Precisietechnologie: van lasercommunicatie tot Einstein Telescope

Een laserverbinding onderhouden tussen een bewegend vliegtuig en een satelliet op 36.000 kilometer hoogte: daarvoor moeten optica, mechanica en besturing vrijwel perfect samenwerken. Het is een van de toepassingen die centraal staan tijdens de 25e Precisiebeurs, op 18 en 19 november in de Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch. Ook de Einstein Telescope, kunstmatige intelligentie en nieuwe bewegingssystemen laten zien hoe breed precisietechnologie inmiddels wordt ingezet.

Volgens organisator Mikrocentrum brengt de jubileumeditie ruim 400 exposanten en meer dan 6.500 professionals samen. De inhoudelijke rode draad is een ontwikkeling die de hele hightechindustrie raakt: systemen worden complexer, terwijl de marges voor afwijkingen steeds kleiner worden. Dat vraagt om een nauwere samenwerking tussen specialisten in onder meer mechatronica, fotonica, meettechnologie en software.

Een laser gericht houden over 36.000 kilometer

Een van de blikvangers is UltraAir, de lasercommunicatieterminal die TNO samen met Airbus heeft ontwikkeld. Tijdens testvluchten in december 2025 bracht het systeem een verbinding tot stand tussen een vliegtuig en een geostationaire satelliet. Daarbij werden gedurende enkele minuten data verstuurd met een snelheid van 2,6 gigabit per seconde, zonder bitfouten. De resultaten werden in februari 2026 bekendgemaakt.

De technische uitdaging zit vooral in het stabiel houden van de verbinding. Het vliegtuig beweegt en trilt, terwijl ook de atmosfeer de laserbundel verstoort. De terminal moet de satelliet vinden, blijven volgen en voortdurend corrigeren om de smalle bundel op zijn doel gericht te houden.

Tijdens een keynote op 19 november licht TNO-projectmanager Sjoerd van Kuijk toe welke optomechatronische oplossingen daarvoor zijn ontwikkeld. De technologie kan bijdragen aan snelle dataverbindingen voor zowel civiele als militaire luchtvaart.

Grote wetenschap vraagt om uiterst nauwkeurig maakwerk

Ook de wetenschappelijke onderzoeksinfrastructuur doet een beroep op de precisie-industrie. Op de beurs komt onder meer de Einstein Telescope aan bod: het geplande ondergrondse observatorium voor het meten van zwaartekrachtgolven.

Albert van Dorssen bespreekt de komende deelprojecten en de bijbehorende technologische vraagstukken. Voor gespecialiseerde toeleveranciers zijn zulke projecten relevant omdat wetenschappelijke ambities moeten worden vertaald naar onderdelen en systemen die daadwerkelijk te produceren, assembleren en testen zijn.

Een ander voorbeeld is LISA, ESA’s toekomstige ruimteobservatorium voor zwaartekrachtgolven. Gabby Aitink-Kroes van SRON presenteert de meettechnologie achter de ‘ogen’ van dit observatorium. Centraal staat een uiterst gevoelige detector die veranderingen in laserlicht omzet in elektrische signalen. De presentatie laat zien welke optomechanische precisie nodig is om veranderingen op picometerschaal betrouwbaar meetbaar te maken.

Precisie achter een attractie

De toepassingen blijven niet beperkt tot de ruimtevaart, halfgeleiders of wetenschappelijke instrumenten. MTA Group presenteert samen met attractiebouwer Vekoma technologie voor een darkridesysteem: een attractie waarin bezoekers met voertuigen door een overdekte omgeving bewegen.

Aan de hand van een railunit laten de bedrijven zien hoe beweging, positionering en besturing samenkomen. Tijdens een gezamenlijke keynote gaan zij in op de engineering achter het systeem. Ook hier draait het om de samenhang tussen mechanica, elektronica en software: afzonderlijke onderdelen moeten samen een voorspelbare beweging opleveren.

Op het AI Experience-plein ligt de nadruk op toepassingen van kunstmatige intelligentie binnen de engineering en de hightechmaakindustrie. Bezoekers kunnen er kennismaken met de rol van AI bij ontwerpen, produceren en meten.

Ruimte voor nieuwe bedrijven en engineers

De Precisiebeurs biedt daarnaast plaats aan vijftien startups en jonge technische teams in de Next Generation Area. De Dutch Precision Week International Lounge moet contacten tussen het Nederlandse precisienetwerk en internationale bedrijven en delegaties ondersteunen.

Het jubileum maakt ook zichtbaar hoe lang sommige relaties binnen de sector al bestaan. Tien exposanten, waaronder Ceratec, ZEISS, Demcon, Renishaw en IBS Precision Engineering, namen volgens de organisatie aan iedere editie sinds 2001 deel.

In die kwart eeuw zijn de eisen aan nauwkeurigheid, stabiliteit en systeemintegratie verder toegenomen. Het programma laat zien wat dat in de praktijk betekent: van een laserbundel die over tienduizenden kilometers zijn doel moet blijven raken tot een bewegingssysteem dat bezoekers door een attractie voert.

De Precisiebeurs vindt plaats op 18 en 19 november 2026 in de Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch. Beide dagen is de beurs geopend van 10.00 tot 17.00 uur. Toegang voor professionals is gratis na registratie.