwijd kan onderscheiden.”

Een centrum voor innovatie

In tegenstelling tot BelGaN, dat zich richtte op galliumnitride (GaN) power chips, zal Thema Foundries zich specialiseren in geïntegreerde fotonica. Deze technologie maakt gebruik van lichtdeeltjes (fotonen) in plaats van elektronen om informatie te transporteren en te verwerken, wat leidt tot snellere en energiezuinigere chips. Geïntegreerde fotonica is met name waardevol voor datacenters en AI-toepassingen, sectoren die een snelle groei in energieverbruik doormaken.

De fabriek in Oudenaarde wordt een complete halfgeleiderfabriek en servicecentrum. Hier wordt de volledige levenscyclus van fotonische microchips afgehandeld, inclusief productie, snijden, verpakken en testen. Bovendien zal de faciliteit de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten op dit gebied uitbreiden.

imec, een wereldleider op het gebied van nano-elektronica, levert technologische ondersteuning voor het project. Gert Bergen, Senior Vice President Corporate Development van imec, benadrukte het zeldzame karakter en het belang van deze kans voor Europa. Ook de Universiteit Gent draagt via haar Photonics Research Group bij aan het project. De financiering van Thema Foundries wordt ondersteund door een groep Europese investeerders, met investeringen die naar schatting in de honderden miljoenen euro's lopen.

Strategisch belang

Dit project wordt beschouwd als een cruciale stap in het versterken van de technologische positie van Vlaanderen in een strategische sector. Met de EU Chips Act wil Europa zijn rol in de halfgeleiderindustrie vergroten en de afhankelijkheid van Aziatische en Amerikaanse fabrikanten verminderen. De oprichting van deze fotonicafabriek heeft tot doel een leemte in de Belgische chipindustrie op te vullen, vooral na de sluiting van BelGaN.

Thema Foundries verwacht dat de fabriek, indien succesvol, kan uitgroeien tot een miljardenbedrijf. De nieuwe faciliteit zal naar verwachting ongeveer 500 banen opleveren, wat een aanzienlijke impuls zal geven aan de lokale economie. De transformatie van de voormalige BelGaN-site tot een baanbrekend fotonica-centrum betekent een nieuw hoofdstuk voor technologische innovatie in België.