Nederland mist de batterijboot door hoge netkosten

Terwijl de prijzen van grootschalige batterijen wereldwijd kelderen, blijft de uitrol van batterijparken in Nederland fors achter bij de buurlanden, zo schrijft Trouw. Dit komt niet door een gebrek aan wil, maar door een ongunstig financieel klimaat. Zonder snelle ingrepen blijft Nederland onnodig lang afhankelijk van fossiele energiecentrales.

De paradox van dalende prijzen

Het startpunt is nochtans positief. De prijzen van grootschalige batterijen daalden in 2025 met maar liefst 45 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Deze daling komt door snelle technologische ontwikkelingen en wereldwijde schaalvoordelen. Europa profiteert hier volop van en bouwt in hoog tempo nieuwe opslagcapaciteit. In Nederland blijft het effect van deze prijsval echter nagenoeg onzichtbaar. Dat is een grote gemiste kans voor onze energiemarkt. De oorzaak ligt bij de hoge netwerkkosten die exploitanten in ons land moeten betalen. In tegenstelling tot onze buurlanden kent Nederland namelijk geen fiscale vrijstellingen voor energieopslag. Hierdoor is het bouwen en exploiteren van een batterijpark in Nederland simpelweg veel te duur. Investeerders wijken daarom uit naar landen waar de regels gunstiger zijn. De transitie naar een schoon stroomnet loopt hierdoor direct vertraging op. We hebben de goedkopere technologie nu binnen handbereik, maar we weigeren de financiële drempels weg te nemen.

Een pijnlijk verschil met de buurlanden

De cijfers laten een pijnlijk verschil zien met de rest van Europa. Eind 2025 had Duitsland al 2,8 gigawatt aan grote batterijen geïnstalleerd. Het Verenigd Koninkrijk liep voorop met een indrukwekkende capaciteit van 7,4 gigawatt. Nederland bleef achter met minder dan 0,5 gigawatt aan operationele opslag. Dit enorme gat ontstaat doordat buurlanden actieve steun bieden. Duitsland stelt batterijen bijvoorbeeld grotendeels vrij van nettarieven tot 2029. Ook België en het Verenigd Koninkrijk hanteren verlaagde tarieven om de markt te stimuleren. In het buitenland zien we dan ook spectaculaire projecten ontstaan. Een mooi voorbeeld hiervan is de transformatie van een voormalige Duitse kerncentrale tot een gigantisch batterijpark.

Terwijl onze buren dit soort innovaties omarmen, blijft de Nederlandse markt steken in discussies over nettarieven. Het gebrek aan een gelijk speelveld benadeelt Nederlandse energiebedrijven direct. Zonder ingrijpen blijft Nederland de achterblijver van de Noordzeeregio.

De impact op de Nederlandse economie

Waarom is dit achterblijven zo problematisch voor Nederland? Het antwoord is simpel: we blijven hierdoor te lang afhankelijk van fossiele brandstoffen. In 2025 produceerden wind- en zonne-energie voor het eerst meer stroom dan fossiele bronnen in Nederland. Toch blijft ons land voor 46 procent van zijn elektriciteit afhankelijk van gas. Op windstille en bewolkte dagen moeten gas- en kolencentrales nu nog bijspringen om het net stabiel te houden. Grote batterijen kunnen dit probleem oplossen door overtollige groene stroom op te slaan. Nu gooien we die stroom soms weg omdat het net overbelast is. Dit kost de samenleving miljarden euro's door netcongestie. Bovendien liggen de Nederlandse CO2-emissies per hoofd van de bevolking nog altijd boven het Europese gemiddelde. Zonder grootschalige opslag kunnen we de klimaatdoelen voor 2030 simpelweg niet halen. De economische schade van een haperend stroomnet is vele malen groter dan de kosten van een belastingvoordeel voor batterijen.

Flexcontracten zijn slechts een pleister

De Nederlandse overheid en netbeheerder Tennet proberen de problemen wel aan te pakken. Er zijn speciale regelingen geïntroduceerd, zoals flexcontracten voor grote batterijparken. Bedrijven krijgen korting op hun nettarieven als ze helpen om het stroomnet in balans te houden. Een concreet voorbeeld hiervan is het project van Giga Storage in Delfzijl. Deze maatregelen zijn echter niet voldoende om het tij te keren. Brancheorganisatie Energy Storage NL waarschuwt dat deze kortingen in de praktijk te beperkt zijn. Ze gelden vaak slechts voor een klein deel van het project. Hierdoor blijft de businesscase voor investeerders uiterst onzeker en riskant . Onderzoekers van de TU Delft en de Universiteit Twente bevestigen dit beeld. Zij stellen dat de politiek het belang van opslag te lang heeft genegeerd. Nu het stroomnet overvol raakt, ontstaat er paniek. Flexcontracten zijn in deze situatie slechts een pleister op een diepe wond. Er is structureel beleid nodig.

De weg vooruit naar een stabiel stroomnet

Er is een fundamentele verandering nodig om de Nederlandse batterijmarkt vlot te trekken. Ten eerste moeten beleidsmakers de nettarieven voor opslag heroverwegen. Netbeheerders en de ACM hebben onlangs een akkoordbereikt over een nieuwe tariefmethodiek voor de periode 2027 tot 2031. Dit biedt een kans om batterijen gunstiger te tariferen. Daarnaast moeten we niet alleen kijken naar megaprojecten, maar ook naar lokale oplossingen. Thuis- en wijkbatterijen kunnen een grote rol spelen bij het ontlasten van het lokale stroomnet. Hiervoor zijn kortingen nodig op de energie die buren onderling delen. Tennet pleit daarnaast voor Europese afspraken om een gelijk speelveld te creëren. Het harmoniseren van de regels voorkomt dat landen tegen elkaar opbieden met subsidies. De energietransitie wacht echter niet op trage Europese besluitvorming. Nederland moet nu zelf in actie komen om zijn energie-autonomie veilig te stellen. Alleen met een krachtig en helder stimuleringsbeleid kunnen we de achterstand op onze buurlanden inhalen.