Nieuwe beeldvormingstechniek volgt de hersengroei van baby’s

Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben twee beeldvormingstechnieken verder ontwikkeld waarmee de hersenontwikkeling van kwetsbare baby's veel gedetailleerder zichtbaar wordt: een krachtige 7 Tesla MRI-scanner en 3D-echografie. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Inge van Ooijen, die op 25 juni promoveerde aan het UMC Utrecht.

Kinderen die extreem vroeg geboren worden of tijdens de zwangerschap complicaties doormaken, lopen soms al bij hun geboorte een ontwikkelingsachterstand op. Van Ooijen onderzocht hoe artsen dergelijke risico's eerder en preciezer kunnen herkennen. Ze bouwde voort op eerder werk waarin ze aantoonde dat de 7 Tesla MRI-scanner (7T-MRI) veilig kan worden ingezet bij pasgeborenen.

Inzicht in de hersenontwikkeling van baby’s

Met de 7T-MRI slaagde Van Ooijen erin om voor het eerst myeline te meten in de hersenen van pasgeboren baby's. Myeline is de isolerende laag rond zenuwuitlopers die signaaloverdracht versnelt. Juist rond de periode van vroeggeboorte maakt het brein grote hoeveelheden myeline aan, maar de hoeveelheden zijn dan nog zo klein dat minder krachtige scanners ze nauwelijks kunnen waarnemen. De 7T-scanner is wel gevoelig genoeg. Onderzoekers volgen de deelnemende kinderen de komende jaren om te bepalen of de hoeveelheid myeline rond de geboorte samenhangt met hun latere ontwikkeling — een bevinding die uiteindelijk kan leiden naar gerichte behandelingen, zoals medicatie ter ondersteuning van myelinevorming.

Omdat 7T-MRI nog niet breed beschikbaar is, onderzocht Van Ooijen ook of 3D-echografie een toegankelijk alternatief kan bieden. Waar traditionele echo's vooral afmetingen van de hersenen in beeld brengen, maakt 3D-echografie het mogelijk om hersenvolumes te berekenen — en zo een completer beeld van de hersenontwikkeling te krijgen, al tijdens de zwangerschap. De techniek werd voor het eerst toegepast bij zwangerschappen tussen de dertig en veertig weken, de periode waarin vroeggeboorte optreedt en de eerste afwijkingen ontstaan bij bijvoorbeeld baby's met een hartaandoening.

Op weg naar zorg op maat

Vergelijking van de 3D-echometingen met MRI-scans van dezelfde baby's, gemaakt op dezelfde dag, liet een goede overeenkomst zien in het gemeten hersenvolume binnen de schedel. Volgens Van Ooijen is dat een veelbelovend resultaat: een echo is sneller, goedkoper en veel breder beschikbaar dan een MRI-scanner, waardoor de techniek ook buiten grote academische ziekenhuizen ingezet zou kunnen worden.

Onderzoekers werken inmiddels aan methoden om met 3D-echografie ook specifieke hersengebieden nauwkeuriger in beeld te brengen. Van Ooijen hoopt dat de techniek zich de komende jaren verder ontwikkelt tot een kwaliteit die vergelijkbaar is met MRI, zodat de hersenontwikkeling van kwetsbare baby's al tijdens de zwangerschap op laagdrempelige wijze gevolgd kan worden.

Het uiteindelijke doel is zorg op maat: hoe beter artsen kunnen inschatten welke baby's risico lopen en welke zich goed ontwikkelen, hoe gerichter de zorg kan worden afgestemd op de behoeften van het individuele kind — met potentieel betere uitkomsten en minder bijwerkingen tot gevolg.