PowerPoint presentatie is passé: de VR-bril neemt lessen over

De aandachtsspanne van leerlingen is niet na vijftien minuten afgelopen en krimpt ook niet, aldus onderwijskundig adviseur en trainer Steven Raaijmakers in een publicatie van de Universiteit Utrecht. Maar: steeds vaker worden technologie en sociale media ingezet om sneller de aandacht van leerlingen te trekken. Dat maakt het voor docenten belangrijk om leerlingen op een effectieve en gezonde manier betrokken te houden bij de les.

Volgens Michel van Eersel, medeoprichter van onderwijsplatform Connec2, kan virtual reality (VR) daarbij helpen. Traditionele PowerPoint-presentaties zijn volgens hem vaak niet meer voldoende om leerlingen te blijven boeien. Wijzend naar een presentatie zegt hij: “Ik durf te wedden dat niemand nog weet waar dit over gaat zodra ze naar buiten lopen.”

Handelingen in plaats van luisteren

VR maakt een kinesthetische manier van leren mogelijk. Deze onderwijsmethode legt de nadruk op interactie en handelingen in plaats van alleen luisteren of lezen. Onderzoek laat zien dat deze vorm van leren kan zorgen voor sterkere mentale verbindingen en beter onthouden van procedures.

Deze aanpak is vooral geschikt voor praktijkgerichte opleidingen, zoals zorg, techniek of installatie. 

Eerst digitaal oefenen, daarna in het echt

Met een VR-bril kunnen studenten bijvoorbeeld de volgorde van installatiestappen oefenen voordat ze de echte wereld in gaan. Volgens Van Eersel maakt dit het mogelijk om meer studenten tegelijkertijd op te leiden, zonder extra oefenruimtes, materialen of docenten.

Doordat studenten de procedure al kennen, kunnen ze efficiënter werken met echte materialen. “Zo zijn oefenruimtes minder lang bezet en worden er sneller vakkundige mensen opgeleid,” zegt Van Eersel.

Een virtueel klaslokaal

IO+ kreeg tijdens IPON 2026 de kans om een VR-demo van Connec2 te ervaren, gebaseerd op een les die studenten volgen bij het trainen van laadpaalinstallaties. Na het opzetten van de bril bleef de expositieruimte zichtbaar, maar verscheen er een interactieve laadpaal in beeld. De bril maakte automatisch verbinding met die van andere deelnemers en demonstrateur Bart Kok, die de rol van docent aannam en via een digitaal lesmenu functies kon activeren.

Deelnemers konden zelf onderdelen selecteren en installeren. Het gaf het gevoel alsof ze samenwerkten in een virtueel klaslokaal. In een andere oefening werd een stalen constructie gebouwd. Een balk van twee meter kon eenvoudig worden verplaatst in VR, terwijl die in werkelijkheid zwaar zou zijn. Volgens Van Eersel laat dit zien dat VR vooral geschikt is voor het leren van procedures. Het echte gevoel en de fysieke ervaring moeten nog steeds met echte materialen worden opgedaan. “VR is geen vervanging van een echte training,” zegt Van Eersel.

Wel kan VR extra ondersteuning bieden. “Binnen de virtuele les kan bijvoorbeeld een pop-up verschijnen met een vraag over het gewicht van een onderdeel,” zegt Kok. Volgens Van Eersel kunnen docenten hun eigen lesprogramma samenstellen: “Je staat aan het roer van je eigen lesprogramma.”

Digitalisering is niet nieuw in het onderwijs

Digitale oefenmiddelen worden al langer gebruikt, bijvoorbeeld in de medische sector. Digitale snijtafels en virtuele simulaties vormen een alternatief voor echte lichamen, die soms beperkt beschikbaar zijn en slechts één keer gebruikt kunnen worden. 

Bij het Jeroen Bosch Ziekenhuis gebruiken artsen in opleiding VR om situaties vanuit het perspectief van de patiënt te ervaren. Dit soort toepassingen laat zien dat digitale leermiddelen steeds breder worden ingezet.

Toekomst: lichtere brillen en AI-integratie

De ontwikkelingen in VR-technologie gaan snel. Bedrijven zoals Meta hebben al slimme brillen ontwikkeld in samenwerking met Ray-Ban, waarbij AI is geïntegreerd.

Van Eersel verwacht dat VR-brillen zich verder zullen ontwikkelen in de toekomst. Hij hoopt dat de brillen nog kleiner en lichter worden, vergelijkbaar met een normale bril. Alhoewel voor de verkleining van de VR-bril nog veel werk te doen staat, “zijn ook wij al bezig met kijken hoe we AI kunnen integreren in de brillen,” zegt Van Eersel.