Nemean BioLabs wil biofouling stoppen voordat het begint

De ophoping van bacteriën en biofilms in warmtewisselaars en koelsystemen, ook wel biofouling genoemd, kan een ernstig probleem vormen in onze moderne samenleving. Om ervan af te komen, gebruiken we doorgaans zeer agressieve chemicaliën die vervuilen, in het water terechtkomen en gevaarlijk zijn voor mensen en het ecosysteem. Dat is niet duurzaam, concludeerde het Maastrichtse team achter Nemean BioLabs enige tijd geleden. Sindsdien werken ze aan het voorkomen van biofouling voordat het überhaupt ontstaat. Vorige week legde medeoprichter Fumi Lesné-Akiyama tijdens Gerard & Antons Demos, Pitches & Drinks in Eindhoven de missie van de startup uit.

Op het podium schetste Lesné-Akiyama een probleem waar de meeste mensen zelden bij stilstaan, maar dat in stilte alles beïnvloedt, van ziekenhuizen en datacenters tot energiecentrales en industriële installaties wereldwijd.

Volgens Nemean BioLabs zijn de gevolgen van biofouling enorm. Lagere efficiëntie betekent een hoger energieverbruik, meer onderhoud, stijgende operationele kosten en uiteindelijk een hogere CO₂-uitstoot. “De wereld draait op warmtewisselaars,” vertelde Lesné-Akiyama het publiek. “Ik weet niet of jullie weten wat een warmtewisselaar is, maar het is eigenlijk gewoon zoals de radiator bij je thuis.”

Achter die simpele vergelijking schuilt een enorme wereldwijde infrastructuur. Warmtewisselaars dragen warmte over tussen vloeistoffen of gassen en zijn essentieel in talloze industriële processen. Ze vormen het hart van koelsystemen in fabrieken, datacenters, ziekenhuizen en energie-installaties. Maar de warme en vochtige omstandigheden binnen die systemen creëren ook ideale omstandigheden voor bacteriegroei.

Zodra bacteriën zich hechten aan warmtewisselende oppervlakken, vormen ze een biofilm: een slijmerige, isolerende laag die efficiënte warmteoverdracht blokkeert. “Het probleem is dat wanneer ze zich hechten, ze een biofilm vormen, een isolerende laag die de efficiëntie van deze systemen vermindert,” legde Lesné-Akiyama uit.

Een verborgen energieprobleem

De startup stelt dat biofouling meer is dan alleen een onderhoudsprobleem. Naarmate systemen minder efficiënt worden, moeten operators meer energie gebruiken om dezelfde koel- of verwarmingsprestaties te behalen. In sectoren die al onder druk staan om hun uitstoot te verminderen, wordt die inefficiëntie snel zowel een milieuprobleem als een economisch probleem.

Huidige industriële oplossingen steunen sterk op chemische reinigingsmiddelen en anti-foulingbehandelingen. Volgens Nemean BioLabs worden die stoffen steeds problematischer door strengere milieuregels en groeiende zorgen over toxiciteit. “Deze producten worden daadwerkelijk verboden door de EU,” zei Lesné-Akiyama tijdens de pitch.

In plaats van vervuiling achteraf schoon te maken, wil het bedrijf voorkomen dat bacteriën zich überhaupt kunnen hechten. Hun voorgestelde oplossing is een biobased coating geïnspireerd op natuurlijke beschermende oppervlakken. “Onze oplossing is een duurzame biobased coating die bacteriële hechting voorkomt,” zei ze. “Voorkom het probleem bij de bron, zonder afhankelijk te zijn van chemicaliën.”

De coating is ontworpen om oppervlakken te creëren waarop bacteriën zich moeilijk kunnen vestigen en biofilms kunnen vormen. Als dat succesvol blijkt, zou zo’n aanpak tegelijkertijd de noodzaak van agressieve schoonmaakcycli kunnen verminderen, de levensduur van apparatuur kunnen verlengen en de energie-efficiëntie kunnen verbeteren.

Meeliften op strengere regelgeving

Nemean BioLabs positioneert zichzelf op het snijvlak van duurzaamheid, industriële efficiëntie en regelgeving. De startup gelooft dat strengere Europese milieuregels de vraag naar alternatieven voor conventionele chemische behandelingen zullen versnellen. “Hoe strenger de regelgeving wordt, hoe relevanter onze oplossing wordt,” vertelde Lesné-Akiyama het publiek.

Het bedrijf omschrijft zijn technologie als “door de natuur geïnspireerd”, onderdeel van een bredere trend binnen de biotechnologie waarbij biologische mechanismen worden vertaald naar industriële toepassingen. In plaats van bacteriën te bestrijden met steeds agressievere chemie, wil Nemean oppervlakken ontwikkelen die van nature bestand zijn tegen kolonisatie.

Die positionering lijkt goed aan te slaan bij innovatieprogramma’s en startupwedstrijden voor jonge bedrijven. Sinds de officiële lancering eerder dit jaar heeft het bedrijf snel zichtbaarheid opgebouwd binnen Europese duurzaamheids- en deeptechkringen.

Fumi Lesné-Akiyama, Domonkos Barkovits, Laurin Gschwenter

In maart won Nemean BioLabs vier prijzen tijdens de Brightlands Startup Challenge, waaronder de Advanced Category Award, Maastricht Impact Award, Brightlands Chemelot Campus Award en de Audience Award. Later behaalde de startup de derde plaats tijdens de EPFL Sustainable Innovation Challenge in Zwitserland.

In een LinkedIn-post na de Brightlands-competitie omschreef het bedrijf die erkenningen als “de officiële start” van Nemean BioLabs. De oprichters schreven dat de prijzen hun visie bevestigden van “een bio-engineered coating die de jaarlijkse biofoulinglast van € 200 miljard in industriële koelsystemen elimineert.”

Op zoek naar industriële partners

Ondanks die vroege erkenning blijft de startup sterk gericht op validatie en het opbouwen van een ecosysteem. Tijdens de pitch in Eindhoven benadrukte Lesné-Akiyama herhaaldelijk het belang van samenwerking met de industrie. “We zijn op zoek naar investeerders, maar vooral naar industriële partners,” zei ze.

Concreet hoopt het team in contact te komen met operators en experts die werken met koelsystemen, energiecentrales, datacenters en industriële installaties — sectoren waar biofouling voortdurend operationele problemen veroorzaakt.

De startup nestelt zich bovendien bewust in het Brainport-ecosysteem, ondanks de Maastrichtse basis. Lesné-Akiyama sloot haar presentatie af door het belang van netwerkuitbreiding te benadrukken. “We willen ons ecosysteem en netwerk hier in de Brainport Eindhoven-regio opbouwen.”

Voorlopig bevindt Nemean BioLabs zich nog in een vroege ontwikkelingsfase. Maar de pitch van het bedrijf weerspiegelt een bredere verschuiving binnen de Europese industrie: duurzaamheid draait niet langer alleen om het opwekken van schonere energie, maar ook om het verminderen van de onzichtbare inefficiënties die verborgen zitten in de infrastructuur waarop onze moderne samenleving draait.