Over Iran en waarom energie-onafhankelijkheid bittere noodzaak is

De Straat van Hormuz zit op slot. Sinds zondag liggen honderden tankers voor anker of maken rechtsomkeert. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft de daad bij het woord gevoegd na zware Amerikaanse en Israëlische aanvallen. De directe gevolgen zijn voelbaar aan de pomp en op de energierekening. Maar dit conflict legt een dieper probleem bloot. Onze verslaving aan fossiele brandstoffen uit instabiele regio's maakt ons chantabel. De huidige crisis bewijst dat de energietransitie geen linkse hobby is, maar harde veiligheidspolitiek; We moeten zo snel mogelijk van het gas en de olie af.

De cijfers zijn duizelingwekkend. Dagelijks passeert normaal gesproken 20 procent van de wereldwijde olieconsumptie door de smalle zeestraat tussen Oman en Iran. Dat komt neer op zo'n 20 miljoen vaten per dag. Daarnaast vindt een vijfde van al het vloeibaar aardgas (LNG) hier zijn weg naar de wereldmarkt.

Sinds zondag 28 februari is deze cruciale slagader afgekneld. De blokkade volgt op 'Operatie Epic Fury', een grootschalige luchtaanval van de Verenigde Staten en Israël op Iraanse doelen. Iran reageerde direct. De Revolutionaire Garde ontzegt schepen de toegang. Rederijen durven het risico niet meer aan. Het commerciële scheepvaartverkeer daalde binnen enkele uren met 70 procent. Op dit moment liggen zeker 150 schepen werkloos voor anker.

De markt reageert paniekerig. Een vat Brent-olie kostte begin januari nog 60 dollar. Vrijdag sloten de beurzen op 73 dollar. Analisten van ING en Rabobank verwachten nu een directe sprong naar 80 of 90 dollar. Bij een langdurige blokkade zijn prijzen van 100 tot zelfs 140 dollar per vat geen ondenkbaar scenario.

Europa in de gevarenzone

Voor Europa komt deze klap op een uiterst ongelukkig moment. We hebben ons de afgelopen jaren met veel moeite ontworsteld aan Russisch gas. De strategie was simpel: we halen ons gas voortaan ergens anders vandaan. Veel van dat 'ergens anders' blijkt nu Qatar te zijn. Qatar is een van de grootste LNG-exporteurs ter wereld. Hun tankers moeten echter door diezelfde Straat van Hormuz. Nu die route geblokkeerd is, zit dat gas vast. De Europese gasvoorraden waren in juni 2025 al lager dan het jaar ervoor. De buffers zijn krap. Een onderbreking van de levering uit Qatar raakt ons direct. De gasprijzen schieten omhoog. Dit vertaalt zich onmiddellijk naar hogere energierekeningen voor huishoudens en bedrijven.

De illusie van alternatieve routes

Er wordt vaak gewezen op alternatieve routes. Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten beschikken over pijpleidingen die de Straat van Hormuz omzeilen. Er loopt een leiding naar Fujairah en een naar Yanbu aan de Rode Zee [5]. Op papier klinkt dit als een oplossing. In de praktijk is het een druppel op een gloeiende plaat. De capaciteit van deze pijpleidingen is bij lange na niet toereikend om het wegvallen van de scheepvaartroute op te vangen.

Autonomie door transitie

Het antwoord op deze crisis ligt niet in het Midden-Oosten. Het ligt op onze eigen daken en in onze eigen Noordzee. De enige manier om immuun te worden voor de grillen van de ayatollahs is door te stoppen met het gebruik van hun product. We moeten de energietransitie niet langer zien als een kostenpost. Het is een investering in onze nationale veiligheid. Zon, wind en aardwarmte zijn lokale bronnen. Niemand kan de zon blokkeren. Geen enkel regime kan de wind afsluiten. Een windmolenpark op de Noordzee heeft geen bescherming van een Amerikaans vliegdekschip nodig. Elektrische auto's rijden niet op olie uit Hormuz. Warmtepompen hebben geen Qatarees gas nodig.

De EU streeft er al naar om na 2027 volledig van Russisch gas af te zijn. Die ambitie moet nu verbreed worden. We moeten versneld afscheid nemen van alle fossiele import uit instabiele regio's.