Smartwatch verslaat het ziekenhuis bij parkinsonmeting

Volgens nieuw onderzoek van het Radboudumc kan een smartwatch die in het dagelijks leven wordt gedragen veranderingen in de symptomen van de ziekte van Parkinson nauwkeuriger detecteren dan een jaarlijks ziekenhuisonderzoek. De bevindingen, die vandaag zijn gepubliceerd in Annals of Neurology, zouden het onderzoek naar effectieve behandelingen die de ziekte vertragen aanzienlijk kunnen versnellen.

Meer dan 63.000 mensen in Nederland leven met de ziekte van Parkinson, een aandoening die tremoren, tragere bewegingen en spierstijfheid veroorzaakt. Hoewel bestaande behandelingen de symptomen kunnen verlichten, is er nog geen genezing gevonden, waardoor de ontwikkeling van nieuwe therapieën die de ziekte in een vroeg stadium kunnen vertragen een dringende onderzoeksprioriteit is. Een groot obstakel is echter het betrouwbaar meten of die therapieën daadwerkelijk werken.

Traditioneel worden de symptomen van Parkinson tijdens ziekenhuisbezoeken beoordeeld aan de hand van vragenlijsten en lichamelijk onderzoek. Hoewel deze belangrijke informatie opleveren, bieden ze slechts een momentopname – en symptomen kunnen van dag tot dag en zelfs van uur tot uur aanzienlijk fluctueren. Ziekenhuisbezoeken kunnen de symptomen ook tijdelijk verergeren als gevolg van stress en angst, waardoor de resultaten vertekend raken.

Continue monitoring van de ziekte van Parkinson

Om dit aan te pakken, hebben onderzoekers de deelnemers uitgerust met smartwatches die ze in hun dagelijks leven continu moesten dragen. Het horloge meet de armbewegingen de klok rond, en een speciaal ontwikkeld algoritme analyseert de gegevens om patronen te herkennen die kenmerkend zijn voor de ziekte van Parkinson. “We kunnen vaststellen hoe vaak en hoe hevig iemand trilt,” legt promovenda Nienke Timmermans uit, “en dat niet slechts één keer per jaar, maar continu.”

Aan het onderzoek namen 620 deelnemers deel die twee jaar lang een smartwatch droegen, wat het uniek maakt qua omvang. Onderzoeker Luc Evers merkte op dat de symptomen van Parkinson nog nooit eerder bij zo'n grote groep gedurende zo'n lange periode in een thuisomgeving waren gevolgd.

De resultaten waren opvallend. De smartwatch detecteerde veranderingen in Parkinson-gerelateerde tremoren nauwkeuriger dan de jaarlijkse controle in het ziekenhuis, waardoor de voortgang van de ziekte in een vroeger stadium in kaart kon worden gebracht. “We kunnen sneller vaststellen of een nieuwe ziekteverloopbeïnvloedende therapie veelbelovend is of niet”, aldus Evers. “Dat betekent niet dat er een genezing in het verschiet ligt, maar het betekent wel dat we effectieve behandelingen eerder kunnen identificeren.”

Klaar voor gebruik

Cruciaal is dat de methode vrij beschikbaar is gesteld, zodat onderzoekers in Nederland en daarbuiten er direct gebruik van kunnen maken — en er is geen speciale hardware nodig, aangezien veel bestaande onderzoekshorloges met bewegingssensoren compatibel zijn.

Op de langere termijn denken de onderzoekers dat deze aanpak ook de zorg voor individuele patiënten kan verbeteren — bijvoorbeeld door te controleren of medicatie effectief is, of door de effecten van diepe hersenstimulatie nauwkeuriger te meten. “Er is nog verder onderzoek nodig,” waarschuwde Timmermans, “maar deze resultaten laten zien dat we Parkinson nu veel effectiever kunnen monitoren — gewoon vanuit huis, met een horloge.”