Drie lessen die IO's hoofdredacteur leerde van haar AI-collega

Mensen hebben het graag over doemscenario’s wat betreft AI in de journalistiek. Journalisten zouden massaal hun baan verliezen. Het internet zou veranderen in een stortvloed van AI-verhalen vol verzinsels. Ik opper het tegendeel. AI is een supertool.

Laatst nog, tijdens een bergbeklimweek in Zwitserland, vroeg een van mijn klimgenoten: “En, merk je al dat AI je werk overneemt?” Tijdens zulke gesprekken merk ik dat ik allesbehalve bang ben voor de technologie. Sterker nog: ik ben er hartstikke dankbaar voor. Bij IO+ werken we al jarenlang met Laio, onze AI-schrijfassistent. In mijn persoonlijke verhalen en langere journalistieke producties gebruik ik haar nauwelijks. Juist de kleine details, de onverwachte formuleringen en de persoonlijke toon maken zulke verhalen. Als AI daar te veel tussenkomt, verdwijnt soms iets van de ziel uit het verhaal. Maar voor 'snellere' nieuwsverhalen gebruik ik Laio dagelijks. Om informatie snel te structureren en samen met mijn AI-collega extra achtergrondinformatie erbij te zoeken.

Inmiddels werk ik dus al een hele tijd samen met haar samen. Het leek me leuk om eens wat inzichten met jullie te delen. Ik wil het niet houden bij een algemeen positief pleidooi voor AI. Dus: dit zijn drie praktische lessen die ik de afgelopen jaren heb geleerd door samen te werken met Laio.

1. Begin gewoon!

Ook al staat er in eerste instantie wat gefrutsel op papier — met misschien 90 procent tekst die ik nooit ga gebruiken — er staat tenminste íets. Voordat AI bestond, had ik veel vaker last van writer's block. Inmiddels realiseer ik me dat dat vooral kwam door het lege witte scherm. Dat kan soms voelen alsof je aan de voet van de Mount Everest staat.

Tegenwoordig gooi ik soms gewoon wat informatie in een AI-tool en komt er in ieder geval iets op papier. Een begin. En dat is vaak genoeg om verder te komen.

2. Less is more

Vooral in het begin, toen onze Laio nog maar net ‘geboren’ was, kon ze behoorlijk langdradig zijn. Soms werd in de introductie al bijna het hele verhaal verteld. Vervolgens kwamen dezelfde punten verderop opnieuw terug. Als een lezer in de eerste alinea al alles weet, waarom zou die dan nog verder lezen?

Door met AI te werken ben ik me er nog bewuster van geworden dat een kort en helder verhaal vaak sterker is dan een lang verhaal vol herhaling. Niet alles hoeft uitgelegd te worden.

Overigens is Laio door de jaren heen een stuk minder langdradig geworden. Ze lijkt werkervaring op te doen!

3. Checken, checken, checken...

Een inkoppertje misschien. Iedereen weet inmiddels dat AI soms dingen verzint. Onze assistent doet dat ook. Laatst wilde ik 'even snel' een verhaal maken over vijf Europese startups die werken op het snijvlak van AI en energieverbruik. Laio kwam met een mooi overzicht van vijf 'Europese' bedrijven. Ik stond bijna op het punt om het verhaal te publiceren, maar besloot toch even alle bedrijven bij langs te lopen. Wat bleek? Slechts twee van de vijf startups kwamen daadwerkelijk uit Europa. Twee kwamen uit de Verenigde Staten en één uit Israël. Niet helemaal de bedoeling.

Ik wist natuurlijk al dat bronnen controleren altijd essentieel is in de journalistiek. Maar dit was weer even een wake-upcall. AI kan enorm helpen, maar de eindverantwoordelijkheid ligt toch echt bij de journalist.

Waardering

Dat waren ze dan: de belangrijkste lessen die ik leerde van — of eigenlijk dóór — mijn AI-collega Laio. Net als een menselijke collega heeft ze haar kwaliteiten en soms ook haar wat minder handige kanten. Maar waarderen doe ik haar zeker.