Logo

Waarom ministers WhatsApp moeten bannen

WhatsApp is onveilig voor de overheid. Dit zijn de risico’s.

Published on November 17, 2026

Man in suite on phone. Wesley Novais via Pexels.com

Merien richtte in 2015 samen met Bart E52 op en bedacht onze AI-tool Laio. Hij schrijft columns over waterstof, mobiliteit en het openbaar vervoer.

De WhatsApp-berichten tussen VVD-minister Eelco Heinen en DENK-Kamerlid Doğukan Ergin over het belastingplan zijn openbaar gemaakt. De inhoud toont politieke onderhandelingen, maar het platform zelf is het echte probleem. WhatsApp is een Amerikaans consumentenproduct. Meta, het moederbedrijf, kan de metadata van deze berichten inzien. En via de Amerikaanse CLOUD Act kan de overheid daar toegang tot eisen. Dat is een direct risico voor de digitale soevereiniteit van Nederland.

Amerikaanse toegang tot Nederlandse communicatie

WhatsApp is end-to-end versleuteld, maar dat betekent niet dat de communicatie veilig is voor overheden. Meta, de eigenaar van WhatsApp, bewaart metadata zoals telefoonnummers, IP-adressen en tijdstempels van berichten. Deze gegevens vallen onder de Amerikaanse CLOUD Act, die Amerikaanse autoriteiten het recht geeft om data op te vragen bij bedrijven onder Amerikaans recht, ongeacht waar de data fysiek staan.

De inhoud van de berichten is dus voor Meta niet leesbaar door de versleuteling. Maar wie met wie communiceert, wanneer en hoe vaak, is wel zichtbaar. Voor Nederlandse ministers betekent dit dat hun activiteiten zichtbaar zijn voor de VS. Dat is een serieus veiligheidsrisico. Daarnaast is er de Archiefwet.

De Nederlandse overheid heeft een wettelijke plicht om alle communicatie die bij de uitvoering van taken ontstaat, te archiveren. Dat geldt ook voor WhatsApp-berichten. De Raad van State oordeelde in 2019 en 2020 dat sms- en WhatsApp-berichten van bestuurders onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en later de Wet open overheid (Woo) vallen.

WhatsApp is niet ontworpen voor professioneel gebruik. De app biedt geen geautomatiseerde archiveringsmogelijkheden, geen audittrails en geen garantie dat berichten bewaard blijven.

Oud-premier Mark Rutte gebruikte sms in plaats van WhatsApp, om andere redenen onveilig. Hij kwam in de problemen omdat hij jarenlang dagelijks sms’jes wiste, wat in strijd was met de archiefplicht. Een pilot van het Rijksprogramma Duurzame Digitale Informatiehuishouding (RDDI) uit 2024 toont aan dat het technisch wel mogelijk is om chatverkeer te archiveren, maar dat vereist een professioneel platform.

Consumentenproducten horen niet in het landsbestuur

Er bestaan Europese alternatieven die wel voldoen aan de eisen van gegevenssoevereiniteit, archiefplicht en veilige communicatie.

De Nederlandse overheid experimenteert met Europese alternatieven. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (D66) startte een pilot met een Europees berichtenplatform om de afhankelijkheid van Amerikaanse apps te verminderen. Het doel is uiteindelijk een berichtendienst die volledig in eigen beheer van de Rijksoverheid is.

Per 1 januari 2027 treedt een nieuwe Archiefwet in werking. Deze wet verplicht de overheid om digitale informatie, waaronder chatberichten, direct en duurzaam te archiveren. De wet geldt voor alle overheidslagen en versterkt het toezicht met een meldplicht en boetes.

WhatsApp is een consumentenapp, niet een professioneel communicatiemiddel. Dat betekent dat de app geen controle biedt over gegevens, onoldoende beveiliging heeft voor gevoelige informatie en niet voldoet aan de eisen van governance en compliance die gelden voor overheidscommunicatie.