Nederland en Duitsland steken €40 mln in sneller AI-chipontwerp

Het ontwerpen van een nieuwe computerchip kan jaren duren. Duitsland en Nederland zetten 40 miljoen euro in op de verwachting dat kunstmatige intelligentie dat kan terugbrengen tot weken. Met het eerste programma van het pas opgerichte Nederlandse innovatieagentschap NADI, dat woensdag samen met de Duitse tegenhanger SPRIND werd aangekondigd, financieren de twee Europese teams die AI gebruiken om snellere en energiezuinigere AI-chips te ontwerpen. Het doel is Europa minder afhankelijk te maken van Amerikaanse en Aziatische technologie.

De AI-Native Chip Design Challenge financiert kleine teams in heel Europa die met AI processors ontwerpen voor het trainen en draaien van AI-modellen. Het streven is om ontwikkelcycli die nu jaren duren terug te brengen tot enkele weken. Jano Costard, hoofd challenges bij SPRIND, zei tegen Reuters dat de agentschappen mikken op "een versnelling van meerdere ordes van grootte".

Zo werkt de challenge

Het programma loopt twintig maanden en bestaat uit twee fases. SPRIND levert het grootste deel van het geld, NADI de rest. In de eerste fase krijgen zeven teams elk 2,6 miljoen euro om hun ideeën uit te werken. Na ongeveer acht maanden ontvangen de drie meest veelbelovende teams elk nog eens 7 miljoen euro voor een tweede fase van een jaar. De deelnemers krijgen daarnaast technische en commerciële begeleiding om hun ontwerpen marktrijp te maken. Aanmelden kan tot 30 november.

De organisatoren willen productieklare ontwerpen voor krachtige AI-training en -inferentie, met veel nadruk op energie-efficiëntie en lagere gebruikskosten. NADI-medeoprichter Jelle Prins zei tegen de NOS dat werken met de huidige AI-hardware is "alsof je boodschappen doet met een verhuiswagen". Tegenover Reuters noemde hij de chips van Nvidia krachtig, maar inefficiënt voor inferentietaken.

Soevereiniteit en energie

Europa is voor AI-chips sterk afhankelijk van de Verenigde Staten en Azië. Door stijgende energieprijzen en verstoorde toeleveringsketens is die afhankelijkheid dit jaar nog pijnlijker geworden. SPRIND-oprichter Rafael Laguna de la Vera wees op een paradox. Dankzij ASML is Nederland wereldleider in machines voor chipproductie, maar Europa levert nauwelijks chipontwerpen die daadwerkelijk op die machines worden gemaakt.

Prins noemde een samenwerking met Duitsland vanzelfsprekend, omdat die het Nederlandse ecosysteem rond ASML combineert met de Duitse kracht in onderzoek en productie. Premier Rob Jetten zei dat het programma laat zien dat Europa het zich "niet kan veroorloven om land voor land te innoveren".

Een Nederlandse DARPA

NADI is gemodelleerd naar het Amerikaanse Defense Advanced Research Projects Agency en naar Europese tegenhangers zoals SPRIND en het Britse ARIA. Het agentschap moet risicovolle technologie steunen waar private investeerders voor terugdeinzen. Daarbij wordt geaccepteerd dat sommige projecten mislukken, zolang de portefeuille als geheel doorbraken oplevert. SPRIND adviseerde de Nederlandse overheid bij de oprichting van het agentschap. SPRIND heeft zelf dit jaar al meer dan 100 miljoen euro toegezegd via zijn challenges en organiseerde eerder een gezamenlijke challenge met het Zweedse Vinnova.

Het kabinet heeft in de begroting voor 2027 500 miljoen euro voor NADI gereserveerd. Dat is ruim minder dan de 1,5 tot 2 miljard euro die werd aanbevolen in het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink, dat aan de basis lag van het agentschap. Econoom Mathijs Bouman merkte bij de NOS op dat een volgend kabinet het budget net zo goed kan verlagen als verhogen.