Wind en zon overtroffen fossiel in EU-stroom

Volgens het nieuwe rapport European Electricity Review van energiethinktank Ember hebben wind- en zonne-energie in 2025 meer elektriciteit opgewekt dan fossiele brandstoffen in de EU. Dit is de eerste keer dat wind- en zonne-energie fossiele brandstoffen hebben ingehaald in de elektriciteitsproductie, met een aandeel van 30% in de energievoorziening.

“Deze mijlpaal laat zien hoe snel de EU zich ontwikkelt naar een energiesysteem dat wordt ondersteund door wind- en zonne-energie”, aldus dr. Beatrice Petrovich, auteur van het rapport. “Aangezien de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen de instabiliteit op het wereldtoneel voedt, is het belang van de overgang naar schone energie duidelijker dan ooit.”

Ember's European Electricity Review is een van de meest gezaghebbende jaarverslagen over het energiesysteem van de EU. De analyse biedt een uitgebreid overzicht van zowel de productie- als de vraaggegevens van het afgelopen jaar in de EU.

Zonne-energie stimuleert groei hernieuwbare energie

Uit de analyse blijkt dat de sprong voorwaarts van wind- en zonne-energie grotendeels kan worden toegeschreven aan een aanzienlijke toename van de opwekking van zonne-energie, die in 2025 met meer dan een vijfde (+20,1%) is gegroeid. In totaal was zonne-energie goed voor 13% van de totale opwekking, waarmee het zowel steenkool als waterkracht overtrof.

Een toename van het aantal zonnepaneleninstallaties zorgde voor een sterke stijging van de opwekking van zonne-energie in alle EU-lidstaten. In Nederland, Cyprus, Spanje, Griekenland en Hongarije leverde zonne-energie meer dan een vijfde van de totale elektriciteit.

In totaal waren hernieuwbare energiebronnen (inclusief waterkracht en andere schone bronnen) goed voor 48% van de EU-energie. Analisten van Ember leggen uit hoe ongebruikelijke weersomstandigheden ervoor zorgden dat de opwekking van waterkracht en windenergie met respectievelijk 12 en 2% daalde. Deze omstandigheden waren echter gunstig voor de opwekking van zonne-energie. Windenergie bevestigde zijn positie als de op één na grootste bron van elektriciteit in de EU (17%) en produceerde meer energie dan gas.

Het rapport benadrukt dat wind- en zonne-energie in 2025 in 14 van de 27 EU-lidstaten meer elektriciteit produceerden dan fossiele bronnen. Wind- en zonne-energie hebben een aanzienlijke groei doorgemaakt (van 20% in 2020 tot 30% in 2025). In dezelfde periode daalde de productie van fossiele brandstoffen van 37% naar 29%. De productie van waterkracht en kernenergie bleef stabiel of daalde licht.

© Ember

Gasproductie stijgt, waardoor rekeningen en elektriciteitsprijzen omhoog gaan

De daling van de waterkrachtproductie werd gecompenseerd door gas, waarvan de productie met 8% groeide. Ember benadrukt echter dat gas een dalende trend blijft vertonen en 18% onder het recente hoogtepunt van 2019 ligt.

Als gevolg daarvan steeg de gasimportrekening in 2025 tot 32 miljard euro, 16 % meer dan het jaar ervoor. Het is voor het eerst sinds de energiecrisis van 2022 dat de gasimportkosten zijn gestegen, waarbij Italië en Duitsland het grootste deel van dit bedrag voor hun rekening nemen. Bovendien zorgden de uren met het hoogste gasverbruik voor pieken in de elektriciteitsprijzen. Gemiddeld stegen de elektriciteitsprijzen in Europese landen tijdens die uren met 11 %.

Het gebruik van steenkool blijft dalen

Terwijl steenkool in 2015 nog goed was voor een kwart van de elektriciteitsproductie in de EU, was dit aandeel in 2025 gedaald tot een nieuw dieptepunt van 9,2 %. In 19 EU-lidstaten bedraagt het aandeel van steenkool in de elektriciteitsproductie nul of minder dan 5 %. Ook Duitsland en Polen, van oudsher de twee landen die het meest afhankelijk zijn van steenkool, noteerden een historisch dieptepunt in de elektriciteitsproductie uit steenkool.

“De volgende prioriteit voor de EU moet zijn om de afhankelijkheid van duur, geïmporteerd gas aanzienlijk te verminderen”, vervolgt Petrovich. "Gas maakt de EU niet alleen kwetsbaarder voor energiechantage, maar drijft ook de prijzen op. In 2025 zagen we de eerste tekenen van een toenemend gebruik van batterijopslag om zelf opgewekte hernieuwbare energie te verschuiven naar uren waarin veel gas wordt gebruikt. Naarmate deze trend zich versnelt, zou dit de hoeveelheid gas die 's avonds nodig is kunnen beperken, waardoor de prijzen worden gestabiliseerd."