Mondiale risico’s nemen toe, toekomst oogt stormachtig, zegt WEF

Terwijl wereldleiders zich voorbereiden om later deze maand bijeen te komen in Davos, klinkt een duidelijke waarschuwing over de staat van mondiale risico’s. Het Global Risks Report 2026 van het World Economic Forum (WEF) schetst een wereld die in toenemende mate wordt gekenmerkt door rivaliteit, fragmentatie en onzekerheid – een tijdperk dat het rapport aanduidt als het ‘tijdperk van competitie’. De bevindingen, gebaseerd op een enquête onder meer dan 1.300 mondiale leiders en risico-experts, laten zien dat de uitdagingen zich uitstrekken over geopolitiek, samenleving, technologie en milieu.

“Het Global Risks Report fungeert als een vroegtijdig waarschuwingssysteem nu het tijdperk van competitie mondiale risico’s opstapelt – van geoeconomische confrontatie tot ongecontroleerde technologie en oplopende schulden – en onze collectieve capaciteit om deze aan te pakken verandert,” zegt Saadia Zahidi, Managing Director van het World Economic Forum. “Maar geen van deze risico’s staat vast.”

Geoeconomische confrontatie bovenaan de lijst

Bovenaan de mondiale zorgen staat geoeconomische confrontatie: economische rivaliteit die door landen wordt ingezet als machtsmiddel. Handelsconflicten, importheffingen, investeringsbeperkingen en concurrentie om kritieke grondstoffen gelden nu als het meest urgente risico voor de komende twee jaar. In de nieuwste enquête springt deze categorie zelfs over traditionele gewapende conflicten heen, wat onderstreept hoe economische instrumenten zijn uitgegroeid tot geopolitieke wapens.

Het rapport beschrijft hoe deze dynamiek kan escaleren: havenblokkades, exportbeperkingen op essentiële goederen, geannuleerde contracten en kapitaalcontroles zijn niet langer theoretische scenario’s, maar potentiële brandhaarden die mondiale toeleveringsketens en internationale samenwerking kunnen ontwrichten.

Polarisatie en desinformatie in samenlevingen

Na de geoeconomische spanningen volgen in de korte-termijnranglijst misinformatie en desinformatie, samen met maatschappelijke polarisatie. Volgens het WEF zijn dit zowel oorzaken als gevolgen van een steeds verder gefragmenteerde wereld. Deze krachten hebben het vertrouwen in instituties aangetast en politieke en sociale tegenstellingen verdiept.

“Deze mix komt ook terug in de tweejarige vooruitblik van de respondenten,” aldus het rapport, waarin informatie-integriteit en sociale samenhang inmiddels centraal staan in hoe leiders risico’s beoordelen. In een wereld die steeds sterker verbonden is, maar tegelijkertijd scherp verdeeld, vormen digitale desinformatie en politieke breuklijnen tastbare bedreigingen voor stabiliteit.

Verschuivende technologische risico’s: van belofte naar onbehagen

Hoewel baanbrekende technologieën zoals kunstmatige intelligentie en quantumcomputing grote economische en wetenschappelijke doorbraken beloven, benadrukt het rapport ook hun keerzijde. Op korte termijn worden de negatieve gevolgen van deze technologieën nog lager ingeschat, maar over een periode van tien jaar nemen ze sterk toe in ervaren ernst.

Experts wijzen onder meer op zorgen over de impact van AI op werkgelegenheid, sociale stabiliteit en zelfs militaire systemen. Deze langetermijnrisico’s, ooit gezien als ver weg, worden steeds bepalender voor strategische besluitvorming.

Klimaatrisico’s blijven dominant op lange termijn

Milieurisico’s – variërend van extreme weersomstandigheden tot verlies aan biodiversiteit en kritieke veranderingen in aardse systemen – zijn mogelijk iets naar de achtergrond verschoven ten opzichte van acute geopolitieke zorgen, maar domineren nog altijd de tienjarige risicoverwachting. Klimaatgerelateerde risico’s bezetten de top drie van de langetermijnranglijst.

De combinatie van urgente economische en politieke risico’s op korte termijn en existentiële milieubedreigingen op lange termijn onderstreept een fundamentele spanning in het mondiale beleid: hoe om te gaan met onmiddellijke crises zonder de langzame, maar ingrijpende bedreigingen uit het oog te verliezen.

Een gefragmenteerde mondiale orde

Aan de basis van het risicobeeld ligt een opkomende multipolaire wereld, waarin collectieve actie steeds moeilijker wordt. Volgens het rapport verwacht 68 procent van de respondenten dat de mondiale politiek in het komende decennium verder zal fragmenteren, terwijl traditionele multilaterale systemen onder druk staan.

Deze fragmentatie sluit aan bij het centrale thema van de WEF Annual Meeting 2026: “A Spirit of Dialogue”. Zoals het rapport suggereert, zullen het herstellen van vertrouwen en het versterken van samenwerking cruciaal zijn om te voorkomen dat de meest gevaarlijke scenario’s werkelijkheid worden.