Podcast: Nederland ijzersterk in tech maar moet sneller opschalen

Nederland behoort wereldwijd tot de koplopers in sleuteltechnologieën als halfgeleiders, kwantumtechnologie, fotonica en biotech. Maar om die positie vast te houden, is nauwe samenwerking met andere Europese landen essentieel. Volgens Tjerk Opmeer, directeur Innovatie en Kennis bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, liggen er nog volop kansen om de Europese hightechwaardeketen verder te versterken. Tijdens het Holland High Tech Networking Event ging podcasthost Elcke Vels in gesprek met Opmeer over de kansen en uitdagingen in Nederland en Europa.

Of beluister de aflevering op Spotify.

Waar is Nederland volgens jou echt goed in?

“Ik denk dat wij op verschillende vlakken uitblinken. Als je kijkt naar de Nationale Technologiestrategie, dan hebben we tien sleuteltechnologieën gekozen waarin Nederland veel kennis en expertise heeft. Zo zie je dat we sterk zijn in de halfgeleiderindustrie, met spelers als ASML. Maar ook op het gebied van kwantumtechnologie en fotonica zie je nieuwe spelers die wereldwijd de aandacht trekken. Tegelijkertijd zie je mooie ontwikkelingen in de biotechnologie. Het zijn een aantal gebieden waarin wij het verschil maken, en waarin we de komende jaren nog meer moeten investeren om de concurrentiestrijd wereldwijd aan te kunnen.”

Wat kan er juist beter in Nederland?

“Ik zie veel optimisme bij ondernemers en andere partijen in Nederland. Dat is echt iets om vast te houden. Tegelijkertijd moeten we als overheid samen met onze partners kijken hoe we de randvoorwaarden kunnen verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan talent, maar ook aan een elektriciteitsnet dat op de juiste plek en op het juiste moment beschikbaar moet zijn. Ook moeten we internationaal talent blijven aantrekken. Daar hebben we de afgelopen tijd kansen laten liggen. We moeten kijken hoe we dat beter kunnen doen.”

Hoe belangrijk is daarbij de samenwerking tussen overheid, bedrijven en kennisinstellingen?

“Veel landen kijken met belangstelling naar de sterke triple helix-samenwerking die Nederland kenmerkt. Dat is een grote kracht van ons. Als overheid proberen we de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen te stimuleren. Ook moeten we de financieringskant veel eerder betrekken. Dat is namelijk een belangrijke voorwaarde om innovaties van de grond te krijgen. Of de financiering nu vanuit de overheid komt, van private partijen of een combinatie daarvan, het belangrijkste is dat die op tijd beschikbaar is.”

Hoe kijk je naar samenwerken met andere landen binnen Europa?

“We werken al veel samen met partijen in de grensregio’s. Denk aan de samenwerking tussen ASML en imec in Leuven. Samenwerkingen zie je vooral veel ontstaan tussen partijen in West-Europese landen.

Er liggen kansen om intensiever samen te werken, met bijvoorbeeld ICT-specialisten in Roemenië. Of denk aan landen als Tsjechië en Polen. Ook daar kunnen we partners vinden. De vraag is: hoe zorgen we er als Europa voor dat we een groter deel van de waardeketen zelf kunnen oppakken? In plaats van uit te wijken naar Azië of andere regio’s, moeten we beter kijken wat we samen in Europa kunnen doen.”

Europa staat bekend om goede innovaties, maar minder om succesvolle scale-ups. Herken je dat?

“Ja. Dat geldt zowel voor Nederland als voor Europa. In Nederland hebben we veel kennis, maar het is soms lastig om die kennis die bij kennisinstellingen wordt ontwikkeld, ook echt te vermarkten. Dat zie je ook in andere landen. Europa is daarnaast nog erg versnipperd. Als je kijkt naar medische technologie of biotechnologie, dan moet je in elk land apart een vergunning aanvragen of door een bepaalde test heen om op de markt te kunnen komen. Dat is een groot verschil met Amerika, waar een medicijn via de FDA wordt toegelaten en je daarna toegang hebt tot de hele Amerikaanse markt. Die versnippering van de Europese markt is een probleem. We moeten hard werken aan een sterkere interne markt. Hetzelfde geldt voor de kapitaalmarktunie. Het is voor investeerders nog steeds lastig om het vertrouwen te hebben dat een bedrijf in Europa goed kan opschalen en groeien.”

Ben je positief over de toekomst van hightech in Nederland?

“Absoluut. Anders zou ik hier niet zitten. We moeten af van het idee dat alles vooral moeilijk is. Op evenementen als Holland High Tech zie je hoeveel talent er in Nederland rondloopt en hoeveel innovatieve bedrijven er zijn. Daar mogen we best trotser op zijn.

Met de Nationale Technologiestrategie zetten we ook belangrijke stappen. Ik heb er vertrouwen in dat Nederland binnen Europa een grote rol kan spelen op gebieden als biotechnologie, kwantumtechnologie en fotonica. Zelfs neuromorfing is hier voorzichtig opkomend. We hebben als klein land toch echt sterke kaarten in handen. En daar ben ik best positief over.”

Waarom is Holland High Tech belangrijk voor het Nederlandse ecosysteem?

“Wat we hebben gezien in de afgelopen periode, toen we met de topsectoren bezig waren, is dat Holland High Tech echt een belangrijke rol heeft gespeeld in het samenbrengen van alle partijen, als een systeemintegrator. Het bouwen van dat ecosysteem is enorm belangrijk, en het behouden ervan ook.

Daarnaast is het belangrijk om dat ecosysteem te verbreden naar internationale partners, binnen Europa en daarbuiten. Ook daarin zou Holland High Tech in de toekomst een belangrijke rol kunnen spelen. Als systeemintegrator die al die netwerken aan elkaar kan koppelen en de internationalisering kan organiseren.”

Heb je nog een boodschap voor de lezer?

“Ik denk dat we hoopvol moeten zijn over de toekomst die ons te wachten staat. We praten vaak over wat niet kan, maar het enthousiasme over wat wél kan, het zetten van stappen naar voren en samen kijken hoe we dingen kunnen realiseren, is heel belangrijk. Dat zie ik ook terug bij dit nieuwe kabinet. Dus laten we vooral hoopvol blijven.”