Minder conformeren: de man in de spierwitte Berghain-outfit

Een man in een spierwitte outfit staat in de rij voor de Berghain: de meest exclusieve technoclub ter wereld, bekend om zijn snoeiharde deurbeleid. Je kunt moeilijk om hem heen. De man is als enige spierwit gekleed; honderden anderen gitzwart. Ik pleit er in deze column voor dat wij allemaal 10% minder conformeren. Zoals de man in het wit bij de Berghain. Want juist als we durven, gebeuren er mooie dingen. Ook in de tech- en innovatiewereld.

Eerder vandaag kreeg ik ineens een flashback naar mijn tijd in Berlijn, zo’n drie jaar geleden. Ik hield, en hou nog steeds, van Berlijnse techno. En als je van techno houdt en in Berlijn woont, is er één club waar je echt naar binnen wilt: de Berghain. Dus moest en zou ik het proberen. Je weet wel, die technoclub met het strengste deurbeleid ter wereld. Zelfs Elon Musk zou zijn afgewezen door de uitsmijters. 

Je hebt felle voor- en tegenstanders van dat deurbeleid; da’s een hele discussie op zich en die bewaren we voor een ander moment. Het heeft in ieder geval als doel om een bepaalde cultuur in die club te beschermen. De bewakers pikken de mensen eruit van wie zij denken dat ze de diverse alternatieve cultuur, waarin mensen van alle geaardheden en achtergronden welkom zijn, omarmen.

Mooi. Maar wat doet vervolgens iedereen die naar binnen probeert te komen? Ineens lijkt de hele rij één grote alternatieve parade. Zwart is de enige kleur die ‘mag’. Gitzwarte make-up, gaas, kettingen, een leren broek. Je tanktop mag je thuis laten. Het liefst spreek je ook nog eens een aardig woordje Duits, zodat je eventuele vragen van de uitsmijters kunt beantwoorden. Dan lijk je meer op een ‘local’ dan een toerist.

Ook ik stond op een avond, midden in de winter, klaar in de rij. M’n nieuwe zwarte top aan, speciaal gekocht voor die avond. Broek volgehangen met kettingen. Mijn riedeltje geoefend voor als de bewaker me zou testen. En vooral: héél serieus kijken.

Ik verklap zo of ik erin ben gekomen. Eén ding wil ik alvast met je delen over die avond. Iets wat me opviel toen ik daar klappertandend in de rij stond. Er viel gewoon niet aan te ontkomen: die ene man die daar kwam aanlopen. Iedereen zag er hetzelfde uit, behalve hij. Spierwit gekleed. Wit shirt met parels, wit sjaaltje, witte trainingsbroek en witte laarzen! Zijn lange haar was het enige met een andere kleur.Bovendien gedroeg hij zich anders dan de rest. Waar iedereen muisstil was, bang om op te vallen, stond hij vrolijk met zijn vriend te kletsen. En wat denk je? Hij betreedt de rij, geeft een knikje naar de bewaker en loopt zo door. 

Anders dan anders: het kan een groot voordeel zijn

De man met de spierwitte Berghain-outfit zet me nog steeds wel eens aan het denken. Hij voelde geen behoefte om zich te conformeren. Hij deed het eens anders dan anders. Gemakkelijk is dat niet, zo weten we allemaal. We zijn nou eenmaal groepsdieren, bang om buiten de groep te vallen. Het zit diep in het instinct van de mens.

Toch zouden we er, volgens mij, goed aan doen om net wat vaker de vreemde eend in de bijt te zijn. Om een witte outfit aan te trekken als de rest voor zwart kiest.

Ongemakkelijk is het soms om A te zeggen als de rest B zegt. Misschien val je door de mand. Lachen je collega’s je uit. Staat het schaamrood je op de kaken… 

Er staat soms echter iets moois tegenover. Dat gekke idee dat al drie jaar in je achterhoofd speelt, kan zomaar een concept zijn dat de volgende doorbraak voor je techbedrijf betekent. Die ‘domme’ vraag die je niet durfde te stellen, speelt misschien wel in het hoofd van heel veel anderen in de congreszaal.

De grote namen van vroeger en nu durfden het ook anders te doen. Nikola Tesla staat bekend als de geniale uitvinder van het wisselstroomsysteem, maar werd in zijn tijd meerdere keren voor gek verklaard. Aletta Jacobs bedacht ooit dat de universiteit ook voor vrouwen moest zijn. Ze werd uitgelachen door anderen, maar toch zette ze door. Steve Jobs had ooit een ‘krankzinnig idee’ waarvan niemand dacht dat het zou werken, totdat het werkte. 

Want misschien is dat wel het ongemakkelijke aan innovatie: op het moment dat een idee écht vernieuwend is, ziet het er voor de rest vaak eerst een beetje gek uit. Als iedereen het meteen logisch en vanzelfsprekend vindt, is de kans groot dat iemand anders het al heeft bedacht.

Note to self: de volgende keer doe ook ik het anders

Terug naar de Berghain. De man in het wit durfde buiten de gebaande paden te gaan en wandelde zonder moeite de club binnen. Misschien juist wel omdat-ie anders was dan de rest. Die avond kwam ook ik, na twee uur lang in de lange rij te hebben gestaan, binnen. Maar dan wel, gewoon, in het zwart. Net als de rest. Dat wringt nog steeds wel eens. Ik heb mezelf beloofd dat ik het de volgende keer anders ga doen. Spierwit of knalrood, het maakt me niet uit. Als ik besluit om weer eens een bezoekje te brengen aan de Berghain, dan blijft die zwarte top thuis.