De stijgende brandstofprijzen zorgen voor meer groen vervoer

De aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten hebben gevolgen die veel verder reiken dan de regio zelf. Een van de meest merkbare consequenties in Europa is de stijging van de brandstofprijzen. Naarmate benzine en diesel duurder worden, stappen forenzen over op alternatieven zoals elektrische voertuigen en het openbaar vervoer.

Stijging in de verkoop van elektrische auto’s

Het openbaar vervoer is niet het enige alternatief dat aan populariteit wint. Veel consumenten stappen over op elektrische voertuigen (EV’s) als langetermijnoplossing voor de hoge brandstofkosten. Volgens brancheorganisatie Bovag zien autodealers een duidelijke toename in de verkoop van elektrische auto’s.

In maart—de eerste volledige maand sinds de escalatie van het conflict rond Iran—steeg de verkoop van tweedehands elektrische voertuigen met maar liefst 50 procent ten opzichte van een maand eerder. Deze sterke stijging suggereert dat steeds meer consumenten elektrisch rijden serieus overwegen om de schommelende brandstofprijzen te vermijden.

Elektrische voertuigen bieden verschillende voordelen. Ze stoten minder CO₂ uit, verminderen de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en kunnen op de lange termijn goedkoper zijn in gebruik. Daartegenover staan echter ook nadelen, zoals hogere aanschafkosten en een toenemende afhankelijkheid van elektriciteit.

Druk op het elektriciteitsnet

Hoewel milieuvriendelijk vervoer duidelijke voordelen biedt, brengt het ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Naarmate meer mensen overstappen op elektrisch rijden om hoge brandstofkosten te vermijden, blijft de vraag naar elektriciteit stijgen. Dat zet het elektriciteitsnet verder onder druk.

In Nederland wordt dit probleem al zichtbaar. Netbeheerders werken aan uitbreiding van de capaciteit, maar dit proces is complex en tijdrovend. Om de vraag beter te spreiden, wordt ingezet op “slim laden”. Gebruikers worden gestimuleerd hun voertuigen tijdens daluren op te laden, bijvoorbeeld ’s avonds laat of ’s ochtends vroeg. Het is handig om op te laden op momenten van de dag waarop groene stroom wordt opgewekt – wanneer de zon schijnt of de wind waait – omdat de elektriciteitsprijzen dan lager zijn door de toevoer van goedkope hernieuwbare energie naar het net.

Ondanks deze maatregelen blijft netcongestie een aanzienlijke uitdaging, vooral nu de overgang naar elektrisch vervoer in een stroomversnelling raakt.

Openbaar vervoer wint aan populariteit

Een direct gevolg van de hogere brandstofprijzen is het toegenomen gebruik van het openbaar vervoer. Tegelijkertijd groeit de politieke steun om treinreizen nog toegankelijker te maken. De Nederlandse politieke partij GroenLinks-PvdA heeft voorgesteld om in de zomermaanden een ‘klimaatticket’ in te voeren. Voor negen euro per maand zouden reizigers onbeperkt kunnen reizen tijdens de daluren. Tweede Kamerlid Habtamu de Hoop pleit voor dit initiatief en stelt dat de stijgende brandstofprijzen dergelijke maatregelen relevanter maken dan ooit.

Duitsland en Spanje hebben al geëxperimenteerd met klimaattickets. In Duitsland werd het ticket van € 9 in de zomer van 2022 52 miljoen keer verkocht. Dit leidde in die periode tot ongeveer 1,8 miljoen ton CO2 uitstoot en 10% minder autoritten. Naar aanleiding van het succes van de zomertickets introduceerde Duitsland een maandelijkse ticket van 49 euro, bekend als het “Deutschlandticket”, dat is ontworpen om regionaal openbaar vervoer betaalbaar te maken.

Ondertussen ziet de Nederlandse spoorwegmaatschappij NS al een toenemende vraag naar haar afgeprijsde ‘PrijsTijd Deals’-tickets, die geldig zijn tijdens de daluren. De verkoop van deze tickets verdubbelde in 2025 ten opzichte van het jaar daarvoor en het bedrijf verwacht verdere groei in 2026. In 2025 genereerden deze goedkope tickets ongeveer 55 miljoen duurzaam afgelegde kilometers in Nederland.