Nederland koopt Zweeds GlobalEye-vliegtuig tegen drones

Nederland tekende op 10 september 2026 een intentieverklaring met Zweden voor de aanschaf van een Saab GlobalEye, een geavanceerd verkenningsvliegtuig dat drones, kruisraketten en radarinstallaties kan opsporen. Het toestel vult een cruciale leemte: Nederland beschikt momenteel niet over een eigen vliegtuig met deze capaciteiten en is afhankelijk van verouderde NAVO AWACS-toestellen. Met de GlobalEye kan Nederland zelfstandiger dreigingen detecteren en realtime informatie delen met bondgenoten.

Vervanging voor verouderde NAVO-vloot

De GlobalEye wordt de opvolger van de verouderde Boeing E-3 Sentry, de AWACS-vliegtuigen die de NAVO sinds 1982 gebruikt. De productie van deze toestellen stopte in 1992, en de deadline voor vervanging is 2035. Oorspronkelijk was de Amerikaanse Boeing E-7 Wedgetail de voor de hand liggende opvolger, maar de VS trokken zich terug uit het NAVO-vervangingsprogramma. Hierdoor zochten Europese landen, waaronder Nederland, naar een alternatief. De GlobalEye van Saab biedt een bereik van meer dan 650 km, een uithoudingsvermogen van over de 13 uur en kan lucht-, zee- en landgebieden gelijktijdig bewaken.

Samenwerking met Zweden versterkt Europese autonomie

Nederland en Zweden gaan samenwerken in een gezamenlijke pool van vier GlobalEye-toestellen:één Nederlands en drie Zweeds. Vanaf 2028 krijgen Nederlandse bemanningen toegang tot de Zweedse toestellen om ervaring op te doen. Het Nederlandse toestel wordt pas in 2031 geleverd. Deze samenwerking versterkt niet alleen de banden tussen beide landen, maar draagt ook bij aan de Europese defensiesamenwerking. Beide landen nemen hiermee meer verantwoordelijkheid voor de collectieve veiligheid van Europa.

Capaciteiten tegen moderne dreigingen

De GlobalEye is uitgerust met geavanceerde radarsystemen, sensoren en communicatieapparatuur. Het toestel kan moeilijk detecteerbare dreigingen zoals drones en kruisraketten opsporen, radarinstallaties identificeren en specifieke inlichtingen verzamelen. De verzamelde data wordt direct gedeeld met vliegtuigen, schepen en grondtroepen, wat bijdraagt aan een actueel en gedetailleerd omgevingsbeeld. Daarnaast fungeert het vliegtuig als vliegend commandocentrum, wat de coördinatie tijdens operaties verbetert.

Frankrijk loopt voorop in Europa

Nederland is niet het eerste Europese land dat kiest voor de GlobalEye. Frankrijk heeft al twee toestellen besteld, met een optie voor twee extra. Dit benadrukt de groeiende interesse in Europese alternatieven voor defensiecapaciteiten, met name nu de afhankelijkheid van de VS afneemt. De GlobalEye heeft wel een kleine blinde vlek voor en achter het vliegtuig, maar dit is op te lossen door specifieke vliegpatronen of het inzetten van meerdere toestellen. De keuze voor Saab past in een bredere strategie om de Europese defensie-industrie te versterken.