Nieuw onderzoek: Nederland niet klaar voor klimaatschokken

Nederland is onvoldoende voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering. Zonder extra maatregelen krijgen Nederlanders steeds vaker te maken met de gevolgen van hitte, droogte en wateroverlast – met impact op hun gezondheid, leefomgeving en de economie. Het is belangrijk om nú zowel technische maatregelen te nemen die op korte termijn de gevolgen beperken als maatregelen gericht op de langere termijn, die ingrijpen op de ruimtelijke inrichting. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Alle sectoren worden geraakt

Op verzoek van de ministeries die betrokken zijn bij de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) heeft het PBL een klimaatrisicoanalyse uitgevoerd. Uit de analyse blijkt onder meer dat de gevolgen vrijwel alle sectoren raken. Hitte leidt tot gezondheidsproblemen en lagere arbeidsproductiviteit. Droogte zet de beschikbaarheid van drinkwater, de staat van de natuur en landbouwopbrengsten onder druk. Extreme neerslag kan schade veroorzaken aan woningen en infrastructuur en kan leiden tot uitval van vitale voorzieningen zoals energie en communicatie. Daarnaast nemen de kosten voor de burger toe. Schade aan woningen, stijgende voedselprijzen en hogere kosten voor zorg, waterbeheer en verzekeringen zullen burgers direct raken.

Ingrijpende keuzes

Het rapport benadrukt dat Nederland voor ingrijpende keuzes staat. Volledige bescherming tegen klimaatrisico’s is niet mogelijk. Welke maatregelen krijgen prioriteit? En wie draagt de kosten?

Afwegingen voor klimaatadaptatie

Er zijn veel mogelijkheden om de gevolgen van klimaatverandering te verminderen. Zo kan de hitte in steden en woningen worden beperkt door de ruimtelijke inrichting aan te passen, door bijvoorbeeld meer parken, bomen en waterpartijen aan te leggen. Maar ook met meer technische maatregelen zoals het installeren van meer airco’s en zonneschermen. Deze twee typen maatregelen zijn exemplarisch voor twee typen adaptatierichtingen: transformeren en intensiveren. Deze richtingen zijn in het rapport verder uitgewerkt, en kunnen worden gebruikt als hulpmiddel voor het kiezen van adaptatiemaatregelen. Uit het onderzoek blijkt dat een combinatie van beide richtingen noodzakelijk is om Nederland weerbaarder te maken tegen klimaatverandering.

Onvermijdelijke gevolgen

Ook met aanvullende maatregelen blijven sommige gevolgen van klimaatverandering onvermijdelijk. Daarom is het ook essentieel om de maatschappelijke weerbaarheid te vergroten. Overheden, bedrijven en burgers moeten beter voorbereid zijn op verstoringen en crises door extreem weer. Dat vraagt om investeringen in bijvoorbeeld kennis, waarschuwingssystemen, crisisbeheersing en bewustwording.