Onderzoekers pleiten voor EV lease-subsidie lage inkomens

Nederland geeft jaarlijks €1,7 miljard uit aan een verlaging van de brandstofaccijns. Toch komt maar 7% van dat bedrag terecht bij de laagste inkomensgroep. Onderzoekers en het kabinet zien een betere oplossing: een gerichte lease-subsidie voor elektrische auto’s. Deze maatregel zou 160.000 huishoudens met lage inkomens helpen.

Accijnsverlaging: een dure maatregel met beperkt effect

De verlaging van de brandstofaccijns, ingesteld in 2022 na de Russische invasie van Oekraïne, kost de overheid jaarlijks €1,7 miljard. Toch komt het grootste deel van dit geld niet terecht bij de groep die het het hardst nodig heeft. Uit onderzoek blijkt dat slechts 7% van de opbrengst naar de laagste inkomensgroep gaat, terwijl deze groep 50% van de bevolking uitmaakt🔗︎.

Lease-subsidie: een gerichte oplossing met structurele voordelen

Een lease-subsidie voor elektrische auto’s biedt een gerichtere aanpak. Huishoudens met een inkomen tot 130% van het wettelijk sociaal minimum (WSM) en een jaarlijkse kilometerstand van meer dan 8.000 km komen in aanmerking. Voor ongeveer €1,1 miljard – aanzienlijk minder dan de jaarlijkse kosten van de accijnsverlaging – kunnen 160.000 huishoudens een elektrische leaseauto krijgen met een subsidie van €7.000 per voertuig🔗︎.

Franse ervaring: lessen voor Nederland

Frankrijk liep voorop met de ‘leasing social’, een regeling die in 2024 werd geïntroduceerd. Aanvankelijk was de subsidie €13.000 per voertuig, wat de maandelijkse leasekosten voor huishoudens verlaagde tot €54-€89. De regeling was zo populair dat er in zes weken meer dan 90.000 aanvragen binnenstroomden, terwijl het budget voor slechts 20.000-25.000 voertuigen was. Door budgetoverschrijdingen en problemen met de controle op inkomenseligibiliteit werd de regeling tijdelijk stopgezet. In september 2025 werd een herziene versie gelanceerd met een lagere subsidie van €7.000 per voertuig en hogere maandlasten (€140-€200)🔗︎.

Lessen voor Nederland: een te hoge subsidie kan leiden tot onbeheersbare kosten. Een gefaseerde invoering met een kleiner budget in de beginfase kan risico’s beperken.

Doelgroep en uitdagingen in Nederland

In Nederland voldoen naar schatting 160.000 huishoudens aan de criteria voor de lease-subsidie. Deze groep wordt gekenmerkt door een inkomen tot 130% van het WSM en een hoge afhankelijkheid van de auto, met name in perifere regio’s zoals Noordoost-Nederland, Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Limburg. Ongeveer 75% van deze huishoudens woont in een tussenwoning of meergezinswoning, vaak in een corporatiewoning, wat de beschikbaarheid van laadinfrastructuur beperkt🔗︎.

Uitdagingen zijn onder meer de noodzaak van samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties en netbeheerders om voldoende laadinfrastructuur te realiseren. Daarnaast moet misbruik worden voorkomen door voorwaarden te stellen, zoals een verklaring van de werkgever en een minimale woon-werkafstand🔗︎.

Economische en sociale impact: waarom dit werkt

De lease-subsidie is niet alleen efficiënter, maar ook rechtvaardiger dan een algemene accijnsverlaging. Huishoudens met lage inkomens geven een groter deel van hun inkomen uit aan brandstof en zijn kwetsbaarder voor prijsstijgingen. Een elektrische auto verlaagt hun energiekosten structureel: bij een maandelijkse leaseprijs van €100-€140 (inclusief onderhoud) besparen zij gemiddeld €91 per maand ten opzichte van een brandstofauto🔗︎. Bovendien vermindert de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, wat de weerbaarheid tegen toekomstige energieschokken vergroot. De maatregel draagt ook bij aan de klimaatdoelen: de verwachte CO₂-reductie bedraagt 0,5 megaton in 2030🔗︎. Voor de overheid zijn de kosten beheersbaar: €1,1 miljard voor 160.000 huishoudens, vergeleken met €1,7 miljard voor de huidige accijnsverlaging.

Blik vooruit: wat nu?

Het kabinet onderzoekt momenteel de haalbaarheid van een lease-subsidie voor lage inkomens, geïnspireerd op het Franse voorbeeld. Staatssecretaris Annet Bertram (CDA) van Infrastructuur en Waterstaat heeft laten weten dat de regeling huishoudens met een laag inkomen gericht kan beschermen tegen hoge brandstofprijzen🔗︎. Naast de lease-subsidie wordt ook gekeken naar een inruilregeling voor fossiele auto’s, die eind 2026 van start gaat met een budget van €52 miljoen🔗︎. De komende maanden zullen de exacte voorwaarden, zoals de inkomensgrens en de minimale reisafstand, verder worden uitgewerkt. Als de regeling wordt doorgevoerd, kan Nederland een belangrijke stap zetten in de bestrijding van vervoersarmoede – op een manier die zowel sociaal als economisch verantwoord is.