Windmolen zonder wieken en 3 andere radicale ontwerpen
De windsector staat aan de vooravond van een revolutie. Van vliegende vliegers tot turbines in de tuin: een overzicht van vier innovaties.
Published on February 4, 2026
Windmolen zonder wieken van Vortex Bladeless
Team IO+ selecteert en brengt de belangrijkste nieuwsverhalen over innovatie en technologie, zorgvuldig samengesteld door onze redactie.
Wie aan windenergie denkt, ziet direct het bekende beeld voor zich: een hoge, witte mast met drie enorme wieken. Dit ontwerp domineert al decennia onze horizon. Toch is dit klassieke model niet overal inzetbaar. Op diepe oceanen is de fundering te duur. In dichtbevolkte steden is er geen ruimte. En voor individuele huishoudens zijn ze simpelweg te groot. Ingenieurs uit Europa werken aan radicale alternatieven. Sommige ontwerpen lijken rechtstreeks uit een sciencefictionfilm te komen. Andere claimen natuurkundige wetten te tarten.
Kleine turbine voor consumenten
We beginnen met een opvallende Nederlandse vinding: 'The Blade'. Dit apparaat richt zich specifiek op de consumentenmarkt. Het is ontwikkeld door Cell Technologies uit Etten-Leur. Het ontwerp wijkt volledig af van de standaard. Het is een compacte zuil van slechts 1,40 meter hoog en 60 centimeter in doorsnee. Het bedrijf claimt dat deze kleine turbine jaarlijks 2.500 tot 3.000 kilowattuur aan stroom kan opwekken.
De paal zonder wieken
Sommige innovaties schrappen de meest herkenbare onderdelen. De Spaanse start-up Vortex Bladeless haalde het nieuws met een windmolen zonder wieken. Het ziet eruit als een rechtopstaande paal die een beetje wiebelt in de wind. Technisch gezien maakt het gebruik van 'vortex shedding'. De wind creëert wervelingen rond de paal. Hierdoor gaat de constructie resoneren en heen en weer bewegen. Deze beweging wordt omgezet in elektriciteit. Het klinkt inefficiënt en dat is het vaak ook, vergeleken met een traditionele turbine. Toch heeft het concept bestaansrecht. Het grootste voordeel is het gebrek aan bewegende, draaiende delen. Er zijn geen tandwielen die gesmeerd moeten worden. Dit drukt de onderhoudskosten. Daarnaast zijn ze stil en veilig voor vogels. Dit maakt ze interessant voor specifieke locaties. Denk aan natuurgebieden of stedelijke omgevingen waar geluidsoverlast een probleem is.
Turbines met één wiek
TouchWind, ook uit Nederland, ontwikkelt windturbines die duidelijk anders zijn dan conventionele modellen: in plaats van drie afzonderlijke wieken gebruiken ze een één-stuk, hoekige rotor die naar beneden staat en automatisch kantelt bij sterke wind. Deze unieke configuratie maakt de turbine simpele mechanica, stormbestendiger en efficiënter: hij kan zelfs bij windsnelheden tot zo’n 70 m/s blijven draaien, terwijl gewone turbines bij harde wind stilgezet worden om schade te voorkomen. Dankzij de gedraaide rotor kan hij wake-effecten verminderen, waardoor turbines dichter bij elkaar in een park geplaatst kunnen worden en per oppervlakte-eenheid meer energie geleverd wordt dan met traditionele ontwerpen.
Drijvende turbines
Er bestaan drijvende windturbines die speciaal ontwikkeld zijn voor diep water waar traditionele vaste funderingen niet kunnen staan. Een voorbeeld is SeaTwirl, een Zweedse onderneming, dat een demonstratie van een drijvende windturbine van 2 MW uitvoert met steun van het EU-programma Horizon Europe. Dit systeem heeft een verticale as en een drijvende constructie waardoor de turbine flexibel kan meebewegen met zeecondities; dat vereenvoudigt installatie en onderhoud en kan de kosten verlagen in vergelijking met conventionele, semi-submersible designs. SeaTwirl begon met kleinere prototypes (zoals een 30 kW turbine), maar de 2 MW demonstrator moet aantonen dat het concept grotere, commercieel bruikbare drijvende turbines kan leveren — geschikt om duurzame energie op te wekken op locaties met sterke, constante zeewind.