‘Technologie bepaalt de toekomst, maar talent maakt het mogelijk’

Zonder een radicale versnelling in de aanwas van technisch talent dreigt het Europese chipsucces vast te lopen. Die niet mis te verstane waarschuwing gaf Cristina Monteiro, Executive Vice President en Head of HR bij ASML, afgelopen dinsdag af tijdens de landelijke Beethoven Talent Summit in Delft. Haar boodschap aan het verzamelde veld van universiteiten, hogescholen, mbo-instellingen en overheden: ga niet weg zonder één keiharde toezegging.

Serie

Beethoven Summit 2026

Lees hier meer over de Beethoven Summit in Delft

Bekijk serie

Het contrast tussen heden en verleden tekent de schaal van de uitdaging. ASML begon ruim veertig jaar geleden in een houten keet met minder dan vijftig voormalige Philips-medewerkers. Vandaag de dag telt de chipmachinefabrikant meer dan 44.000 medewerkers verspreid over zestig locaties op drie continenten, waarvan er al 25.000 in Veldhoven werken.

Maar die exponentiële groei en de wereldwijde honger naar rekenkracht – extra aangejaagd door kunstmatige intelligentie en digitalisering – botsen op een levensgroot knelpunt: de beschikbaarheid van mensen.

Het gat van honderdduizend koppen

Volgens Monteiro loopt het tekort aan STEM-talent (bèta/techniek) wereldwijd razendsnel op. In Europa gaapt er inmiddels een gat van ruim 100.000 mensen tussen de vraag naar en het aanbod van geschoold personeel voor de halfgeleiderindustrie. In de Verenigde Staten is dat tekort van vergelijkbare omvang, terwijl in Azië de kloof oploopt tot meer dan 300.000 vakmensen.

"Dat tekort vormt een direct risico voor de concurrentiekracht van deze strategische sector," benadrukte Monteiro. Ze wees erop dat de strijd om de technicus niet alleen binnen de chipindustrie woedt; vrijwel elke andere moderne technologiesector vist in dezelfde vijver. "De vraag is dan ook niet óf we in actie moeten komen, maar of we dat samen kunnen doen, met voldoende ambitie en met genoeg snelheid."

Geen ivoren torens, maar gedeelde cleanrooms

Een deel van het antwoord op dat tekort ligt volgens de HR-topvrouw in het Nationaal Versterkingsplan Microchiptalent (Project Beethoven). Waar ASML voorheen al nauw samenwerkte met het onderwijs, dwingt Beethoven tot een veel bredere, structurele ketensamenwerking.

Die samenwerking werpt inmiddels concrete vruchten af. Zo wees Monteiro op de gezamenlijke cleanrooms voor mbo, hbo en wo die dit jaar in Delft en Enschede zijn geopend: plekken waar studenten van verschillende niveaus direct praktijkervaring opdoen op elkaars terrein.

Ook binnen ASML zelf leidt de urgentie tot actie. Zo trok een van de managers van het bedrijf het afgelopen jaar met een speciale onderwijs-roadshow langs hogescholen en universiteiten om professoren en honderden studenten te enthousiasmeren voor AI in de halfgeleiderindustrie. Het resultaat: vijftig gerichte AI-stages bij de machinebouwer. Regionaal zocht ASML dit voorjaar de krachtenbundeling op in Enschede en Groningen met speciale Beethoven Talent Semicon Days, waar honderden studenten in contact kwamen met bedrijven als NXP, ASM en ASML zelf.

Van intentie naar één concrete belofte

Sinds de eerste grote bijeenkomst rondom Beethoven in maart 2025 in Veldhoven – die destijds al meer dan honderd nieuwe initiatieven opleverde – zijn tientallen gastcolleges, hybride docentschappen en afstudeeropdrachten van de grond gekomen.

Maar Monteiro wil voorkomen dat de conferenties blijven hangen in beleefde netwerkgesprekken. Tegenover de ruim driehonderd aanwezige bestuurders en experts in Delft deed ze een dringend appèl: "Ik nodig ieder van ons uit om vandaag te vertrekken met minimaal één concrete toezegging. Dat kan één nieuw partnerschap zijn, één uitgebreid lesprogramma, of één belemmering die we samen wegnemen. Laten we van deze dag een nieuw kantelpunt maken: van conversatie naar toezegging en van toezegging naar meetbare impact."