Nederland reserveert €500M voor oprichting NADI

Het kabinet reserveert €500 miljoen voor de oprichting van het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI), blijkt uit de Miljoenennota 2027. Het agentschap moet zich richten op technologieën die maatschappelijke problemen kunnen oplossen, maar waarvan de uitkomst nog onzeker is. Daarmee kiest het kabinet voor een aanpak waarbij ook ruimte is voor projecten die kunnen mislukken.

De oprichting van NADI was al langer in voorbereiding. In februari van dit jaar publiceerde toenmalig minister van Economische Zaken Vincent Karremans een verkenning naar een Nederlands agentschap naar het voorbeeld van Amerikaanse en Europese ARPA-organisaties. De kern van dat model is het financieren van onderzoek en technologie met een hoog risico en potentieel grote maatschappelijke impact.

De Miljoenennota 2027 maakt nu duidelijk dat het plan financieel wordt onderbouwd. In het coalitieakkoord was al €500 miljoen gereserveerd voor NADI. Daarnaast wordt €42 miljoen uit de reservering voor innovatie op regionale campussen ingezet als gedeeltelijke dekking.

Ruimte voor technologie die kan mislukken

NADI moet zich onderscheiden van bestaande innovatieprogramma’s, zoals de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO), door juist ruimte te bieden aan investeringen in technologieën met een hoog risico . In de eerdere verkenning wordt hoge risicotolerantie expliciet genoemd als een van de vijf voorwaarden voor het functioneren van een ARPA-model. Projecten moeten volgens die aanpak niet afzonderlijk worden afgerekend op succes of falen. Het gaat om het resultaat van de totale portefeuille: een aantal mislukkingen is acceptabel wanneer enkele projecten uitgroeien tot doorbraken.

Dat betekent dat NADI zich niet alleen richt op technologie die al dicht bij de markt staat. Het agentschap moet juist kunnen investeren wanneer het nog onzeker is of een technologie technisch haalbaar, commercieel levensvatbaar of op grote schaal toepasbaar is.

Van €1 à €2 miljard naar €500 miljoen

Het bedrag dat nu voor NADI wordt uitgetrokken ligt aanzienlijk lager dan in de eerdere plannen. In de eerdere verkenning werd een budget van ongeveer €1 tot €2 miljard over vijf jaar genoemd als mogelijke omvang voor NADI. De Miljoenennota reserveert nu €500 miljoen voor het agentschap.

De huidige begroting maakt daarmee duidelijk dat NADI financieel van start kan gaan, maar zegt nog niet hoe het bedrag precies over programma's, bedrijven en onderzoeksprojecten wordt verdeeld. Ook de precieze governance en selectieprocedures zijn nog niet volledig vastgelegd.

Het innovatievermogen versterken

Het kabinet plaatst NADI ondertussen in een bredere strategie om het Nederlandse verdienvermogen en de economische weerbaarheid te versterken. In de Miljoenennota wordt NADI genoemd als instrument om het innovatievermogen en de financiering van bedrijven te versterken.

De precieze inrichting, werkwijze en selectiecriteria van NADI zijn in de Miljoenennota nog niet uitgewerkt. Wel is duidelijk dat het kabinet de oprichting van het agentschap nu financieel heeft vastgelegd en dat de organisatie onderdeel wordt van het Nederlandse innovatiebeleid.