Opstand.ai: auteurs keren zich tegen AI-training

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), Stichting Lira en de Auteursbond protesteren vandaag bij het Nederlandse hoofdkantoor van Meta in Amsterdam. Met de actie, die onderdeel is van de nieuwe campagne Opstand.ai, willen de organisaties aandacht vragen voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermde teksten voor het trainen van AI-modellen.

“Schrijvers, vertalers en journalisten leven van hun werk, van hun boeken”, vertelt Noor van der Heijden, communicatieadviseur van de Autresbond. “Ze hadden een vergoeding moeten krijgen voor het gebruik van hun werk en ze moeten nu concurreren met systemen die met hun eigen werk gemaakt zijn.” 

Zeggenschap en vergoeding

Volgens de organisaties is het huidige systeem onvoldoende ingericht op het gebruik van auteursrechtelijk materiaal voor AI-training. “Wij willen dat auteurs zeggenschap krijgen en houden over wat er met hun werk gebeurt”, aldus Van der Heijden.

Daarbij gaat het volgens haar om drie zaken: makers moeten kunnen bepalen of hun werk voor AI-training wordt gebruikt, ze moeten daarvoor een vergoeding kunnen ontvangen en AI-bedrijven moeten transparant zijn over welke werken ze voor hun modellen gebruiken.

Discussie over auteursrecht

Een bredere juridische vraag is of auteursrechtelijk beschermde werken zonder toestemming mogen worden gebruikt voor het trainen van AI-modellen. AI-bedrijven beroepen zich daarbij volgens Van der Heijden onder meer op de uitzondering voor Text and Data Mining (TDM). Die uitzondering staat onder voorwaarden het geautomatiseerd analyseren van teksten en data toe. Zo moet sprake zijn van rechtmatige toegang tot de gebruikte werken. Ook kunnen rechthebbenden het gebruik van hun werk voor TDM uitdrukkelijk voorbehouden.

“Het is nog niet uitgekristalliseerd of en in hoeverre deze uitzondering ook ruimte biedt voor het trainen van generatieve AI-modellen”, zegt Van der Heijden. “In onze zaak stellen wij bovendien dat Meta werken uit illegale shadow libraries heeft gebruikt. Daarbij kan naar onze mening geen sprake zijn van rechtmatige toegang. Uiteindelijk zal de rechter hierover moeten oordelen.”

Collectieve regeling

Volgens Van der Heijden is een collectieve regeling nodig omdat individuele schrijvers, journalisten en vertalers moeilijk zelfstandig afspraken kunnen maken met grote technologiebedrijven.

De organisaties willen met dit protest drie eisen onder de aandacht brengen: transparantie, zeggenschap en een eerlijke vergoeding. De actie vormt volgens de organisaties het startpunt van een bredere campagne over de manier waarop AI-bedrijven omgaan met auteursrechtelijk beschermd werk.