Nieuwe quantum-initiatieven: van het lab naar de fabriek

Nederland zet, deels met Europees geld, belangrijke stappen om quantumtechnologie uit het lab naar de fabriek te brengen. De Universiteit Twente start een Europese pilot van 50 miljoen euro rond quantumfotonica, terwijl Brainport Development de leiding krijgt over de Nederlandse Quantum Manufacturing Alliance.

De Universiteit Twente gaat in 2026 van start met Photonics for Quantum (P4Q), een grootschalige Europese pilot die zich richt op het betrouwbaarder en opschaalbaar maken van fotonische chips voor quantumtoepassingen. Tegelijkertijd is bekendgemaakt dat Brainport Development de Nederlandse lead partner wordt van de Quantum Manufacturing Alliance (QMA), een nationaal initiatief dat quantumtechnologiebedrijven verbindt met de hightech maakindustrie. Samen markeren deze initiatieven een volgende fase in de industrialisatie van quantumtechnologie in Europa en Nederland.

Van labidee naar toepasbare quantumtechnologie

P4Q speelt in op een van de grootste knelpunten in de wereldwijde quantumrace: hoe zorg je dat quantumchips niet alleen één keer werken in een laboratorium, maar ook reproduceerbaar, schaalbaar en betrouwbaar zijn in de praktijk? “Ideeën die nu nog in het lab blijven, kunnen zo sneller uitgroeien tot echt bruikbare apparaten,” zegt projectcoördinator Pepijn Pinkse van de Universiteit Twente.

Het project focust op het snijvlak van fotonica en quantum, een gebied dat wordt gezien als een strategische kans voor Europa. Door standaarden en productietechnieken te ontwikkelen, moet de stap van fundamenteel onderzoek naar toepassing worden verkleind. Concreet gaat het om minder lichtverlies in chips en glasvezels, stabiele componenten bij extreem lage temperaturen en fotonische schakelingen die geïntegreerd kunnen worden in grotere systemen.

Die technologie is essentieel voor toepassingen zoals quantumsensoren, quantumcomputers en ultraveilige communicatie. Denk aan sensoren die minieme verontreinigingen in waterleidingen detecteren of medische meetapparatuur die extreem zwakke signalen kan oppikken – toepassingen die met klassieke technologie niet haalbaar zijn.

Europees consortium, gedeelde infrastructuur

P4Q brengt een consortium van 29 partners samen, waaronder universiteiten, onderzoeksinstellingen, foundries en industriële partijen als imec, TNO, Thales, LioniX International en Quandela. Het project werkt met meerdere fotonische platforms, zoals silicon nitride (SiN), thin-film lithium niobate (TFLN) en aluminiumoxide (AlOx).

Europa investeert 25 miljoen euro in P4Q; eenzelfde bedrag komt van nationale overheden uit elf Europese landen. In Nederland wordt het project ondersteund door Oost NL, Quantum Delta NL, Nanolab NL en het Ministerie van Economische Zaken. Het doel is om technologieën door te ontwikkelen tot TRL-8 en MRL-8: klaar voor grootschalige demonstratie en verdere industrialisatie.

Brainport Development verbindt quantum en maakindustrie

Waar P4Q zich richt op technologieontwikkeling en opschaling op Europees niveau, legt de Quantum Manufacturing Alliance de verbinding met de Nederlandse maakindustrie. In opdracht van Quantum Delta NL wordt Brainport Development lead partner van QMA voor Nederland. Met de ondertekening van een Memorandum of Understanding door Beau Greville en Naomie Verstraeten is die rol officieel bekrachtigd.

De QMA heeft als doel quantumbedrijven die doorgroeien richting productie en systeemintegratie actief te koppelen aan Nederlandse hightech maakbedrijven met de juiste competenties. Brainport Development brengt daarbij ervaring in het bouwen van ecosystemen en werkt nauw samen met de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) en andere regionale ontwikkelingsmaatschappijen.

Volgens de betrokken partijen is een sterke, samenhangende supply chain cruciaal om Nederland en Europa een duurzame positie te geven in de mondiale quantumwaardeketens. Door R&D, systeemontwikkeling en hoogwaardige productie beter te verbinden, ontstaat een fundament waarop quantumtechnologie daadwerkelijk kan worden geïndustrialiseerd.

Ondertekening Memorandum of Understanding door Beau Greville en Naomie Verstraeten

Samen laten P4Q en de Quantum Manufacturing Alliance zien dat de quantumambities niet langer alleen draaien om wetenschappelijke doorbraken, maar steeds nadrukkelijker om de vraag: hoe brengen we deze technologie naar de praktijk?