Robothonden bijten niet: hoe innovatie de arbeidsmarkt verandert

Inspecteurs liepen voorheen urenlang door lege gebouwen met een camera op hun helm. Dat werk zal steeds vaker door Fifi worden gedaan, een robothond van het Leeuwarder techbedrijf Syntar. Volgens experts is dat geen bedreiging voor de arbeidsmarkt, maar eerder een antwoord op het bestaande personeelstekort.

“Doe maar op volle snelheid”, zegt een collega tegen Julian Petit (23), werknemer van Syntar, een technologische startup in Leeuwarden. Zo hard als hij kan stuurt Petit hun nieuwe robothond op hem af. Met gierende banden nadert hij zijn collega. Maar vlak voor het moment van impact manoeuvreert de robot er uit zichzelf langs. “Wil je het ook even proberen?” vraagt Petit, “Sybrand Buma heeft hem ook bestuurd.” 

Fifi, de nieuwe robothond van Syntar, is een voorbeeld van de robotisering op onze arbeidsmarkt. Nu wordt de hond ingezet om plattegronden te genereren, maar Fifi is in staat om veel handelingen van mensen uit handen te nemen. “Je kan denken aan de veiligheidsrondjes op een groot fabrieksterrein of het filmen van voortgang bij bouwprojecten”, zegt Remko Pars (52), directeur van Syntar.  

Innovatie is nodig

De robothond van Syntar staat ook voor innovatie. Vooruitgang is de reden waarom Nederland zo welvarend is, zegt professor economie Gaaitzen de Vries, gespecialiseerd in transitie- en ontwikkelingseconomie. De afgelopen paar honderd jaar heeft er in Nederland voortdurend een toename van kennis en innovatie plaatsgevonden. “Dat is de enige langetermijnverklaring die wij economen geven voor onze welvaart.”

Uit een recent verschenen rapport van de Nederlandse Organisatie voor Toegepast-natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) blijkt dat innovatie onmisbaar is voor onze maakindustrie, een sector waar de robothond ingezet zal worden. De Nederlandse maakindustrie is goed voor 7,2% van het BBP (bruto binnenlands product). De productiviteit in deze sector groeit al jaren steeds langzamer. TNO stelt dat er geïnvesteerd moet worden in robotisering, anders dreigen op korte termijn knelpunten. Op lange termijn dreigt structurele afbraak. Hierdoor zouden Nederlandse bedrijven niet meer kunnen concurreren met internationale spelers. 

“Europa loopt hoe dan ook acht jaar achter”, zegt Pars, “dat gaan we nooit meer inhalen.” Fifi is wel een stap in de goede richting. Dit soort robothonden kunnen efficiënter werken dan mensen. Waar mensen gebonden zijn aan achturige werkdagen, kan deze hond langer aan de slag. Daarnaast is een hond vaak productiever als het gaat om herhalend werk. 

Dat Fifi efficiënter en productiever is dan mensen zal in de toekomst betekenen dat banen zullen veranderen. Fifi wordt nu al ingezet om inspecties uit te voeren. “Hij vervangt dat je handmatig een inspectieronde moet doen”, zegt Pars. 

Gaan robots ons werk overnemen? 

Gehuld in een fel schijnend veiligheidshesje lopen inspecteurs, normaalgesproken, hun rondje door lege gebouwen en grote bouwprojecten. Boven op een helm zit een 360 graden-camera gemonteerd. Alle opnames worden geüpload en vormen alles wat een bouwontwikkelaar wil weten van zijn project. Welke kleur zit er aan de muur? Zit het plafond erin? Hoeveel centimeter heb ik over in mijn toekomstige kantoor? 

Nu rolt Fifi op vier wielen langs de nog ongestucte muren. Stoppend, bukkend en draaiend voor obstakels. Petit kan Fifi met een controller aansturen, maar op termijn zal Fifi met een druk op de knop alles uit zichzelf doen. Syntar is bezig met het ontwikkelen van software die Fifi zo slim maakt dat hij geen aansturing meer nodig heeft. 

Marnix Munneke (63) is inspecteur en loopt uren met een camera op zijn helm door panden om zijn inspecties uit te voeren. Iets wat in de toekomst door robothonden gedaan zal worden. Munneke vindt dat niet erg. Het is nog lang niet zover dat de hond alles zelf kan en tot die tijd vindt hij het leuk om eraan mee te werken. “Misschien is het over tien jaar zo dat die dingen alles kunnen, dan kan ik mooi zeggen dat ik daar nog aan heb meegewerkt.” Munneke is dan ook niet bang dat het zijn baan zal overnemen: “Vroeger zeiden ze dat ook over de computer, en kijk nu eens.”

Volgens econoom De Vries is robotisering geen bedreiging voor potentiële werkloosheid: “Als je naar onze arbeidsmarkt kijkt, dan is er eerder sprake van krapte.” Hoewel robotisering in staat is om routinematige taken over te nemen, en daardoor de vraag naar mensen voor dit specifieke werk afneemt, ontstaan er door technologische verandering juist nieuwe taken, stelt De Vries. 

Pars zegt iets vergelijkbaars. De robothond van Syntar neemt nu voornamelijk handelingen over in sectoren waar het al lastig is om mensen te vinden, “denk bijvoorbeeld aan de bouw.”

“Als er steeds meer werk is dat een robot kan doen, dan is dat alleen maar mooi”, zegt Munneke. Hij ziet zijn eigen baan niet snel verdwijnen door Fifi. “Er zit nog wel enige intelligentie aan wat ik doe ten opzichte van dat ding, ook al wordt de robothond steeds beter.” Het went hem bovendien snel. Zo’n hond is de eerste keer spannend, de tweede keer went het, en op een gegeven moment is het routine. Daarmee krijgt Munneke ook meer tijd voor andere taken. 

De toekomst van robotica

Met haar voelsprieten vooruit, rollen de wielen van Syntars robothond trede voor trede de trap op. “Hij kan nog niet helemaal omhoog”, zegt Petit, maar het gaat stap voor stap. De software die Syntar ontwikkelt wordt steeds beter, op termijn zal Fifi zelf omhoog moeten klimmen. 

Het is illustratief voor een bredere trend. Robots worden steeds slimmer en breder ingezet. “Er is momenteel een sterke toename van robotisering in verschillende diensten, denk aan zelfscankassa’s, schoonmaakrobots en zorgrobots”, aldus de Vries. 

De robothond van Syntar is een voorloper, uiteindelijk zijn ‘humanoids’ de stip op de horizon. Humanoids zijn robots in de vorm van een mens. Fifi kan echter nu al ingezet worden in de praktijk, daar kan heel veel van geleerd worden. Bijvoorbeeld door AI-modellen toe te passen die de humanoids straks kunnen overnemen. Het gaat echter nog een paar jaar duren voordat je daar nuttige dingen mee kunt doen. “Tot die tijd zijn het vooral leuke filmpjes waarin robots dansjes doen en van podia af vallen”, aldus Pars. 

Dat de humanoid er komt, is voor Syntar belangrijk. Die kan zwaarder werk overnemen. “We gaan ontwikkelen zodat hij kan helpen in het ziekenhuis met het afhalen, schoonmaken en opruimen van een bed”, zegt Pars. Dat zijn voor mensen zware werkzaamheden, “maar als je een deel van de taken weg kan nemen die misschien saaier of zwaarder zijn, dan kunnen ze meer tijd besteden aan de dingen die ertoe doen.”