Nederlandse wetenschap groeit, spin-offs blijven achter

Nederland produceert meer onderzoek dan ooit, maar niet meer bedrijven. Dat is de kernbevinding van het Dutch Spin-off Report 2026, dat startup-ecosysteemaanjager Techleap deze week publiceerde. Tussen 2015 en 2023 groeide het aantal onderzoekers aan Nederlandse universiteiten en universitair medische centra met 28%. Het aantal nieuwe academische spin-offs bleef in die periode steken op zo'n 65 per jaar.

Het rapport volgt 1.033 spin-offs die sinds 2010 zijn opgericht. Het is gebaseerd op Techleaps Academic Venture Monitor, een nationale dataset die kennisinstellingen aanleveren en die is aangevuld met gegevens van de Kamer van Koophandel (KvK) en Dealroom. Techleap definieert een spin-off als een schaalbare onderneming die voortbouwt op wetenschappelijke resultaten van een publieke onderzoeksinstelling.

Klein in aantal, groot in kapitaal

Spin-offs presteren boven hun gewicht. Een op de veertien Nederlandse startups is een academische spin-off. In deep tech is dat een op de vier, in biotech bijna de helft. Samen bieden ze werk aan zo'n 11.000 mensen.

In 2025 haalden spin-offs €549 miljoen aan durfkapitaal op. Dat is ruim een vijfde van al het durfkapitaal voor Nederlandse startups, terwijl spin-offs slechts 7% van die startups uitmaken. Sinds 2010 trokken ze €3,2 miljard aan, subsidies, leningen en beursgangen niet meegerekend.

Ze bereiken ook vaker financieringsmijlpalen. 18% haalde minstens €1 miljoen op, tegenover 9% van de overige startups. Van de deep tech-spin-offs passeerde 45% die grens en haalde 19% meer dan €10 miljoen op.

Een pijplijn die het tempo niet bijhoudt

Nederland levert per jaar één spin-off op per 860 fte aan wetenschappelijk personeel. De trends verschillen sterk per discipline. Het aantal spin-offs uit de natuurwetenschappen, inclusief wiskunde en informatica, is sinds 2015 verdrievoudigd. Het aantal uit de gezondheidswetenschappen daalde met 58%.

Techleap wijst op ETH Zürich om te laten zien dat stagnatie niet onvermijdelijk is. Daar groeide het aantal onderzoekers in dezelfde periode met 13%, terwijl het aantal spin-offs met 68% steeg. Als de Nederlandse spin-off-creatie alleen al gelijke tred had gehouden met de groei van het aantal onderzoekers, zou het land nu op zo'n 88 per jaar uitkomen.

Achterstand in het buitenland, en geen versnelling

Internationaal is het beeld minder rooskleurig. Van de negen vergeleken landen heeft Nederland het kleinste aandeel spin-offs dat binnen vijf jaar na oprichting €1 miljoen ophaalt. Dat geldt voor biotech, deep tech en andere sectoren.

Ook de snelheid verbetert niet. Succesvolle spin-offs die tussen 2015 en 2019 werden opgericht, deden er mediaan 29 maanden over om €1 miljoen op te halen. Voor de lichting uit 2020 en 2021 was dat 35 maanden. Nederlandse spin-offs lopen tot dertien maanden achter op koploper België.

Van diagnose naar actie

Het rapport verschijnt enkele weken nadat het kabinet op Prinsjesdag bekendmaakte jaarlijks €30 miljoen uit te trekken om spin-off-creatie aan universiteiten te versterken. Techleap presenteert zijn bevindingen als onderbouwing voor die inzet. De organisatie ziet ruimte om de impact van Nederlandse spin-offs te verviervoudigen.

Techleap doet de volgende aanbevelingen. Kennisinstellingen moeten kansrijk onderzoek eerder herkennen, wetenschappelijke oprichters beter begeleiden en hen koppelen aan ervaren ondernemers. Transparante, gestandaardiseerde processen voor het oprichten van bedrijven moeten dat ondersteunen. Een deel van dat werk loopt via Techleaps Spin-off Factory. Die bouwt aan een netwerk van ervaren oprichters, een gids voor onderzoekers en een benchmark van dealvoorwaarden tussen kennisinstellingen en startups. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe afspraken over intellectueel eigendom de latere groei beïnvloeden.