Nederland zegt nee tegen AI-gigafabriek en dat is een probleem

Europa wil zeven gigantische AI-fabrieken bouwen om minder afhankelijk te worden van de Verenigde Staten en China. Nederland doet hier echter niet aan mee. Het kabinet weigert geld te steken in een grote Nederlandse AI-gigafabriek 🔗︎. Dit besluit heeft grote gevolgen voor onze economie en onze technologische zelfstandigheid.

Kabinet kiest voor passieve rol

Het kabinet kiest bewust voor een passieve rol bij de bouw van grote AI-infrastructuur 🔗︎. Staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie liet aan de Tweede Kamer weten dat er simpelweg geen geld is in de huidige begroting 🔗︎. Een AI-gigafabriek vraagt om enorme investeringen en financiële garanties van de overheid 🔗︎. Het kabinet vindt bovendien dat de markt deze risico's zelf moet dragen 🔗︎.

Daarnaast wijst de politiek op praktische problemen in ons land. Een gigafabriek verbruikt gigantisch veel stroom. Het Nederlandse elektriciteitsnet zit al overvol door netcongestie. Ook is er weinig fysieke ruimte voor zulke grote gebouwen.

Het Rotterdamse plan in duigen

Nederland dreigt een unieke kans mis te lopen. Topondernemer Han de Groot wil in de Rotterdamse haven een AI-gigafabriek bouwen en daarvoor gebruikmaken van een Europees subsidieprogramma. Maar deelname is alleen mogelijk als ook de Nederlandse overheid financieel bijdraagt. Die steun blijft uit. Volgens staatssecretaris Willemijn Aerdts is daar binnen de huidige begroting geen ruimte voor. Bovendien vindt het kabinet dat investeringen in AI-gigafabrieken vooral een taak van de markt zijn. De plannen voor Rotterdam zijn daarmee niet van tafel, maar wel aangepast. Dat is opmerkelijk, want Nederland geldt juist als een logische locatie voor een AI-gigafabriek. Dankzij de grote aanvoer van windenergie op zee en de snelle groei van zonne-energie kan zo'n datacentrum dicht bij duurzame energiebronnen worden gebouwd. Dat verkleint de druk op het elektriciteitsnet en maakt de energievoorziening efficiënter.

Miljoenen uit Brussel glippen weg

Door het nee van het kabinet loopt Nederland veel Europees geld mis 🔗︎. De Europese Unie wil zeven AI-gigafabrieken bouwen 🔗︎. Hiervoor is een enorme subsidiepot klaargezet via de EuroHPC Joint Undertaking. De EU en achttien lidstaten leggen samen 10 miljard euro in 🔗︎. Private partijen moeten nog eens 20 miljard euro bijdragen 🔗︎. Dit geld is bedoeld voor fabrieken met een capaciteit van minimaal 75.000 tot 100.000 AI-chips per locatie 🔗︎. Brussel stelt echter een harde voorwaarde voor deze subsidies. Een lidstaat moet zelf ook financieel bijdragen of garanties geven 🔗︎. Nederland weigert die verplichte overheidsgarantie van 17 procent te geven 🔗︎. Daardoor kan ons land niet meedoen aan de Europese aanbesteding 🔗︎. Nederland loopt hierdoor honderden miljoenen euro's aan directe Europese steun mis 🔗︎. Andere Europese landen profiteren hier nu van en bouwen de fabrieken wel op hun grondgebied.

Groningen als schrale troostprijs

Het kabinet wijst erop dat Nederland niet helemaal met lege handen achterblijft 🔗︎. Er komt namelijk wel een kleinere AI-fabriek in Groningen 🔗︎. Voor dit project is in totaal 200 miljoen euro beschikbaar 🔗︎. Dit geld komt deels uit Europese subsidies 🔗︎. Hoewel dit positief nieuws is voor de regio, is het project niet te vergelijken met een gigafabriek 🔗︎. De fabriek in Groningen is veel kleiner en heeft veel minder rekenkracht. Critici noemen het project daarom een schrale troostprijs.

Grote risico's voor onze autonomie

Het wegblijven van de gigafabriek heeft grote gevolgen voor de Nederlandse economie. Zonder eigen infrastructuur worden we volledig afhankelijk van buitenlandse partijen 🔗︎. Nederlandse bedrijven moeten hun data straks opsturen naar Amerikaanse of Aziatische cloudservers. Dit brengt grote risico's met zich mee voor de privacy en de veiligheid van onze gegevens. Ook verliezen we de regie over onze eigen technologische autonomie 🔗︎. Als de spanningen in de wereld oplopen, kunnen buitenlandse techreuzen de toegang tot hun systemen beperken. Daarnaast dreigt er een braindrain van talent. Jonge AI-onderzoekers en innovatieve start-ups zullen wegtrekken uit Nederland. Zij gaan liever naar landen die wel over de modernste supercomputers beschikken, zoals Duitsland. Onze innovatiekracht op de lange termijn wordt hierdoor ernstig geremd 🔗︎. We verliezen zo onze positie als digitale koploper in Europa.

Een onzekere blik vooruit

De toekomst van de Nederlandse AI-sector is door dit besluit onzeker geworden. De deadline voor de eerste Europese AI-gigafabrieken ligt in 2028 🔗︎. Vanaf dat jaar moeten de eerste locaties volledig operationeel zijn 🔗︎. Dan geeft de Europese Unie ook de resterende miljarden uit de subsidiepot vrij 🔗︎. Nederland zal vanaf de zijlijn moeten toezien hoe andere landen deze geavanceerde netwerken opbouwen.