Microplastics in het lichaam mogelijk ooit zichtbaar op MRI-scan

Piepkleine stukjes plastic zitten overal: in de zee, in ons eten en, zo ontdekten wetenschappers de afgelopen jaren, ook in onszelf. Microplastics zijn aangetroffen in menselijk bloed, de placenta, de lever, de nieren en zelfs de hersenen. Wat ze daar doen, is nog grotendeels een raadsel. Onderzoekers van Maastricht UMC+ denken dat een vertrouwd ziekenhuisapparaat kan helpen dat raadsel op te lossen.

In een studie die deze maand verscheen in het European Journal of Radiology, laat het team zien dat klonten micro- en nanoplastics zichtbaar kunnen worden gemaakt op een MRI-scan (magnetic resonance imaging). Het gaat om een laboratoriumresultaat en nog niet om een test voor patiënten, maar de onderzoekers zien het als een belangrijke eerste stap.

Waarom zichtbaar maken belangrijk is

Tot nu toe konden microplastics in menselijk weefsel alleen worden gemeten door dat weefsel weg te nemen en in een lab te analyseren, meestal na overlijden. Daardoor is het bijna onmogelijk om te volgen wat er met de deeltjes gebeurt in levende mensen: waar ze zich verzamelen, of ze blijven zitten en of ze verband houden met ziekte.

“De mogelijke impact van plastics op de menselijke gezondheid is nog onduidelijk,” schrijven de auteurs, “deels omdat ze zo moeilijk waar te nemen zijn” in levende lichamen. Een scan die plastic laat zien zonder dat er iets hoeft te worden weggesneden, zou daar verandering in brengen.

Hoe het onderzoek werkte

In plaats van keurig in de fabriek gemaakte testdeeltjes gebruikten de wetenschappers echte plasticvervuiling: microplastics uit zeewater. Ze mengden die deeltjes door een gel die in een scanner reageert zoals menselijk weefsel, en scanden de gel vervolgens met verschillende MRI-instellingen.

Op de standaardscans die radiologen dagelijks bekijken, was het plastic niet te zien. Een meer gespecialiseerde techniek, susceptibility weighted imaging (SWI), liet echter iets anders zien. SWI pikt minieme verstoringen in het magnetisch veld van de scanner op en wordt al in ziekenhuizen gebruikt, bijvoorbeeld om heel kleine bloedingen in de hersenen op te sporen. Op deze scans waren ophopingen van plasticdeeltjes wél zichtbaar.

“Wij zien dit als een belangrijke eerste stap richting het zichtbaar maken van microplastics in levende organismen. Als we deze deeltjes in de toekomst daadwerkelijk bij mensen kunnen volgen, ontstaat er een unieke kans om te onderzoeken of en hoe ophopingen van microplastics samenhangen met orgaanschade of ziekte,” aldus eerste auteur Maxime Imperatori.

Nog niet klaar voor patiënten

De onderzoekers zijn duidelijk: dit is het begin van de weg, niet het einde. De deeltjes werden gescand in een gel, niet in een mens of dier, en er is nog veel onderzoek nodig voordat de techniek in de praktijk kan worden gebruikt. Wetenschappers moeten bijvoorbeeld nog uitzoeken hoeveel plastic zich op één plek moet ophopen voordat het zichtbaar wordt, en of het signaal betrouwbaar te onderscheiden is van ander materiaal in het lichaam.

Wat het kan betekenen

Als de methode ook bij levende mensen werkt, kan dat een heel nieuwe onderzoekslijn openen. Artsen en wetenschappers zouden dan kunnen zien waar microplastics zich ophopen, dat in de loop van de tijd volgen en vervolgens onderzoeken of die ophopingen verband houden met orgaanschade of ziekte.

Volgens het team kan dat helpen om een van de grote vragen van ons plastictijdperk te beantwoorden: wat doet al die onzichtbare vervuiling eigenlijk met onze gezondheid?