Waarschuwing vanuit de fotonica: Europa’s voorsprong op het spel

Europa heeft een leidende positie in fotonische chiptechnologie, een sleuteltechnologie die bijdraagt aan een betere wereld door energie-efficiënte digitale infrastructuur mogelijk te maken, medische innovaties te versnellen en de duurzaamheid van mobiliteit, landbouw en communicatiesystemen te verbeteren. Zonder gerichte investeringen en daadkracht loopt de EU echter het risico deze voorsprong te verliezen, nu de wereldwijde concurrentie elders fors investeert.

Met dat beeld roept van een groep van acht Europese CEO’s uit de sector, met input van meer dan tachtig Europese organisaties op het gebied van fotonische chips en met steun van PhotonDelta, Europa op tot actie. De industrie pleit onder meer voor prioriteit in de aankomende herziening van de EU Chips Act, een beter innovatie-, investerings- en ondernemingsklimaat en gerichte publieke en private investeringen.

Dankzij jaren van aanhoudend onderzoek en investeringen heeft de Europese fotonische chipindustrie een duidelijke internationale voorsprong opgebouwd. Deze sector wint snel aan momentum: de markt voor geïntegreerde fotonica zal naar verwachting in de komende vijf jaar met meer dan 350 procent groeien tot een waarde van circa 65 miljard euro in 2031.

De concurrentie uit onder meer de Verenigde Staten en Azië neemt snel toe en dreigt de jonge Europese industrie in te halen. In aanloop naar de herziening van de EU Chips Act is het cruciaal om nu in te grijpen om Europa’s koppositie te behouden, strategische autonomie veilig te stellen en de toekomstige motor van economische groei te ondersteunen. Deze urgentie sluit aan bij de waarschuwingen uit het Draghi-rapport van 2024: zonder investeringen en besluitvaardigheid zal Europa achterop raken en verliest de EU haar strategische en economische relevantie.

Lessen uit het verleden: het belang van gerichte investeringen

Europa liep eerder voorop bij opkomende technologieën, zoals halfgeleiderproductie in de jaren zeventig en zonne-energie in de jaren 2000, om die voorsprong vervolgens te verliezen aan Azië en de Verenigde Staten. Zonder actie dreigt vandaag hetzelfde scenario voor fotonische chips. De Europese Chips Act van 2023 was een noodzakelijke eerste stap om het ecosysteem voor fotonische chips te ondersteunen door de oprichting van een productiepijplijn (pilot line), maar bevatte geen investeringen om de sector op te schalen. Nu moet Europa investeren in opschaling om onmisbaar te blijven en afhankelijkheid van niet-Europese landen te voorkomen. Dat is des te relevanter gezien de huidige geopolitieke situatie en het belang van fotonische chiptechnologie voor Europa’s strategische autonomie.

Oproep tot actie: Europa kan leider blijven

Om ervoor te zorgen dat de Europese fotonische chipindustrie blijft doorgroeien naar een leidende positie, zijn concrete stappen nodig. In een whitepaper presenteren de acht Europese CEO’s een gezamenlijke visie vanuit de industrie en doen zij een aantal aanbevelingen:

• Richt in de geplande herziening van de Chips Act (Chips Act 2.0) een speciaal programma in met subsidies en initiatieven voor de fotonische chipindustrie. Zo kan de EU de vraag naar Europese fotonische chips versnellen door samenwerking tussen Europese bedrijven te stimuleren, gezamenlijke inkoop voor grote projecten te coördineren en ‘buy European’-initiatieven te ondersteunen.
• Leg een sterke basis voor industrialisatie en opschaling. Gerichte investeringen in open-access foundries maken snellere opschaling voor kleine bedrijven mogelijk zonder dat zij zelf in productiefaciliteiten hoeven te investeren. Versterk daarnaast publiek-private samenwerkingen om de kloof tussen fundamenteel onderzoek en industrie te dichten.
• Verbeter het innovatie-, investerings- en ondernemingsklimaat voor de Europese fotonische chipindustrie. Vereenvoudig regelgeving en maak toegang tot financiering toegankelijker voor scale-ups en mkb. Investeer in talentontwikkeling om innovatie te stimuleren en cruciale kennis te behouden.

Reacties

Eelko Brinkhoff, CEO PhotonDelta: “Fotonische chips zijn essentieel voor een breed gedragen, duurzame, digitale en concurrerende toekomst van Europa. Zonder gerichte investeringen en strategische erkenning, zoals via Chips Act 2.0, lopen we het risico onze voorsprong te verliezen aan wereldwijde concurrenten. Daarom roepen we overheid, industrie en kennisinstellingen op om de krachten te bundelen. Nu is het moment om visie, daadkracht en Europees leiderschap te tonen.”

Johan Feenstra, CEO SMART Photonics: “Wij zijn druk bezig met het opschalen van productietechnologie voor fotonische chips en het beschikbaar maken daarvan voor alle fabless bedrijven. De potentiële opbrengst voor Europa is enorm. Maar om echt te versnellen, zijn concrete acties en een sterke inzet op opschaling en industrialisatie nodig. Als we ons alleen richten op pilotlijnen en onderzoek, missen we de boot. We moeten nu handelen en fotonische chiptechnologie centraal stellen in het Europese industrie- en innovatiebeleid.”

Iñigo Artundo, CEO VLC Photonics: “Wij waren vijftien jaar geleden pioniers in PIC-onderzoek en mkb-toegang in Europa. Maar met de opkomst van AI heeft Europa de grootschalige productie verloren aan Amerikaanse en Aziatische silicon photonics foundries, en verliezen we nu ook software, testen en packaging aan mondiale Outsourced Semiconductor Assembly and Test (OSAT)-organisaties. Ook de adoptie door eindgebruikers blijft achter. Dringende, gerichte ondersteuning is essentieel als Europa een sleutelspeler wil blijven. Geïntegreerde fotonica is niet langer ‘opkomend’; het is een kritische halfgeleidertechnologie in een snelgroeiende markt.”