'Netwerk van ecosystemen in plaats van één enkel Silicon Valley'

Europa kan zich niet veroorloven om te blijven zoeken naar één enkel monolithisch Silicon Valley op het eigen continent. De weg naar technologische soevereiniteit ligt juist in het ontwikkelen van een wijdverbreid netwerk van gespecialiseerde, hoogwaardige regionale ecosystemen. Elk ecosysteem blinkt uit in waar het het beste in is, terwijl ze direct met elkaar verbonden zijn.

Tijdens de opening van het academisch jaar aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) kwamen leiders uit de politiek, de wetenschap en de industrie samen rondom één doorslaggevend thema: de toekomst van Europa hangt af van strategische focus en executiekracht, in plaats van gefragmenteerde pogingen van elke regio om alles tegelijk te willen doen.

Niet één enkele 'valley'

"Zoek niet naar één enkel Silicon Valley," stelde de Eindhovense burgemeester Jeroen Dijsselbloem. "Er groeien in Europa tal van ecosystemen van het type Silicon Valley. Ontwikkel die juist verder."

Dijsselbloem benadrukte dat de aankomende begrotingskaders van de Europese Unie prioriteit moeten geven aan gerichte kapitaalinvesteringen in regio's die hun industriële en academische zwaartekracht al hebben bewezen. "Als we als Europa kunnen definiëren wat de toptechnologieën zijn waarin we op z'n minst in de eredivisie willen spelen, is de volgende vraag: waar zijn onze ecosystemen die die potentie hebben?"

De voorwaarde is helder: identificeer regio's met minimaal één ankerbedrijf dat op wereldschaal opereert naast een gespecialiseerde technische universiteit, en geef hen de middelen om snel op te schalen.

Focus op kritieke controlepunten

TU/e-rector magnificus Silvia Lenaerts wees op de noodzaak van scherpe regionale specialisatie in plaats van generiek innovatiebeleid. In plaats van te streven naar totale autonomie in alle toeleveringsketens, moet Europa "kritieke controlepunten" veiligstellen: domeinen waarin gespecialiseerde ecosystemen over onmisbare technologische capaciteiten beschikken.

"Europa moet haar eigen pad uitstippelen naar soevereiniteit... om onze afhankelijkheid te verminderen, maar vooral om het vermogen te behouden om onze eigen mensgerichte keuzes te maken," aldus Lenaerts.

Zij wees op concrete grensoverschrijdende verbindingen die nu al vruchten afwerpen, zoals de corridor tussen Brainport Eindhoven en de industriële hightechhub van München (met partners als UnternehmerTUM, BMW en Siemens), evenals samenwerkingsverbanden met imec en de KU Leuven. In sectoren zoals heterogene halfgeleiderintegratie, geavanceerde functionele materialen en hardware voor de energietransitie creëert regionale specialisatie diepe waardeketens die het hele continent omspannen.

Geopolitieke urgentie als katalysator

Europarlementariër Bart Groothuis (VVD) positioneerde de ontwikkeling van deze ecosystemen niet louter als een economische ambitie, maar als een fundamentele pijler van Europese weerbaarheid tegen toenemende geopolitieke druk.

Met de groeiende technologische concurrentie en kwetsbaarheden in toeleveringsketens stelde Groothuis dat regionale clusters horizontale partnerschappen moeten opbouwen en resoluut moeten overstappen van beleidsdebatten naar concrete uitvoering. In plaats van te verzanden in bureaucratische rompslomp en risicomijdende procedures, moeten de Europese ecosystemen een ondernemende execution-first-mentaliteit omarmen.

De puzzel leggen

De consensus uit Eindhoven biedt een blauwdruk voor Europese beleidsmakers:

• Stop met het dupliceren van inspanningen: Geef regio's de ruimte om zich intensief te richten op hun eigen specifieke industriële en wetenschappelijke sterktes, in plaats van overal uniforme techhubs voor te schrijven.
• Bouw horizontale waardeketens: Verbind fundamentele onderzoeksinstellingen over de landsgrenzen heen met industriële integrators verderop in de keten.
• Zet kapitaal met snelheid in: Richt Europese kaderfinanciering direct op gevestigde, wendbare clusters die in staat zijn om risicovolle deeptech-initiatieven met een hoge impact uit te voeren.

Door gespecialiseerde innovatiehubs te verbinden binnen een eenduidig Europees raamwerk, kan het continent zijn regionale diversiteit omzetten in zijn grootste concurrentievoordeel.