Woningen vragen om infrastructuur. Kunnen robots sneller bouwen?

Een nieuwe wijk bestaat niet alleen uit huizen. Er zijn wegen, bruggen en keermuren nodig, en in een land dat onder zeeniveau ligt ook waterkeringen. In Nederland loopt zelfs dat voorwerk vast: het kabinet heeft geen geld voor de wegen en het spoor naar goedgekeurde nieuwe wijken met 30.000 woningen. Beton storten op de traditionele manier, bekisting voor bekisting, dicht dat gat niet snel genoeg. ERLEtek, een spin-off van de Technische Universiteit van Denemarken (DTU), rekent erop dat robots dat wel kunnen.

ERLEtek ontwikkelt bouwrobots die waterkeringen en keermuren kunnen bouwen. De robot begrijpt de ruimte om zich heen en trekt muren laag voor laag op, volgens het bouwplan en ingepast in de bestaande werkwijze.

Het bedrijf komt voort uit het promotieonderzoek van ceo Pablo Alberdi Pagola, die het oprichtte samen met Jonathan Mikler (cto) en Lasse Olsen (coo).

Serie

Beyond Borders

Innovatie stopt niet bij de grens! In Beyond Borders zetten we disruptieve innovaties wereldwijd in de schijnwerpers die kunnen helpen maatschappelijke uitdagingen in Nederland aan te pakken. Hoe maken ze impact? Hoe kunnen ze helpen?

Bekijk serie

Op de bouwplaats

De bouwrobot is volgens Olsen klein genoeg om achter in een bestelbus te passen. Op de bouwplaats bepaalt hij met sensoren en gps zijn positie. Nadat hij de tekeningen heeft gedownload van wat hij moet bouwen, gaat hij aan de slag en brengt hij zelfstandig de ene laag beton op de andere aan.

Op dit moment kan de robot muren van 10 tot 40 centimeter dik bouwen. De versie die nu in ontwikkeling is, kan muren tot 2 meter hoog bouwen. In de container van de robot past tot 500 liter materiaal, genoeg om een halfuur te bouwen voordat hij moet worden bijgevuld.

Bijvullen kan met dumpers, materieel dat aannemers al op de bouwplaats hebben. Voor een muur van 100 meter zijn twee bouwvakkers doorgaans zo’n 280 arbeidsuren kwijt. Volgens ERLEtek heeft de robot er 80 uur voor nodig, en dat zonder bekisting: de constructie die het beton op zijn plaats houdt totdat het is uitgehard.

De robot kan werken met standaardbeton, beton met een lagere CO₂-uitstoot en mengsels op basis van klei. Werken met beton is lastig, omdat de consistentie voortdurend verandert. “Een sensor meet welk materiaal erin gaat, en de software begrijpt het materiaal en weet hoe snel de vibratie en de materiaalstroom moeten zijn”, zegt Olsen.

Een plek in de sector

Ruimte vinden in een conservatieve sector, waar de marges om te innoveren vaak ook nog krap zijn, klinkt misschien ontmoedigend voor een startup. Toch ziet Olsen een opening. Stijgende lonen en grondstofkosten drijven aannemers richting grotere projecten.

Dus verzamelde hij kleinere gemeentelijke opdrachten en benaderde hij aannemers om die samen uit te voeren, waarbij ERLEtek een deel van het risico draagt. Zo wil het bedrijf het gat vullen door projecten op te pakken die anders soms blijven liggen.

Om aannemers over de streep te trekken, zeggen demonstraties meer dan welk pitchdeck ook. “De bouw is praktijkgericht, niet conceptueel: ze moeten het zien en aanraken om te weten of het werkt”, zegt hij.

Daarnaast kiest het Deense bedrijf voor co-development. In plaats van een kant-en-klare machine te verkopen, geeft het de robot in handen van aannemers en past het die aan hun bestaande werkwijze aan. “De grootste hindernis voor bouwrobots is dat andere bedrijven een werkwijze hebben geprobeerd op te leggen die rond hun robot is gebouwd”, zegt Olsen. “Wij draaien dat om.”

Een zwerm robots

Olsen, die een achtergrond heeft in sales en in verschillende financiële functies werkte, leerde Alberdi Pagola kennen bij de voetbalclub waar hij lid van werd. Zo hoorde hij over diens ervaring als uitvoerder in de bouw. Het klikte meteen. Alberdi Pagola ontmoette vervolgens Mikler, die een achtergrond heeft in autonome robots. Samen maakten de drie van het idee ERLEtek.

“Bij Carlsberg voelde ik me een heel klein radertje in een grote bedrijfsmachine. Ik wilde meer praktisch werk, directe feedback en het gevoel dat ik het verschil maakte, dus ik wilde heel graag bij ERLEtek aan de slag”, zegt Olsen.

Het eerste project met de DTU begon in 2023. Het onderzoek duurde twee jaar; in 2025 werd het bedrijf opgericht. Erle, Baskisch voor ‘bij’, staat voor de ambitie van de start-up: een zwerm robots die samen op de bouwplaats werkt. Er werken zeven mensen bij het bedrijf.

Letterlijk een moonshot

De technologie heeft ook de aandacht getrokken van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, die onderzoekt hoe infrastructuur op de maan kan worden gebouwd met materiaal dat daar al aanwezig is. ERLEtek won twee contracten van ESA en test met regoliet, de laag los stof en gebroken gesteente die het maanoppervlak bedekt.

Olsen ziet het ruimtevaartwerk als meer dan een zijproject. “Misschien haal je het niet, maar je moet toch denken alsof het gaat lukken, en onderweg ontwikkel je misschien waardevolle technologie”, zegt hij.

Concrete projecten op aarde

Maar voordat het de ruimte in gaat, richt het team zich op de aarde en op de komende projecten. Eind oktober print ERLEtek een muur van tien meter lang en een meter hoog in een groot testbassin van een brandweerkorps en een ingenieursbureau. Daarna wordt het bassin onder water gezet en wordt de waterdruk gemeten.

In de zomer bouwt het bedrijf samen met een gemeente en een bouwpartner een kustwering van 100 meter op een Deens eiland. Ook kleinere gemeentelijke klussen, zoals gebogen infrastructuurelementen en plantenbakken, staan op de planning.

“We willen meer samenwerkingen aangaan met bouwbedrijven, meer projecten oppakken en dichter bij een wereld komen waarin bouwbedrijven robots als vanzelfsprekend onderdeel van hun werk gebruiken”, zegt Olsen.

Voor Nederland kan die toekomst niet snel genoeg komen. Goedgekeurde wijken wachten nog op wegen en spoor, en een groot deel van het land is afhankelijk van muren om het water buiten te houden. Elke meter muur die een robot bouwt, is een meter minder voor een bouwploeg die toch al krap in de mensen zit.