Logo

Zorg-AI is klaar, maar nu moet het zorgsysteem nog veranderen

Digitale tweelingen, AI-triage, snellere bestralingsplannen: de technologie werkt. Wat ontbreekt, is een zorgsysteem dat haar omarmt.

Published on November 17, 2026

TechMed Event

© Jip Huis in 't Veld

Mauro verruilde Sardinië voor Eindhoven en volgt als GREEN+ expert de energietransitie. Hij vertelt data-gedreven verhalen en maakt series over duurzaamheid.

Wereldwijd staan zorgsystemen onder druk. AI kan helpen om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Volgens experts is de technologie klaar voor een grotere rol in de zorg. Maar om die stap te zetten, is een sterk ecosysteem nodig.

Tijdens de sessies over AI en datagedreven zorg op het TechMed Event, georganiseerd door MedTech Twente op 5 november, lieten experts zien wat AI nu al kan betekenen voor patiënten. Ook bespraken ze wat de brede toepassing van AI nog in de weg staat.

Van spitstechnologie naar dagelijkse zorg

Hoogleraar Christoph Brune vertelde hoe de Universiteit Twente (UT) AI inzet om de zorg te verbeteren. Daarbij speelt domeinkennis een belangrijke rol. “Als we goede digitale tweelingen bouwen, voeren we niet simpelweg data in een AI-model in. We combineren data met kennis van het vakgebied”, legde hij uit.

Een voorbeeld is de ontwikkeling van digitale tweelingen van bloedvaten. Deze digitale replica’s maken het mogelijk om de vorm, groei en bloedstroom van een aorta-aneurysma te volgen. Dat is een uitstulping in de wand van de aorta, de grote lichaamsslagader. Met de simulaties kunnen artsen beter bepalen wanneer een operatie nodig is.

Een stromingssimulatie geeft inmiddels binnen enkele minuten antwoord. Toch benadrukte Brune dat dit een uiterst geavanceerde toepassing van AI is, die nog ver van de dagelijkse zorgpraktijk af staat. De grote uitdaging is dan ook om zulke innovaties naar de behandelkamer te brengen.

Bewijs uit de huisartsenpraktijk

Toch doet AI al zijn intrede in de huisartsenpraktijk. Peter Dekkers is huisarts en een van de oprichters van PraatmetdeDokter. Zonder AI-ondersteunde triage zullen huisartsenpraktijken zoals we die kennen het komende decennium niet overleven, stelt hij. Een groot deel van de praktijken neemt volgens hem niet eens meer nieuwe patiënten aan.

Het platform dat Dekkers oprichtte, moet huisartsenpraktijken ontlasten. Patiënten beschrijven hun klachten via een app die gekoppeld is aan hun huisartsenpraktijk. Dat doen ze in een chatgesprek, vergelijkbaar met WhatsApp. Een AI-model analyseert de antwoorden, beoordeelt de urgentie en stelt aanvullende vragen. De huisarts krijgt vervolgens een samenvatting op een dashboard.

Inmiddels gebruiken 110 Nederlandse huisartsenpraktijken het platform. Volgens Dekkers verloopt 40 procent van alle patiëntcontacten via de app. In meer dan 70 procent van die gevallen bespaart dat twee tot vijf minuten per contact.

Dekkers ziet twee belangrijke lessen. Ten eerste werkt het niet om AI simpelweg aan het bestaande telefoonproces toe te voegen. De werkwijze moet veranderen: patiënten melden zich eerst digitaal, waarna de praktijk bepaalt wie een afspraak nodig heeft. Ten tweede blijft de arts verantwoordelijk. “De AI bereidt alleen voor. De beslissing is menselijk.”

De barrières in het systeem

Op landelijk niveau moet het programma AI for Health de kloof tussen AI-onderzoek en toepassing in de zorg overbruggen. Juist in die overgang gaat het vaak mis: veel innovaties bereiken de patiënt niet. Het programma wil daar verandering in brengen, in een zorgsysteem dat kampt met personeelstekorten en achterblijvende innovatie.

Ewoud Schuit (Julius Centrum, UMC Utrecht) en Niels Schurink (Siemens Healthineers) presenteerden het initiatief, dat €112 miljoen aan financiering krijgt. Het programma bestrijkt de hele ontwikkel- en toepassingsketen van AI, met 27 toepassingen op onder meer het gebied van vaatziekten, dementie, geestelijke gezondheidszorg en oncologie.

Schurink schetste hoe ook de ambities van de industrie veranderen. Waar ontwikkelaars bij Siemens vroeger vooral zochten naar oplossingen voor concrete problemen, werkt het bedrijf nu aan autonome scanners. “We denken echt groot”, zei hij.

In de radiotherapie kan een zogenoemd foundation model in ongeveer één seconde een behandelplan maken. Normaal gesproken kost dat meerdere experts veel meer tijd. Toch is deze toepassing nog in de onderzoeksfase. Volgens Schurink ligt de grootste uitdaging inmiddels niet meer bij de technologie zelf. “Nu is het het zorgsysteem dat moet veranderen.”

Geen AI zonder data

Monique Tabak, hoogleraar Personalised eHealth Technology aan de UT, maakte de impact van AI concreet aan de hand van één patiënt: Aaron, die astma heeft. Hij ziet zijn specialist twee keer per jaar. Tussen die afspraken door weet niemand hoe het met hem gaat. Pas als hij een ernstige aanval krijgt en in het ziekenhuis belandt, komt de zorg weer op gang. Dat is volgens Tabak een te reactieve aanpak, die weinig zicht biedt op het dagelijks leven van patiënten.

Ze pleit voor proactieve zorg, met drie onderdelen: patiënten in hun dagelijks leven monitoren, AI gebruiken om beslissingen te ondersteunen en de uitkomsten delen met zowel de patiënt als de zorgverlener.

Maar veelbelovende technologie bereikt de praktijk nog lang niet altijd. “Een goede technologie betekent niet dat die ook echt gebruikt gaat worden”, waarschuwde Tabak. “AI is maar zo krachtig als het ecosysteem erachter.”

Ze kent de obstakels uit eigen onderzoek. Zo is het lastig om bruikbare gezondheidsdata te verzamelen, zeker wanneer die uit meerdere ziekenhuizen moet komen. Daarom werkt Twente aan een open infrastructuur waarmee gezondheidsdata ook voor ander onderzoek gebruikt kunnen worden. De eerste pilots richten zich op herstel na operaties, monitoring van hartfalen en onderwijs. “We leren door te doen”, aldus Tabak.

Vooruitkijken

De sprekers waren het er grotendeels over eens dat het nu tijd is voor validatie en implementatie van AI-technologieën. Schurink wees op de Nederlandse neiging tot ‘pilotitis’: aantonen dat een technologie werkt en haar vervolgens in elke nieuwe setting opnieuw testen. “We benutten niet genoeg wat we al hebben,” zei hij.

De transformatie kan alleen slagen als gezamenlijk wordt ingespannen. Brune benadrukte dat digitale transformatie pas lukt “als je de mensen meekrijgt”.

De lastige vragen blijven: wie betaalt de investering vooraf, hoe ondersteun je medewerkers van wie het werk verandert, en hoe houd je modellen eerlijk voor alle bevolkingsgroepen? Of, zoals Dekkers het zei: “De technologie is er al. Nu moet de zorg nog bijbenen."