Minister Beljaarts: 'Aanpassingen innovatie-instrumentarium NTS in de maak.' Maar komen ze op tijd?

De minister van Economische Zaken heeft een brief gestuurd aan de Tweede Kamer over de voortgang van de Nationale Technologiestrategie (NTS). Terwijl de minister werkt aan het afstemmen van het innovatie-instrumentarium op de NTS, blijft de vraag of de overheid snel genoeg kan reageren op de behoeften van de technologiebedrijven. De urgentie is duidelijk: zonder adequate ondersteuning dreigt Nederland de concurrentiestrijd te verliezen en belangrijke innovaties mis te lopen. Kortom, het is vijf voor twaalf voor de Nederlandse techsector.

In oktober presenteerden ceo’s van tien Nederlandse deeptech scale-ups een manifest om aandacht te vragen voor cruciale technologieën. Ze pleiten voor consistent beleid en snellere besluitvorming van de overheid, om te voorkomen dat veelbelovende bedrijven naar het buitenland vertrekken voor financiering. 

De kloof tussen beleid en praktijk

De brief van minister Beljaarts toont een duidelijke discrepantie tussen overheidsplanning en de acute behoeften van de technologiesector. Waar de minister spreekt over een uitwerking van actieagenda's die tot het derde kwartaal van 2025 kan duren, waarschuwen de CEO's van Nederlandse scale-ups dat directe actie noodzakelijk is. In een bijeenkomst op 22 oktober verwoordde Tjark Tjin-A-Tsoi van TNO het kernprobleem als volgt: “De overheid heeft vaak jaren nodig voor besluiten waar deze scale-ups hoogstens een paar maanden voor hebben.”

“De overheid heeft zo lang nodig om tot besluiten te komen dat ik bij een uiteindelijke toekenning van een aanvraag wel eens heel hard moet nadenken waar dat dan ook alweer voor was”, vult Koenraad Wiedhaup van Leyden Labs aan. “Wij zijn dan alweer vele stappen verder in onze ontwikkeling. We kunnen niet anders, in onze branche moeten we werken met pandemische urgentie.”

Concrete stappen versus bureaucratische processen

De minister kondigt aan het EZ-instrumentarium tegen het licht te houden en aan te passen. Twee concrete maatregelen zijn de aanpassing van de Thematische Technology Transferregeling en delen van de MKB-innovatiestimulering topsectoren. 

Deze aanpassingen contrasteren met de drie kernverzoeken van de scale-ups: consistent langetermijnbeleid, snellere toegang tot middelen, en gedeeld risico met overheid en private sector. Het manifest van de NTS Tech Champions vertegenwoordigt tien cruciale technologiegebieden, waaronder Optics (SMART Photonics), Quantum (QuantWare), Biotechnologie (Leyden Labs), en AI (Cradle). Deze bedrijven vertegenwoordigen precies die technologieën waar Nederland volgens de NTS in wil excelleren.

Internationale concurrentiepositie

De urgentie wordt onderstreept door Ingrid Thijssen van VNO-NCW, die wijst op de verslechterde concurrentiepositie ten opzichte van de Verenigde Staten: “25 jaar geleden waren we nog even rijk, nu is dat land ons ver voorbijgestreefd, alleen maar omdat zij wel consistent hun technologiesector hebben gestimuleerd.” De minister erkent in zijn brief dat Nederland te maken krijgt met beperkingen op het gebied van ruimte, arbeid en energie. Deze erkenning vertaalt zich echter niet in de snelle actie waar de sector om vraagt. Terwijl de overheid werkt aan het opzetten van innovatiecoalities en het uitwerken van tien actieagenda's, dreigen potentiële unicorns naar de VS te vertrekken voor financiering.

Race tegen de klok

De woorden van Mattijs Slee resoneren: “We zijn optimistisch omdat we nog steeds de kans hebben om het goede te doen. Maar het is wel vijf voor twaalf.” De minister heeft geld beschikbaar gesteld voor praktische ondersteuning en vraagt de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM's) om het MKB te betrekken. Deze maatregelen lijken echter onvoldoende om het tempo van internationale ontwikkelingen bij te houden. Zeven van de tien aanwezige bedrijven bij de NTS Tech Champions bijeenkomst hebben al overheidssteun ontvangen, maar de vraag is of deze steun voldoende snel en substantieel is om hun internationale concurrentiepositie te waarborgen.

Toekomstperspectief

De minister belooft in het derde kwartaal van 2025 met een voortgangsbrief te komen waarin verdere stappen worden gepresenteerd. Deze timeline staat haaks op de urgentie die de sector uitstraalt. De vraag is of Nederland zich de luxe kan vergunnen om nog anderhalf jaar te wachten op concrete actie, terwijl andere landen hun technologiesectoren actief stimuleren en Nederlandse talenten en bedrijven weglokken.