Waarom patenttaal nooit toevallig is

De naam van een patent is zelden toevallig. En bij Disney al helemaal niet. In een recente patentaanvraag voor een nieuwe attractie duikt de term “user-controlled trackless system” op. Op het eerste gezicht klinkt dat als een droge technische omschrijving. Iets wat een ingenieur heeft bedacht omdat het nu eenmaal ergens een naam moest krijgen.

Maar dat is het niet. Dit is strategie.

Disney had ook kunnen schrijven: een voertuig met een stuur. Of een attractie met een joystick. Of een systeem waarbij bezoekers met knopjes invloed uitoefenen op de rit. Dat klinkt concreet, herkenbaar en duidelijk. Maar precies daarom doen ze het niet.

Door te spreken over “user-controlled” maken ze de uitvinding los van de vorm. Het maakt niet uit hóe de gebruiker controle uitoefent. Dat kan met een stuur zijn, met een pedaal, met een touchscreen, met een telefoon of met een sensor die bewegingen registreert. Zolang de gebruiker invloed heeft op het systeem, blijft het binnen het speelveld van de aanvraag.

Dat ene woord maakt het patent dus niet smaller, maar juist breder. En dat is precies wat je wilt.

Veel ondernemers beschrijven hun uitvinding alsof ze een handleiding schrijven. Ze leggen uit wat ze voor zich zien, welk onderdeel waar zit en hoe het huidige prototype werkt. Dat is begrijpelijk, want zo praat je ook intern over een product. Maar in een patent kan die concreetheid tegen je werken.

Als je zegt dat iets met een joystick wordt bediend, kan een concurrent misschien overstappen op een touchscreen. Als je zegt dat een voertuig over rails rijdt, kan iemand een railvrij systeem ontwikkelen. Als je zegt dat een sensor op plek A zit, plaatst een ander hem op plek B.

Daarom draait het bij patenttaal niet alleen om beschrijven wat er nu is. Het draait om vangen wat de uitvinding eigenlijk doet.

Disney beschermt hier dus niet simpelweg een attractie. Ze beschermen het principe: een systeem waarin gebruikers binnen gecontroleerde grenzen invloed hebben op hun route, zonder dat het voertuig vastzit aan een traditionele baan. Vandaag kan dat een Cars-attractie zijn. Morgen een heel andere beleving, met andere voertuigen, andere bediening en een andere wereld eromheen.

De woorden bepalen de grootte van het speelveld. Dat is ook de reden waarom patenten vaak zo lastig te lezen zijn. Ze gebruiken woorden die soms vaag lijken, maar die vaagheid is meestal geen slordigheid. Het is een bewuste poging om ruimte te houden voor varianten die nog niet gebouwd zijn, maar wel op hetzelfde idee voortbouwen.

Een goed patent beschermt niet alleen het prototype. Het beschermt de gedachte erachter. En precies daarom is formuleren vakwerk. Eén te concreet woord kan later de deur openzetten voor concurrenten. Eén goed gekozen abstract begrip kan juist jarenlang bescherming geven.

Bij Disney weten ze dat als geen ander. In een patent is taal geen verpakking. Taal is de attractie.

Serie

De wereld van de octrooien

Aan de hand van Nederlands en Europees octrooigemachtigde Marco Coolen (AOMB) krijgen we een beter inzicht in de wereld van octrooien. Hoe werkt het, waarom zijn ze belangrijk, maar ook: wanneer verliezen ze hun nut?

Bekijk serie