Routekaart voor circulaire transitie van de chemische industrie

De Nederlandse chemiesector, een hoeksteen van de nationale economie, staat voor een ingrijpende transformatie. De sector moet industriële productie zien te verenigen met steeds strengere klimaatdoelen. In het onlangs gepubliceerde rapport Van Keten naar Kringloop presenteert Invest-NL een brede strategie om de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen te doorbreken. Momenteel zijn de productie van plastics en bouwmaterialen nog grotendeels gebaseerd op olie en gas. Om in 2050 klimaatneutraal te zijn, moet de sector zijn grondstoffenbasis fundamenteel aanpassen: fossiele koolstof moet worden vervangen door gerecyclede stromen, biobased grondstoffen en koolstof die wordt afgevangen uit CO₂-emissies. Deze omslag is niet alleen essentieel om milieudoelen te halen, maar ook om de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse industrie te waarborgen.

Scenario’s voor een circulaire economie

Het rapport, gebaseerd op onderzoek van Eqolibrium, schetst drie mogelijke ontwikkelpaden richting 2050. Het eerste scenario, Ongewijzigd beleid, gaat uit van voortzetting van het huidige nationale en Europese kader zonder extra ingrepen. Het tweede scenario, Verdienvermogen, richt zich op netto-nuluitstoot in 2050, met nadruk op het behouden van een gelijk speelveld voor de Nederlandse industrie. Het meest ambitieuze scenario, Maximale circulariteit, beoogt een volledig fossielvrije en circulaire economie rond het midden van deze eeuw.

Deze scenario’s maken duidelijk hoe complex de afwegingen zijn tussen beleidskeuzes en technologische routes om grote industriële clusters, zoals in Rotterdam en op Chemelot, te verduurzamen. Daarbij staat niet alleen emissiereductie centraal, maar ook het behoud van werkgelegenheid en economische vitaliteit.

Biobased innovatie

De strategische koers van Nederland past in een bredere mondiale trend. De markt voor biobased chemicaliën groeit sterk en zal naar verwachting in 2030 een waarde bereiken van 149,69 miljard dollar, met een samengestelde jaarlijkse groei van 11,4%. Die groei wordt gedreven door strengere klimaatdoelen, de vraag naar duurzame verpakkingen en de noodzaak tot industriële decarbonisatie.

Nederlandse innovaties dragen al bij aan deze ontwikkeling. Zo introduceerde Pegasus Materials BV in december 2025 Virela-X001, een biobased polyamide die bestand is tegen hoge temperaturen, en Virela-X002, een deels biobased polyimide voor industriële 3D-printtoepassingen. Dergelijke innovaties tonen aan dat de sector in staat is geavanceerde materialen te ontwikkelen die minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen, terwijl ze tegelijkertijd prestaties zoals thermische stabiliteit en efficiëntie verbeteren.