Van openhartoperatie naar een gaatje zo klein als een potloodpunt

Een riskante operatie waarbij het lichaam volledig moet worden geopend ligt steeds minder voor de hand. De toekomst van de chirurgie ligt in haarscherpe beeldvorming en minuscule medische instrumenten waarmee chirurgen via kleine openingen hun werk doen. “Soms kan iemand na een hartoperatie dezelfde dag al naar huis”, zegt Atul Gupta van Philips. Tijdens een mediasessie in Amsterdam, waarbij ook Elcke Vels van IO+ aanwezig was, werd duidelijk hoe Philips deze ontwikkeling versnelt.

Een operatie is voor veel mensen een spannend vooruitzicht. Ook ik kijk er niet naar uit. Dat is begrijpelijk: een ingreep brengt vaak risico’s met zich mee en de narcose kan het lichaam flink belasten. 

Nieuwe vormen van chirurgie maken het echter mogelijk om ingrepen steeds minder belastend te maken. Grote incisies maken plaats voor kleine openingen en volledige narcose is niet altijd meer nodig. Hoe dat kan? Door middel van innovatieve beeldvorming. Tijdens de mediasessie wordt me duidelijk: Image Guided Therapy is de toekomst.

“Image Guided Therapy klinkt misschien als een ingewikkelde term, maar het is simpel gezegd de moderne vorm van chirurgie”, zegt Atul Gupta, Chief Medical Officer Diagnosis and Treatment bij Philips. “We gebruiken beeldvormingstechnieken zoals röntgen, echografie en MRI om precies te zien wat er in het lichaam gebeurt. Vervolgens combineren we dat met kleine medische instrumenten om behandelingen uit te voeren.”

Philips behoort tot de absolute wereldtop als het gaat om Image Guided Therapy. Deze divisie binnen het bedrijf heeft jaarlijks ongeveer 3,5 miljard euro omzet. 

Stralingsvrije navigatie

Op het hoofdkantoor van Philips blijft het niet bij woorden. We worden meegenomen naar een opstelling. Voor mij staat de Philips LumiGuide, een doorbraak op het gebied van stralingsvrije navigatie. Het apparaat wordt vooral toegepast bij complexe vaatchirurgie. Ik zie een aantal glazen buizen die het hart en de bloedvaten van een patiënt moeten voorstellen. Door één van de buizen loopt een heel dun draadje. Ik krijg een opdracht: het draadje naar de juiste plek in het lichaam bewegen. “Probeer het maar eens uit”, krijg ik te horen. De ‘patiënt’, oftewel de glazen opstelling, wordt bedekt, dus ik kan niet direct zien wat er gebeurt. Ik moet volledig vertrouwen op een beeldscherm naast de tafel. Daarop zie ik haarfijn waar het draadje zich bevindt. Het gaat me verrassend goed af. 

Traditioneel gebruiken artsen tijdens dit soort ingrepen röntgenbeelden om te zien waar een instrument zich bevindt. Dat werkt goed, maar zorgt wel voor stralingsbelasting voor zowel de patiënt als het medische personeel.

LumiGuide gebruikt glasvezeltechnologie om de positie van een zeer dun draadje driedimensionaal zichtbaar te maken, “zonder continue röntgenstraling”, wordt me verteld. Volgens Philips is de technologie inmiddels al toegepast bij meer dan 2000 patiënten. 

Een ballon die levens kan redden

Even verderop staat de tweede demonstratie klaar: de Philips Bridge Plus Occlusion Balloon Catheter. Het apparaat is ontwikkeld voor een specifieke, maar risicovolle situatie bij patiënten met een pacemaker of ICD. Soms moeten de draden van deze apparaten worden verwijderd, bijvoorbeeld wanneer ze niet meer goed functioneren of vervangen moeten worden. “Het lichaam vormt in de loop der jaren littekenweefsel rond de draad, waardoor het verwijderen ervan lastig kan worden”, vertelt een Philips-expert. In zeldzame gevallen kan een grote ader beschadigd raken. Hoewel dit bij minder dan 1 procent van de patiënten gebeurt, kan een bloeding binnen korte tijd levensbedreigend worden.

De oplossing ligt in het kleine ballonnetje dat voor me ligt. De katheter kan snel, met behulp van een camera, via een bloedvat worden ingebracht, waarna de ballon wordt opgeblazen om het bloedverlies tijdelijk te stoppen. Daarmee kan de overlevingskans sterk toenemen: van ongeveer 56 procent zonder ballon naar bijna 90 procent met deze technologie.

Een echoapparaatje in het hart

Een derde demonstratie richt zich op een andere uitdaging. Wereldwijd hebben miljoenen mensen problemen met hun hartkleppen. Vroeger was een openhartoperatie de enige optie. Inmiddels kan dat anders. Philips ontwikkelde de VeriSight Pro 3D ICE: een kleine 3D-echokatheter. Via een VR-bril krijgen we een kijkje in een operatiekamer waar het apparaat wordt gebruikt. 

Aan het uiteinde van de katheter zit een miniatuur-echografiecamera die via een bloedvat naar het hart wordt gebracht. Hierdoor krijgen artsen een driedimensionaal beeld van binnenuit. Het doel is om hartinterventies beter te begeleiden, bijvoorbeeld bij klepbehandelingen of ritmebehandelingen. 

Betere zorg voor meer mensen

Dergelijke apparaten zijn geen luxe, maar belangrijke hulpmiddelen in een zorgsysteem dat onder druk staat. Ze kunnen ervoor zorgen dat meer patiënten in minder tijd behandeld kunnen worden. “Bij sommige ingrepen kunnen patiënten dezelfde dag alweer naar huis”, aldus Gupta. Dat is niet alleen prettiger voor de patiënt, maar helpt ook ziekenhuizen om efficiënter te werken.

“Onze visie is niet alleen om betere zorg te leveren, maar om betere zorg voor meer mensen mogelijk te maken”, zegt Bert van Meurs, Chief Business Leader Image Guided Therapy bij Philips. “Veel van de innovaties waar we aan werken kunnen helpen om meer patiënten te bereiken.”

Een recente overname

Philips lijkt zich steeds verder te specialiseren in Image Guided Therapy. Een recente overname maakt dat nog eens duidelijk. “In januari 2026 nam Philips het Amerikaanse bedrijf Spectrowave uit Boston over. Daarmee voegt Philips een nieuwe technologie toe aan zijn portfolio”, aldus Van Meurs. SpectroWave maakt gebruik van optische technologie om met een veel hogere resolutie de binnenkant van een kransslagader zichtbaar te maken. 

Tijdens de mediasessie vraag ik de experts of er nog meer overnames en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Image-guided Therapy op de planning staan. Ze verzekeren me dat er meer aan zit te komen.

Als een bezoek aan de tandarts

Als ik later de parkeergarage uitrijd, blijft vooral één gedachte hangen: de operatiekamer van de toekomst zal weinig lijken op die van vandaag.

Na alles wat ik zojuist heb gezien, ben ik ervan overtuigd dat mensen over tien jaar met een heel ander gevoel een medische ingreep ondergaan. Niet als iets waar ze maanden tegenop hoeven te zien, maar meer als een bezoek aan de tandarts. 

Leuk is het niet, maar voor je het weet sta je weer buiten.