Slimme bril van Luna laat nachtblinden zien in het donker

Toen een jonge vrouw met nachtblindheid voor het eerst een prototype van de bril van Luna uitprobeerde, leek het apparaat in niets op een bril. Het was een logge headset die met tape aan elkaar was geplakt, met draden die naar een rugzak liepen waarin een laptop en een powerbank zaten. Aan de achterkant bungelde een computermuis waarmee ze door de beeldinstellingen kon scrollen. Hoe provisorisch het ook was, het stelde haar in staat een egel in het gras te zien, en ze barstte in tranen uit – ze had er nog nooit een gezien.

“We hadden nooit gedacht dat mensen dit apparaat zouden willen om in het donker egels te zien”, zegt Karst Hoogsteen, oprichter van het in Arnhem gevestigde bedrijf. De bril betekent meer dan alleen in het donker van A naar B komen, maar ook het terugkrijgen van onafhankelijkheid.

Een oplossing vinden voor zichzelf – en voor anderen

Hoogsteen richtte het bedrijf op, omdat hij lijdt aan retinitis pigmentosa (RP). Deze erfelijke aandoening treft ongeveer 1 op de 4.000 mensen en vernietigt geleidelijk de lichtgevoelige cellen van het netvlies, te beginnen met de staafjes die verantwoordelijk zijn voor het zicht bij weinig licht en het perifere zicht.

Toen zijn eigen gezichtsvermogen achteruitging, richtte Hoogsteen zich op de informatica en verhuisde hij naar de Verenigde Staten om te gaan werken in een oogheelkundig laboratorium aan de Harvard Medical School, waar hij onderzoek deed naar hoe camera’s en displays vlak voor het oog het zicht van mensen met een visuele beperking konden verbeteren. Toen de pandemie uitbrak, keerde hij terug naar Nederland en richtte hij Luna op, vastbesloten om iets te ontwikkelen dat mensen zoals hij en zijn broer, die ook aan RP lijdt, zou kunnen helpen.

Zijn eerste idee was een snelle oplossing: software schrijven voor bestaande slimme brillen. Op een plank in het kantoor van Luna staan nog steeds de pogingen die hij heeft ondernomen, variërend van Google Glass en headsets van Meta en Sony tot de Virtual Boy van Nintendo uit de jaren negentig. Geen enkel apparaat was ontworpen met nachtzicht in gedachten. De uitdaging bleek te zijn om wat in wezen een smartphone is in een brilmontuur te passen, waarbij „zelfs als een onderdeel superklein is, het al te groot is”, legt hij uit.

Van duisternis naar licht

In de bril van Luna is een minuscule nachtzichtcamera ingebouwd, en een kleine processor in het montuur corrigeert het beeld qua kleur, helderheid en contrast. Een kleine projector ter hoogte van de wenkbrauwen stuurt dat beeld naar golfgeleiders – de doorzichtige glazen – waar minuscule spiegeltjes het in realtime naar de ogen van de drager weerkaatsen.

“Zonder de bril is het gewoon zwart, gewoon leegte”, zegt Hoogsteen over zijn eigen straat als het donker is. “Ik zie de lichtpuntjes van de straatlantaarns, maar niet waar het licht op de grond valt, of op een voortuin, of op een huis.” Met de bril op ziet hij de tuinen van zijn buren en kan hij zien dat de bloemen rood zijn en de planten groen.

© Tim Rensing - Luna

Een onmisbaar hulpmiddel

Voor mensen met RP zijn straatlantaarns, verlichte ramen en maanlicht niet voldoende om veilig naar een bushalte te lopen of terug te keren van het toilet in een restaurant. Volgens een onderzoek dat Luna samen met een revalidatiecentrum heeft uitgevoerd, hebben sommige patiënten tot wel duizend keer meer licht nodig dan normaal om dezelfde voorwerpen waar te nemen.

Nachtblindheid komt niet alleen bij RP voor. Ongeveer een kwart van de mensen met glaucoom heeft moeite bij weinig licht, en aandoeningen zoals choroideremie en aangeboren stationaire nachtblindheid veroorzaken het ook. Hoogsteen schat dat wereldwijd zo’n 20 miljoen mensen leven met nachtblindheid die niet te behandelen is.

Dat is waar de aanpak van Luna om de hoek komt kijken. Omdat de glazen doorzichtig zijn en de camera bepaalt wat er moet worden versterkt, kan de bril een donkere straat helderder maken zonder de koplampen van een tegemoetkomende auto te beïnvloeden. "Dat is te fel, laten we dat niet weergeven; dat is te donker, laten we het licht daar versterken”, legt Hoogsteen uit. 's Nachts autorijden is een doel op de lange termijn, hoewel hij toegeeft: "Het zal nog wel even duren voordat we zover zijn.”

Maak ze zo veel mogelijk op een gewone bril te laten lijken

De eerste 50 exemplaren van de Luna-bril gingen naar degenen die Hoogsteen ‘early adopters’ noemt. Op zijn website neemt het bedrijf nu voorbestellingen aan voor een tweede productieronde van 500 stuks. De prijs varieert van € 3.500 tot € 5.000, afhankelijk van de configuratie.

Luna heeft onlangs een financieringsronde afgerond – het bedrag is niet bekendgemaakt – waarmee de start-up het ontwerp kan verbeteren. Dit is essentieel om ervoor te zorgen dat mensen zich op hun gemak voelen bij het gebruik ervan. "Hoe kleiner we het maken, hoe meer mensen het acceptabel zullen vinden om het in hun dagelijks leven te gebruiken. Het is belangrijk dat mensen niet opvallen en hun medisch dossier niet op hun gezicht dragen”, benadrukt Hoogsteen.

De bril gaat ongeveer een uur mee op de batterij, en langer als hij is aangesloten op een stroombron, hij blijft werken tijdens het opladen. Dit is geen groot probleem, zo blijkt uit feedback van gebruikers, aangezien de bril meestal wordt gedragen tijdens korte uitstapjes, zoals naar de bushalte lopen of de hond uitlaten.

Het stigma rond camerabrillen overwinnen

Camerabrillen staan de laatste tijd onder de loep. Zorgen over privacy rond Meta-wearables hebben het debat de afgelopen weken aangewakkerd. Luna streeft ernaar het beeld te veranderen door te laten zien hoe camerabrillen mensen daadwerkelijk kunnen helpen zien. De camerabrillen van Luna kunnen geen video’s opnemen of foto’s maken. De beelden verdwijnen zodra de gebruiker ze heeft bekeken.

Een beveiligingsmedewerker vroeg Hoogsteen eens of hij aan het filmen was tijdens een bezoek aan een slecht verlicht museum. "Ik liet hem zien hoe de camera het beeld naar de lens stuurt en dat het de beelden helderder maakt. Hij was heel begripvol en stond me toe de bril te gebruiken.”

Luna overweegt nu een kaartje dat gebruikers kunnen laten zien, met een link naar een officiële verklaring waarin wordt bevestigd dat de bril niet kan opnemen.

Zijn langetermijndoel reikt verder dan nachtblindheid: hij wil een bedrijf opbouwen dat camera’s en beeldschermen gebruikt om mensen te helpen "beter te zien, meer waar te nemen“. De meeste slimme brillen zijn tegenwoordig ontworpen voor entertainment en foto’s. Hij denkt dat er daardoor ruimte is voor een bril die is gemaakt om het menselijk gezichtsvermogen te verbeteren. Toch mogen ze geen nieuwe witte stok worden, maar eerder een gewone bril.