SeaSpark: glitter van zeewier, zonder microplastics

Op 17 oktober lanceerde SeaSpark tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven de eerste 100% biologisch afbreekbare glitter van zeewier. Dit zou niet heel bijzonder moeten zijn, want de EU is microplastics in cosmetica aan het uitfaseren. Maar het verbod is pas volledig in 2035. Dus bevatten nog duizenden producten microplastics. SeaSpark biedt een oplossing: glitter die volledig afbreekbaar en niet-toxisch is. Het Nederlandse bedrijf, opgericht door Karlijn Besse en Xu Ben Zhang, wil zo de cosmetica-, festival- en verpakkingsindustrie verduurzamen.

Het probleem: microplastics in glitter

Uit onderzoek vier jaar geleden van de Plastic Soup Foundation bleek dat 87% van de cosmeticaproducten van de tien populairste merken in Europa microplastics bevat. Deze deeltjes, vaak kleiner dan 5 mm, worden bewust toegevoegd om producten zoals shampoo, tandpasta en glitter een betere textuur of glans te geven. Microplastics breken niet af en belanden in water en bodem, waar ze schade aanrichten aan ecosystemen en mogelijk ook aan de menselijke gezondheid. Hoogleraar toxicologie Marjorie van Duursen waarschuwt voor ontstekingsreacties en opname door immuuncellen. De Europese Commissie greep in met verordening EU 2023/2055, die het gebruik van microplastics in producten verbiedt. Veel toepassingen zijn nu al verboden, maar het totaal verbod is pas in 2035 van kracht.

Eco-glitter: niet altijd een duurzaam alternatief

Niet alle‘eco-glitter’is een veilig alternatief. Veel zogenaamde duurzame opties, zoals cellulose-gebaseerde glitter van eucalyptus of mica, breken alleen af onder specifieke omstandigheden, zoals industriële compostering. Onderzoek toont aan dat cellulose-glitter, die vaak als voedsel voor micro-organismen fungeert, het aantal invasieve slakken in water kan verdubbelen. Mica en cassave kunnen nog steeds schadelijk zijn voor waterplanten zoals eendenkroos. Bovendien mogen producten tot 0,01% microplastics bevatten en nog steeds als‘microplasticvrij’worden verkocht.

SeaSpark kiest voor zeewier als grondstof voor haar glitter. Het Nederlandse bedrijf ontwikkelde een product dat 100% biologisch afbreekbaar, niet-toxisch en plasticvrij is. Het team, bestaande uit duurzaamheidsexperts en biodesigners, wil aantonen dat glitter niet ten koste hoeft te gaan van het milieu. Zeewier groeit snel, vereist geen zoet water of kunstmest en neemt CO₂op tijdens de groei. Bovendien is de grondstof overvloedig beschikbaar in de Noordzee, waar de eerste zeewierboerderijen inmiddels operationeel zijn.

De impact op milieu en economie

De keuze voor zeewier als grondstof heeft meerdere voordelen. Ten eerste elimineert het de permanentie van microplastics in het milieu. Ten tweede biedt het een duurzame oplossing voor een sector die nu nog afhankelijk is van schadelijke materialen. De Europese zeewiersector groeit, met een geschatte potentie van 5.000 tot 10.000 km²in de Noordzee voor zeewierteelt. Dit kan op termijn leiden tot een jaarlijkse oogst van miljoenen tonnen zeewier, waarmee de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen in diverse sectoren aanzienlijk kan worden verkleind.

Van feestartikel naar systeemverandering

Eerlijk is eerlijk: een milieuvriendelijke festivalglitter gaat de plasticcrisis niet eigenhandig bezweren. Toch is de innovatie van SeaSpark veel meer dan een leuk feestgadget. Het dient als een tastbaarproof of concept: het bewijst dat complexe, hoogwaardige materialen met specifieke eigenschappen–zoals glans, flexibiliteit en kleurbehoud–volledig uit mariene biomassa kunnen worden vervaardigd zonder schade achter te laten in het milieu.

De zeewiersector staat technologisch en logistiek nog voor flinke uitdagingen om op te schalen en de productiekosten te drukken. Maar initiatieven als SeaSpark fungeren als een cruciale opstap. De technieken die nu worden verfijnd voor glitter, leggen de wetenschappelijke en industriële basis voor veel grotere toepassingen, zoals biologisch afbreekbare coatings, verpakkingsfolies en textielafwerkingen. Wat begint als een klein detail op een festivalwang, kan zo de weg vrijmaken voor een fundamentele verduurzaming van de materialenketen.